درمان اسکولیوز چیست؟

خلاصهٔ سریع
- خمیدگی 15 درجه معمولاً "خفیف" محسوب می‌شود.
در بسیاری از افراد (به‌خصوص بالغین) این مقدار به‌تن‌هایی نیاز به عمل جراحی ندارد.
- درد شما می‌تواند از چند منبع باشد: عدم تعادل عضلانی، فشار روی مفاصل فاست، دژنراسیون دیسک‌ها (کم‌آبی جزئی) یا در صورت انتشار درد به پا — تحت فشار قرار گرفتن ریشه عصبی (فورامنال یا کانال عصبی).
- فعالیت‌های خیلی سنگین یا بارگذاری نامتقارن می‌توانند درد و فرسایش را تشدید کنند، اما برای یک اسکولیوز خفیف 15 درجه در بالغ معمولاً به سرعت «باعث افزایش خمیدگی» نمی‌شوند؛ با این حال بار‌های مکرر و نامتعادل در طول سال‌ها ممکن است به پیشرفت دژنراسیون موضعی کمک کنند.
چرا درد دارید؟ (دلایل شایع)
- عدم تعادل عضلانی و کشیدگی ساختار‌ها به‌خاطر انحناء.
- فشار یا التهاب مفاصل بین‌فالحی (facet joints).
- دژنراسیون دیسک (کم‌آبی جزئی که پزشک ذکر کرده) می‌تواند باعث درد موضعی شود.
- اگر درد به پاها تیر می‌کشد یا بی‌حسی/ضعف دارید: احتمال درگیری ریشه عصبی (فورامنال استنوز یا دیسک برآمده) وجود دارد.
چه درمان‌هایی مؤثرند؟
1 درمان محافظه‌کارانه (معمولاً خط اول)
- فیزیوتراپی هدفمند: برنامهٔ تخصصی برای اسکولیوز (مثل روش Schroth اگر در دسترس است) یا برنامهٔ کنترل مرکزی (core stabilization)، نه صرفاً حرکات عمومی.
و یلیامز اکسرسایز‌ها حرکات خم‌کنندهٔ کمری‌اند؛ ممکن است برای برخی کمردرد‌ها مفید باشند اما امروزه برنامه‌های تثبیت‌کننده و تمرینات مخصوص اسکولیوز شواهد بهتری دارند.
- تقویت هسته‌ای، تقارن عضلانی، تمرینات کششی برای همسترینگ و فلکسور‌های هیپ، کار روی وضعیت نشستن و ارگونومی روزمره.
- ورزش هوازی سبک (پیاده‌روی، شنا) برای بهبود تحمل و کاهش درد.
2 دارو‌ها
- ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی (NSAID) برای کنترل درد و التهاب کوتاه‌مدت.
- در درد‌های عصب‌محور ممکن است دارو‌های نورالژیک مثل گاباپنتین یا پرسکرایب‌های مشابه کمک کنند.
- شل‌کننده‌های عضلانی یا ضد درد‌های موضعی در صورت نیاز کوتاه‌مدت.
3 اقدامات مداخله‌ای
- اگر درد رادیوکولر (به پا تیر می‌کشد) داشته باشید و در تصویربرداری ریشه عصبی فشرده باشد، تزریق اپیدورال استروئید یا بلوک‌های عصبی می‌توانند تسکین دهند.
4 بریسینگ
- در نوجوانان در حال رشد و در خمیدگی‌های بین 25–40 درجه برای جلوگیری از پیشرفت کاربرد دارد.
در بالغین برای اصلاح دائمی معمولاً مؤثر نیست؛ گاهی برای کنترل درد کوتاه‌مدت استفاده می‌شود.
5 جراحی
- در صورتی که خمیدگی پیش‌رونده و بزرگ (معمولاً بالای 45–50 درجه بسته به سن و نوع منحنی)، درد ناتوان‌کننده که به درمان محافظه‌کار پاسخ نمی‌دهد، یا اختلالات عصبی پیش‌رونده وجود داشته باشد.
برای اسکولیوز 15 درجه در بالغین تقریباً همیشه نقطهٔ شروع درمان غیرجراحی است.
