حالت تهوع درماه اخر بارداری خطرناک است؟

سلام
— وقت شما هم بخیر.
خلاصه کوتاه
- تهوع خفیف تا متوسط در ماه‌های آخر بارداری معمولاً خطرناک نیست و شایع‌ترین دلایل آن رفلاکس (ترش کردن)، کندی تخلیه معده، تغییرات هورمونی یا نشانه‌های خستگی و فشار رحم روی معده است.
اگر تهوع منجر به استفراغ مکرر، کم‌آبی، کاهش وزن یا کاهش تحرک جنین شود، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
چه عواملی ممکن است باعث تهوع شبانه در هفته‌های آخر شود؟
- رفلاکس معده به مری (GERD): در بارداری اسفنکتر مری ضعیف‌تر می‌شود و اگر دراز بکشید یا غذا نزدیک به خواب بخورید تهوع و سوزش رخ می‌دهد.
- پر شدن/خالی بودن معده: بعضی افراد با معده کاملاً خالی دچار تهوع شبانه می‌شوند؛ برای برخی هم غذا خوردن سنگین قبل از خواب ایجاد مشکل می‌کند.
- تغییرات هورمونی و استرس/خستگی.
- دارو‌ها یا مشکلات گوارشی مانند یبوست.
- نادر: عفونت یا مشکلات کبدی/متابولیک که با علائم دیگر همراهند.
وقتی نگران‌کننده است (نیاز به مراجعه فوری)
بلافاصله به اورژانس یا پزشک خود مراجعه کنید اگر:
- قادر به نگه‌داشتن آب یا حتی مایعات نیستید یا علائم کم‌آبی (خشکی دهان، سرگیجه، کاهش ادرار) دارید.
- استفراغ شدید یا پیوسته که باعث کاهش وزن قابل توجه شود.
- حرکت جنین کمتر از معمول شده.
- تب، درد شکم شدید، خون یا صفرا در استفراغ، یا علائم پره‌اکلامپسی (سردرد شدید، تاری دید، ورم شدید) وجود دارد.
راهکار‌های خانگی و تغییر سبک زندگی (اولین قدم‌ها)
- و عده‌های کوچک و مکرر: غذای سبک هر 2–3 ساعت بخورید تا معده خالی نشود ولی سنگین هم نشود.
- از خوردن غذای چرب، تند، یا اسیددار قبل از خواب خودداری کنید.
- خوردن یک میان‌وعده خشک (کراکر یا نان خشک) قبل از بلند شدن از تخت یا قبل از خواب ممکن کمک کند.
- از خوردن مایعات زیاد همراه با و عده‌ها خودداری کنید؛ بین غذا‌ها مایعات بنوشید.
- سر تخت را کمی بالا بدهید (بالش یا پایه تخت) تا هنگام دراز کشیدن رفلاکس کاهش یابد.
- خوابیدن نیمه‌نشسته و اجتناب از دراز کشیدن بلافاصله بعد از غذا (2–3 ساعت صبر کنید).
- زنجبیل: چای زنجبیل یا کپسول زنجبیل (حدود 250–1000 mg در روز تقسیم‌شده) در بسیاری از زنان باردار مؤثر و نسبتاً ایمن است.
- آدامس یا آب‌لیمو/نعناع ممکن به کاهش احساس تهوع کمک کند.
- فشار نقطه‌ای (acupressure) روی مچ (نقطه P
6 با مچ‌بند‌های مخصوص گاهی مفید است.
دارو‌هایی که معمولاً در بارداری با نظر پزشک استفاده می‌شوند
قبل از مصرف هر دارویی حتماً با پزشک یا ماما مشورت کنید:
- پیریدوکسین (ویتامین B
6 10–25 mg هر 8 ساعت: ایمن و اغلب اولین خط درمان برای تهوع بارداری.
- دوکسایلامین (مقادیر کم، مثلا 10–12.5 mg شبانه) ترکیب با پیریدوکسین اثربخش است؛ تحت نظر پزشک مصرف شود.
- آنتی‌اسید‌های حاوی کلسیم (Tums) برای رفلاکس خفیف بی‌خطرند.
- H2 blockers (مانند فاموتیدین) و برخی PPI‌ها (مثلاً امپرازول) در موارد رفلاکس مقاوم، با نظر پزشک قابل استفاده‌اند.
- متوکلوپرامید (10 mg تا سه بار در روز) بعضاً برای تهوع خوراکی تجویز می‌شود و در بارداری معمولاً پذیرفته‌شده است.
- اندانسترون (اونداسترون) در برخی موارد تجویز می‌شود اما در گذشته بحث‌هایی درباره ایمنی جنینی بوده؛ فقط در صورت ضرورت و با نظر پزشک استفاده شود.
چه کار کنید همین الآن
1 تغییرات ساده بالا را اجرا کنید (غذای سبک، سر تخت بالاتر، زنجبیل).
2 روز‌ها و شب‌ها میزان، زمان و شدت تهوع و اینکه چه چیزی آن را بدتر یا بهتر می‌کند یادداشت کنید.
3 اگر طی 48–72 ساعت بهبود نیافت یا علائم هشداردهنده داشتید، به پزشک مراجعه کنید.
4 در ویزیت پیگیری، پزشک ممکن است فشار خون، وزن، ادرار، و در صورت نیاز آزمایش خون (الکترولیت‌ها، عملکرد کلیه/کبد) را بررسی کند.
نتیجه‌گیری
حالت تهوع شبانه در هفته ۳۵ به خودی خود معمولاً خطرناک نیست و اغلب با تغییر رژیم و اصلاح خواب/پوزیشن و درمان‌های ساده کنترل می‌شود.
اما اگر شدت تهوع زیاد است، استفراغ مکرر دارد یا علائم دیگری (کم‌آبی، کاهش حرکات جنین، درد یا خونریزی) مشاهده می‌کنید، سریعاً با پزشک یا مرکز زایمان تماس بگیرید.
اگر مایل باشید می‌توانم یک متن کوتاه آماده کنم که برای پزشک یا ماما بفرستید (شامل تاریخ شروع، دفعات و توضیحات)، یا در صورت تمایل راهکار‌های غذایی روزانه و فهرست دارو‌های قابل مشورت را دقیق‌تر بنویسم.