استفاده از مکمل ها؟

سلام؛
سوال خوبی مطرح کردید.
پاسخ مفصل و کاربردی درباره ایمنی و تداخلات مکمل‌هایی که نام بردید و نکات پیگیری پزشکی در ادامه آمده است:
خلاصه کوتاه
- اغلبِ ترکیب‌هایی که ذکر کردید (ب‑کمپلکس، سلنیوم در دوز‌های معمول، ویتامین C 1000 میلی‌گرم روزانه) در حالت کلی با فلوکسیتین و گاباپنتین تداخل دارویی مهم و بالقوه خطرناکی ندارند.
- با این حال باید مقدار دقیق هر مکمل (بخصوص مقدار ویتامین‌های گروه B و سلنیوم) را از روی برچسب بررسی کنید؛ مصرف مزمن دوز‌های بالای بعضی ویتامین‌ها می‌تواند مشکل‌ساز شود.
- ویتامین C روزانه 1000 میلی‌گرم معمولاً ایمن است اما در افراد با سابقه سنگ کلیه یا نارسایی کلیه باید احتیاط شود.
سقف ایمن مختلف منابع 2000 میلی‌گرم در روز است.
جزئیات ایمنی و مقادیر مرجع
- ویتامین C: نیاز روزانه حدود 75–90 میلی‌گرم است؛ دوز 1000 میلی‌گرم جز دوز بالا اما معمول مصرفی است.
سقف تحمل روزانه (UL) حدود 2000 میلی‌گرم است.
عوارض در دوز‌های بالا شامل اسهال، گرفتگی معده و در موارد نادر افزایش اگزالات ادرار و سنگ کلیه است.
اگر سابقه سنگ کلیه دارید یا عملکرد کلیه کاهش یافته، قبل از ادامه با پزشک مشورت کنید.
- سلنیوم: نیاز روزانه ~55 میکروگرم برای بزرگسالان.
سقف روزانه توصیه‌شده حدود 400 میکروگرم است؛ بالاتر از آن خطر سِلنوزیس (علائمی چون ریزش مو، شکنندگی ناخن، بوی نامطبوع تنفسی، ناراحتی گوارشی و در موارد شدید مشکلات عصبی) وجود دارد.
بررسی دوز روی برچسب لازم است.
- ب‑کمپلکس: ترکیبات متداول شامل چندین ویتامین B است.
مواردی که باید توجه کنید: ویتامین B6 (پیریدوکسین) در دوز‌های خیلی بالا (>100 میلی‌گرم/روز، خصوصاً طولانی‌مدت) می‌تواند نوروپاتی محیطی ایجاد کند.
نیاسین (B
3 دوز بالا می‌تواند فلشینگ یا برهم‌کنش کبدی ایجاد کند.
بنابراین دوز‌های روی برچسب را کنترل کنید و از مصرف دوره‌ای دوز‌های بسیار بالاتر از RDA اجتناب کنید.
تداخل با فلوکسیتین و گاباپنتین
- فلوکسیتین (مهارکنندهٔ انتخابی بازجذب سروتونین): تداخل مهمی با ویتامین C، سلنیوم یا ب‑کمپلکس (به جز مکمل‌هایی که حاوی 5‑HTP یا سنت‌جانز‌ورت/Hypericum هستند) ندارد. هشدار: از ترکیب با دارو‌ها/مکمل‌های سروتونرژیک (مثل 5‑HTP یا برخی گیاهان) پرهیز کنید چون خطر سندرم سروتونین را افزایش می‌دهد.
- گاباپنتین: تعامل بالینی معناداری با ویتامین C، سلنیوم یا ب‑کمپلکس گزارش نشده است.
با این حال گاباپنتین می‌تواند خواب‌آلودگی و خستگی ایجاد کند و مصرف الکل یا آرام‌بخش‌ها این اثرات را تشدید می‌کند.
نکات عملی و توصیه‌ها
1 برچسب‌ها را بررسی کنید: میزان میکروگرم/میلی‌گرم هر ویتامین یا املاح را بنویسید.
توجه به مجموع دریافتی روزانه (از چند مکمل یا مولتی‌ویتامین) ضروری است.
