علت فشارم 13 روی 9 در صبح چیست؟

سلام و احترام؛
خلاصه سریع:
- فشار 13 روی 9 (130/90 mmHg) از نظر بالینی در محدوده مرزی (مرحله
1 قرار می‌گیرد؛ اگر در طول روز به مقدار 12/8 (120/80) می‌افتد معمولاً نگران‌کننده نیست اما باید علت افزایش نسبتاً صبحگاهی بررسی شود.
دلایل محتمل برای فشار بالاتر صبحگاهی:
1 ریتم شبانه‌روزی (morning surge): فشار خون صبح‌ها به‌صورت طبیعی بالا می‌رود به دلیل افزایش هورمون‌های استرس (کاتکولامین‌ها، کورتیزول) و فعال شدن سیستم سمپاتیک.
در برخی افراد این افزایش و اضح‌تر است.
2 تغییر دارویی / قطع آتنولول (beta-blocker): اگر آتنولول را کنار گذاشته‌اید یا دوز آن تغییر کرده، «واکنش بازگشتی» (rebound) ممکن است باعث افزایش فشار شود، به‌خصوص صبح‌ها.
این مورد به‌ویژه با قطع ناگهانی بتابلاکر‌ها اهمیت دارد.
3 تفاوت اثر و زمان‌دهی و السارتان: و الـسارتان (ARB) و آتنولول (بتا بلاکر) مکانیسم متفاوت دارند و زمان شروع/پایان اثر متفاوت.
اگر و السارتان را صبح مصرف می‌کنید، ممکن است اثر صبحگاهی کامل نباشد یا بالعکس اگر عصر می‌خورید، الگوی روزانه تغییر کند.
4 ترازوسین (terazosin) برای بزرگی پروستات: این دارو می‌تواند باعث افت فشار وضعیتی شود؛ با این حال معمولاً باعث افزایش صبحگاهی نمی‌شود ولی می‌تواند الگوی فشار در حالات ایستاده/خوابیده را تغییر دهد.
5 موارد فنی/رفتاری: اندازه‌گیری ناصحیح (بدون 5 دقیقه استراحت، وضعیت بدن نامناسب، کاف کوچک/بزرگ، مصرف قهوه/سیگار قبل اندازه‌گیری) می‌تواند موجب تفاوت شود.
چه کاری انجام دهید (گام‌های عملی):
1 روش اندازه‌گیری صحیح را رعایت کنید:
- 5 دقیقه در حالت نشسته استراحت کنید.
- بازو در سطح قلب قرار گیرد.
- دو بار پشت سر هم با 1–2 دقیقه فاصله اندازه‌گیری کنید و میانگین بگیرید.
- برای چند روز (حداقل 7 روز، هر روز صبح و هر عصر) فشار را ثبت کنید تا الگوی واقعی مشخص شود.
2 زمان مصرف دارو‌ها را یادداشت کنید: دقیقا چه ساعتی و السارتان و ترازوسین را می‌گیرید؟ آیا آتنولول کاملاً قطع شده یا دوز کمتر شده؟ این اطلاعات را با پزشک در میان بگذارید.
3 بررسی عوارض و علائم هشداردهنده: تپش قلب، سردرد شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف نیم‌تنی، تغییر بینایی یا سنکوپ نیازمند مراجعه فوری است.
4 آزمایش‌های پایه بعد از شروع و السارتان: کراتینین و پتاسیم را ظرف 1–2 هفته بررسی کنید تا عملکرد کلیه و الکترولیت‌ها پایش شود (به‌ویژه در شروع یا افزایش دوز ARB).
5 اگر نگران «افزایش صبحگاهی» هستید، پیشنهادات درمانی که پزشک ممکن است در نظر بگیرد:
- ارزیابی 24 ساعته فشار با دستگاه هولتر فشار (ABPM) برای شناخت دقیق الگوی شبانه‌روزی و موج صبحگاهی.
- تغییر زمان مصرف و السارتان (برخی بیماران با مصرف شبانه بهتر کنترل موج صبحگاهی را دارند) — فقط با نظر پزشک.
- ترکیب با داروی دیگری (مثلاً دیورتیک یا بلاک‌کننده کانال کلسیم طولانی‌اثر یا در صورت ضرورت بازبینی بتابلاکر) بر اساس بررسی کامل و ریسک قلبی.
- اگر قطع آتنولول ناگهانی بوده، بازگشت ناگهانی اثر ممکن است مطرح باشد و نیاز به راهنمایی پزشک دارد؛ قطع یا کاهش دوز بتابلاکر باید با برنامه و تحت نظر پزشک انجام شود.
6 بررسی وضعیت ایستاده-خوابیده: ترازوسین ممکن است باعث افت فشار وضعیتی شود؛ بررسی فشار به صورت خوابیده/ایستاده می‌تواند اطلاعات اضافی بدهد.
چه زمانی فوراً باید مراجعه کنید:
- فشار مکرراً بالای 180/120 یا علائم شدید (سردرد خیلی شدید، ضعف ناگهانی، اختلال گفتار، درد قفسه سینه، تنگی نفس).
- علائم عارضه جانبی جدی مثل سرگیجه شدید یا سنکوپ پس از دارو‌ها.
خلاصه و توصیه نهایی:
- فشار 13/9 صبحگاهی در صورتی که در طول روز کنترل می‌شود لزوماً خطرناک نیست، اما علت می‌تواند «موج صبحگاهی طبیعی» یا تغییر دارویی (خصوصاً تاریخ قطع آتنولول) باشد.
- اندازه‌گیری منظم و دقیق در منزل، ثبت زمان مصرف دارو‌ها و مراجعه به پزشک برای بررسی امکان ABPM و ارزیابی نیاز به تنظیم زمان یا نوع دارو بهترین گام‌های بعدی هستند.
- هرگونه تغییر در دارو را بدون مشورت پزشک انجام ندهید و آزمایش‌های پایه کلیه/الکترولیت را پس از شروع و السارتان پیگیری کنید.
اگر مایل باشید، می‌توانید لاگ فشار خون (ساعت، مقدار، وضعیت نشسته/ایستاده، زمان مصرف دارو) را ارسال کنید تا بررسی دقیق‌تری ارائه دهم.