مصرف هسته زردآلو در بارداری باعث مرگ جنین میشود؟

خلاصه کوتاه
- هسته زردآلو حاوی آمیگدالین است که در بدن می‌تواند به سیانید تبدیل شود.
سیانید در دوز‌های بالا مسمومیت حاد ایجاد می‌کند و تئوراً می‌تواند باعث نارسایی اکسیژنی مادر و در نتیجه آسیب یا مرگ جنین شود.
- با این حال، قاعدتاً بیشتر سقط‌های اوایل بارداری (به ویژه در حوالی هفته ششم) ناشی از ناهنجاری‌های کروموزومی جنین هستند و نه مصرف یک ماده منفرد.
- اگر پس از مصرف هسته زردآلو علایم مسمومیت حاد مادری (سرگیجه شدید، تهوع/استفراغ فراوان، تنگی نفس، گیجی، غش، ضربان قلب غیرطبیعی یا افت فشار خون) دیده نشده، احتمال اینکه علت مستقیم مرگ جنین فقط مصرف هسته باشد کم است؛ اما اگر دوز مصرفی زیاد و از نوع تلخ (bitter) بوده و علایم حاد وجود داشته، آسیب به جنین ممکن است.
دلایل علمی و توضیح جزئی‌تر
1 چه چیزی در هسته وجود دارد؟
- هسته زردآلو آمیگدالین یا ترکیبات سیانورژنیک دارد که در هضم می‌توانند سیانید آزاد کنند.
مقدار آمیگدالین و تولید سیانید بسته به نوع (تلخ یا شیرین) و منبع متغیر است.
2 مکانیسم خطر برای جنین
- سیانید مانع انتقال اکسیژن در سطح سلولی می‌شود (مهار زنجیره انتقال الکترون)، بنابراین در مسمومیت شدید باعث هایپوکسی (کمبود اکسیژن) در مادر و جنین می‌شود.
جنین به ویژه نسبت به کاهش اکسیژن حساس است.
پس در مسمومیت شدید مادر، مرگ جنین ممکن است رخ دهد.
3 آیا دوزی که شما مصرف کردید می‌تواند خطرآفرین باشد؟
- شما نوشتید هر بار حدود ۵۰ گرم هسته بو داده و سه مرتبه مصرف شده (مجموع ≈۱۵۰ گرم). مقدار سمی دقیق بستگی به: تلخی یا شیرینی هسته، میزان آمیگدالین در آن محموله، و اثر کاهش‌دهندهٔ بو دادن دارد.
بو دادن (roasting) مقداری آمیگدالین را تجزیه می‌کند اما آن را به طور کامل پاک نمی‌کند.
- در گزارش‌های مسمومیت، گزارش شده است که چندین هستهٔ تلخ (مثلاً حدود
10-60 هسته بسته به نوع) می‌تواند در بالغین علایم مسمومیت ایجاد کند.
بنابراین مصرف ۵۰ گرم هسته (که می‌تواند ده‌ها تا صدها هسته باشد بسته به اندازه) از نظر تئوریک در محدوده‌ای قرار می‌گیرد که ممکن است میزان قابل‌توجهی آمیگدالین/سیانید فراهم کند—خصوصاً اگر هسته‌ها از نوع تلخ باشند.
4 شواهد بالینی و احتمال‌سنجی علت بودن مصرف هسته در سقط شما
- بیش‌ترین علت سقط در اوایل بارداری ناهنجاری‌های کروموزومی جنین است (حدود نیمی یا بیشتر از موارد).
- برای اینکه مصرف هسته را بتوان علت احتمالی دانست، معمولاً انتظار می‌رود مادرتان بعد از مصرف دچار علایم مسمومیت حاد شده باشد یا شواهدی از مسمومیت سیستمیک وجود داشته باشد (مثلاً مراجعه به اورژانس، کاهش فشار خون یا اختلال سطح هوشیاری). اگر چنین علایمی وجود نداشته، احتمال اینکه مصرف هسته تنها علت باشد کاهش می‌یابد.
- از نظر زمانی: سقط با تشخیص missed abortion در هفته شش می‌تواند همزمان با مصرف اتفاق بیفتد بدون اینکه علت مستقیم یکی از دیگری باشد (همزمانی ≠ علیت).
چه کار‌هایی می‌توانید و باید انجام بدهید الآن
1 با پزشک یا ماما صحبت کنید و جزئیات مصرف را گزارش دهید (مقدار، نوع هسته—تلخ یا شیرین، زمان‌ها، و هر علامتی که شما یا اطرافیان پس از مصرف دیدند).
2 اگر از بافتِ سقط شده نمونه موجود است، درخواست بررسی کاریوتیپ یا آزمون‌های ژنتیکی (یا CMA در صورت امکان) کنید. این بررسی‌ها می‌تواند نشان دهد آیا ناهنجاری کروموزومی علت بوده است یا نه.
3 اگر بعد از مصرف هسته علایم مسمومیت داشتید و هنوز نگرانی برای وضعیت سلامتی وجود دارد، با بخش سمی‌شناسی یا فوریت‌های پزشکی یا مرکز کنترل مسمومیت تماس بگیرید تا در مورد امکان بررسی سطح سیانید یا مدیریت راهنمایی بگیرید.
توجه کنید که اندازه‌گیری سطح سیانید دیرهنگام مشکل است و همیشه در دسترس نیست.
4 در حاملگی‌های بعدی: از مصرف هستهٔ زردآلو (به‌ویژه هسته‌های تلخ) پرهیز کنید.
در مشاوره قبل از بارداری و در شروع بارداری، دارو‌ها و مواد غذایی مشکوک را با پزشک مطرح کنید.
نکات عملی و توصیه‌های ایمنی
- هسته‌های تلخِ زردآلو خطرناک‌ترند.
برچسب‌گذاری دقیق و منبع را بررسی کنید.
- بو دادن یا پختن ممکن است مقداری از آمیگدالین را کاهش دهد اما آن را به طور کامل حذف نمی‌کند.
- گزارش‌ها و مقررات سلامت عمومی بسیاری از کشور‌ها هشدار می‌دهند که مصرف هسته‌های تلخ یا مقادیر زیاد هسته‌های زردآلو نباید توصیه شود.
جمع‌بندی
- به طور کلی، مصرف مقادیر بسیار زیاد هستهٔ زردآلو (به‌خصوص تلخ) می‌تواند منجر به مسمومیت سیانیدی شود و وقتی مسمومیت شدید رخ دهد، تئوراً می‌تواند باعث آسیب یا مرگ جنین شود.
- اما چون اکثر سقط‌های اوایل بارداری علت ژنتیکی دارند و چون برای اثبات علیت نیاز به شواهدی مثل علایم مسمومیت مادری یا نتیجه‌گرفتن از بررسی بافت جنینی است، ادعای قطعی اینکه «مرگ جنین حتماً به علت مصرف هسته بوده» معمولاً قابل اثبات نیست مگر شواهد بالینی پشتیبانی‌کننده وجود داشته باشد.
در صورت نیاز من می‌توانم کمک کنم تا متنی آماده کنید که به پزشک/غربالگری ارائه دهید (مثلاً برای درخواست کاریوتیپ محصولات بارداری) یا راهنمای تماس با مراکز مسمومیت را برای شما بنویسم.
اگر علایم مسمومیت در زمان مصرف داشتید، لطفاً بگویید چه علایمی دیده شد و آیا تحت درمان قرار گرفتید.