2 اگر دوز‌هایتان در محدودهٔ معمول (مثلاً سلنیوم ~55–200 میکروگرم، ویتامین C 1000 میلی‌گرم، ب‑کمپلکس حاوی B6 کمتر از 100 میلی‌گرم) هستند، معمولاً نیاز به قطع دارو‌ها یا نگرانی بزرگ نیست.
3 آزمایشات پایه: اگر ضعف و خستگی مداوم دارید یا نگرانی از عملکرد ایمنی/عضوی هست، پزشک ممکن است درخواست دهد: CBC (برای کم‌خونی)، تست عملکرد کلیه و کبد (BUN, Cr, AST/ALT)، تیروئید (TSH)، ویتامین B12، فِریتین/آهن، ویتامین D. در صورت سابقه سنگ کلیه، ارزیابی مرتبط لازم است.
4 زمان مصرف: ب‑کمپلکس معمولاً باعث احساس هوشیاری می‌شود (بعضی افراد)، بنابراین صبح و همراه غذا توصیه می‌شود؛ ویتامین C و سلنیوم هم با غذا بهتر جذب می‌شوند و عوارض گوارشی را کاهش می‌دهند.
5 علائم هشدار دهنده: در صورت بروز اسهال مداوم، درد شکمی، تهوع، ریزش مو ناگهانی، تغییرات ناخن، بی‌حسی یا گزگز اندام‌ها (نوروپاتی)، بثورات پوستی یا واکنش‌های حساسیتی، یا تشدید علائم روان‌پزشکی (افزایش اضطراب، افکار خودکشی) فورا با پزشک تماس بگیرید.
6 دارو‌ها را بدون مشورت قطع نکنید: مخصوصا فلوکسیتین و گاباپنتین را ناگهانی قطع نکنید؛ هر تغییر باید تحت نظر پزشک یا روان‌پزشک انجام شود.
7 از مصرف مکمل‌های سروتونرژیک (مثل 5‑HTP، سنت‌جانز‌ورت) همراه با فلوکسیتین جداً پرهیز کنید.
8 اگر بارداری یا شیردهی در آینده دارید، حتماً قبل از ادامه مکمل‌ها با پزشک مشورت کنید؛ برخی دوز‌ها یا ترکیبات ممکن است نامناسب باشند.
پیشنهادات برای ارزیابی خستگی و کمبود انرژی
- بررسی علل شایع خستگی: افسردگی کنترل نشده، عوارض جانبی دارو (بخصوص گاباپنتین)، کم‌خونی، کم‌کاری تیروئید، کمبود ویتامین B12 یا ویتامین D، کمبود آهن، اختلال خواب.
- پیگیری با پزشک/روان‌پزشک برای بررسی اینکه آیا دوز یا ترکیب دارویی شما نیاز به تعدیل دارد (مثلاً زمان مصرف، دوز یا تغییر دارو) و بررسی برنامهٔ درمانی روان‌درمانی و فعالیت بدنی منظم.
خلاصه عملی و پیشنهادی برای شما
- سطح فعلی: اگر فقط ب‑کمپلکس، سلنیوم (دوز معمول) و ویتامین C 1000mg مصرف می‌کنید و بروشنی دوز‌ها بالاتر از مرز‌های معمول نیستند، بعید است خطر جدی وجود داشته باشد.
- اما: برچسب‌ها را بررسی کنید، مخصوصاً مقدار B6 و مقدار سلنیوم.
در صورتی که مقدار‌ها نزدیک یا بالای حدود ذکرشده باشند یا سابقه سنگ کلیه دارید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- انجام آزمون‌های پایه‌ی خونی (CBC، عملکرد کلیه و کبد، TSH، B12، فریتین) و پیگیری با پزشک روان‌پزشک/عمومی برای بررسی خستگی و تنظیم دارویی هوشمندانه توصیه می‌شود.
در صورت تمایل، می‌توانید نام دقیق و دوز هر مکمل (برچسب) و زمان مصرف دارو‌هایتان را ارسال کنید تا بررسی دقیق‌تری (مقادیر روزانه و احتمال تداخل) انجام دهم.
اگر سؤال دیگری مثل بروز علائم مشخص یا سابقه سنگ کلیه یا حاملگی/شیردهی دارید، بفرمایید تا راهنمایی دقیق‌تری بدهم.