آیا باید MRI یا بررسی کانال عصبی انجام دهم؟
- اگر درد به پا تیر می‌کشد، بی‌حسی، گزگز یا ضعف عضلانی دارید یا مشکلات مثانه/روده مشاهده می‌کنید — MRI ستون فقرات (ناحیهٔ مرتبط: کمری و/یا گردنی) توصیه می‌شود تا فورامنال استنوز یا فشار ریشه را بررسی کنند.
- اگر درد صرفاً موضعی و بدون علائم عصبی است و پزشک تنها یک رادیوگرافی ایستادهٔ تمام‌کمر دیده، همان پایش دوره‌ای و فیزیوتراپی منطقی است.
نکات عملی و سبک زندگی
- از بلند کردن بار‌های سنگین و حمل نامتقارن (مثل کیف خیلی سنگین روی یک شانه) پرهیز کنید.
- هنگام بلند کردن از زانو‌ها استفاده کنید و بار را نزدیک تنه نگه دارید.
- حفظ وزن مناسب، ترک سیگار (تأثیر منفی بر دیسک و ترمیم) و تقویت استخوان (در صورت ریسک پوکی استخوان) مهم است.
- وضعیت نشستن و ارگونومی در محل کار را اصلاح کنید (صندلی مناسب، استراحت‌های کوتاه و کشش).
چند توصیهٔ مشخص برای شما
1 اگر تا الآن فقط معاینه بالینی و گفتن "دیسک‌ها کمی کم‌آب‌اند" بوده و شما درد گردن و تیر کشیدن پا یا بی‌حسی دارید: درخواست MRI (کمری یا گردنی بر اساس محل درد) منطقی است.
2 ادامهٔ فیزیوتراپی ولی با برنامهٔ تخصصی برای اسکولیوز یا تقویت مرکزی؛ اگر فیزیوتراپیست شما روش مخصوص اسکولیوز بلد نیست، درخواست ارجاع به یک فیزیوتراپیست با تجربه در اسکولیوز یا روش Schroth کنید.
3 از فعالیت‌های خیلی سنگین و نامتقارن پرهیز کنید؛ فعالیت‌های متعادل و تقویتی ادامه دهید.
4 اگر در پای خود ضعف، افت توان یا مشکلات ادراری/روده‌ای مشاهده کردید فوراً به پزشک مراجعه کنید (وضعیت اورژانسی ممکن است باشد).
5 در صورت بدتر شدن خمیدگی در عکس ایستاده یا افزایش درد پایدار، بررسی توسط فوق‌تخصص ستون فقرات توصیه می‌شود.
چه انتظاری باید داشته باشید؟
- با درمان محافظه‌کارانه بسیاری از بیماران با اسکولیوز خفیف دردشان کاهش می‌یابد و کیفیت زندگیشان بهتر می‌شود.
- پیگیری دوره‌ای (در بالغین معمولاً سالیانه اگر ثابت باشد؛ در نوجوانان در حال رشد فواصل کوتاه‌تر) با رادیوگرافی ایستاده برای اندازه‌گیری زاویهٔ Cobb لازم است.
نتیجه‌گیری کوتاه برای سؤال شما («آیا فعالیت‌های سخت باعث افزایش خمیدگی می‌شوند؟»)
- فعالیت‌های خیلی سنگین و بخصوص بار‌های نامتقارن می‌توانند درد و فرسایش موضعی را تشدید کنند و در بلندمدت در بعضی موارد به پیشرفت دژنراسیون کمک کنند، اما برای یک اسکولیوز خفیف 15 درجه در بالغ، فعالیت سنگین معمولاً فوراً باعث افزایش سریع زاویه نمی‌شود.
با این حال برای کاهش درد و خطر طولانی‌مدت، از بلند کردن مکرر و سنگین و کار‌های یک‌طرفه خودداری کنید و برنامهٔ ورزشی / فیزیوتراپی مناسب را دنبال کنید.
اگر مایل باشید می‌توانم به شما یک چک‌لیست ساده بدهم که چه اطلاعات و عکس‌هایی را هنگام مراجعهٔ بعدی به پزشک یا فیزیوتراپیست همراه داشته باشید، یا یک برنامهٔ تمرینی کوتاه خانگی پیشنهادی برای شروع (با تأکید بر اینکه برنامهٔ بلندمدت باید توسط فیزیوتراپیست تنظیم شود).