آیا کبد چرب گرید ۳ قابل درمان است؟

سلام
— نگرانی شما قابل درک است، اما چند نکته مهم که باید بدانید:
1 آیا کبد چرب گرید ۳ لاعلاج است؟
- خیر؛ "گرید ۳" در سونوگرافی یعنی ذخیره چربی در کبد زیاد است، اما سونوگرافی فقط شدت استئاتوز (چربی) را نشان می‌دهد و اطلاعات دقیقی درباره التهاب (NASH) یا درجه فیبروز/اسکار (که تعیین‌کننده پیش‌آگهی است) نمی‌دهد. در بسیاری از بیماران با اصلاح عوامل زمینه‌ای (کاهش وزن، کنترل دیابت، ورزش، تغییر رژیم غذایی) چربی کبد تا حد زیادی کاهش می‌یابد و بعضی موارد حتی التهاب و فیبروز برگشت‌پذیر هستند.
با این حال در برخی افراد (به‌ویژه اگر فیبروز پیشرفته باشد) ممکن است پیشرفت به سیروز رخ دهد.
2 چه تست‌هایی لازم است؟
- تکرار و کامل‌تری از آزمایش‌های کبدی: AST, ALT, GGT, ALP, بیلی‌روبین.
- قند ناشتا و HbA1c برای بررسی دیابت/پیش‌دیابت.
- چربی خون کامل (تری‌گلیسرید، LDL, HDL).
- ارزیابی فیبروز: FibroScan (الاستوگرافی) یا در صورت لزوم MRI-ELASTO یا بیوپسی کبد.
همچنین محاسبه نمرات سرمی مثل FIB-4 یا NAFLD fibrosis score کمک‌کننده است.
3 اقدامات درمانی و تغییر سبک زندگی (اولویت اول)
- کاهش وزن هدفمند: کاهش وزن 7–10٪ معمولاً باعث بهبود استئاتوز و التهاب می‌شود؛ در مواردی کاهش وزن بیش‌تر می‌تواند حتی فیبروز را کاهش دهد.
- رژیم غذایی: رژیم مدیترانه‌ای (سبزیجات، میوه، غلات کامل، حبوبات، ماهی، چربی‌های مفید مثل روغن زیتون)، کاهش قند‌های ساده و نوشیدنی‌های شیرین، کاهش فروکتوز و غذا‌های فرآوری‌شده.
- ورزش: حداقل 150 دقیقه فعالیت متوسط هفتگی یا 75 دقیقه شدید؛ تمرین مقاومتی نیز مفید است.
حتی بدون کاهش وزن قابل توجه، ورزش می‌تواند چربی کبد را کاهش دهد.
- کنترل عوامل همراه: تنظیم قند خون، فشار و چربی‌ها.
ترک الکل (الکل باعث تشدید آسیب می‌شود).
4 دارو‌ها
- تاکنون دارویی به صورت عمومی برای همه بیماران NAFLD تایید نشده است؛ درمان‌ها بر کنترل بیماری‌های همراه و کاهش وزن متمرکز است.
- پیوگلیتازون و ویتامین E در برخی بیماران (NASH بدون دیابت یا با شرایط خاص) تحت نظر متخصص تجویز می‌شوند، اما عوارض و منع مصرف دارند.
- برای چربی خون: استاتین‌ها برای اغلب مبتلایان به NAFLD امن و مفید هستند و نباید به‌خاطر بیماری کبدی به‌طور خودسر متوقف شوند؛ با این حال استاتین در دوران بارداری ممنوع است.
فیبریک‌ها (مثل فیبروزیل) برای تری‌گلیسرید بالا استفاده می‌شوند و معمولاً در مرد یا زن غیرحامله تجویز می‌شوند اما در دوران بارداری استفاده از آن‌ها معمولاً توصیه نمی‌شود. (نکته: دارویی که همسرتان مصرف می‌کند تاثیری مستقیم و خطرزای فوری بر شما به‌عنوان زن باردار ندارد — مگر اینکه دارو‌ها را شریک زندگی شما از طریق تماس خاص یا شیردهی دریافت کند که در این حالت ارتباطی وجود ندارد).
5 آیا وضعیت همسرتان برای شما در حاملگی خطری دارد؟
- کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) مسری نیست و از طریق تماس منتقل نمی‌شود.
بنابراین شما به‌خاطر حاملگی در معرض انتقال از همسرتان نیستید.
- موردی که باید مراقب باشید این است که عوامل خطر خانوادگی یا سبک زندگی مشترک (غذا، عدم تحرک، چاقی) ممکن است احتمال ابتلای شما یا خطرات متابولیک را افزایش دهد؛ اما در حال حاضر اگر شما سالم هستید، لازم نیست نگران عفونت بجای مسئله مدیریتی باشید.
- بیماری‌ کبدی شدید در همسر شما معمولاً تأثیر مستقیم روی بارداری شما ندارد مگر در موارد خاص که بیماری وی ویروسی یا مسری باشد که در این مورد نیست.
6 چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنید؟
- زردی پوست یا چشم، درد شدید شکمی، تهوع و استفراغ مداوم، تب، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری — که نشانه مشکلات جدی کبدی یا عوارض دیگر است.
7 پیشنهاد عملی و گام‌های بعدی برای همسر شما
- مراجعه به پزشک داخلی یا متخصص گوارش/کبد برای ارزیابی کامل و بررسی نیاز به FibroScan.
- اصلاح سبک زندگی هدفمند (برنامه غذایی و ورزشی) و پیگیری ماهیانه برای کنترل وزن و آزمایش‌ها.
- بررسی و کنترل دیابت یا اختلالات چربی و تجویز دارو‌ها در صورت نیاز (تحت نظر پزشک). در صورت وجود تردید درباره دارو‌ها یا عوارض، با پزشک معالج درباره مزایا و معایب فیبروزیل و گزینه‌های دیگر صحبت کنید.
خلاصه و دلگرمی
- کبد چرب گرید ۳ هشداردهنده است اما لزوماً به معنی آسیب غیرقابل برگشت نیست.
با تشخیص دقیق (به‌خصوص تعیین درجه فیبروز) و تغییرات موثر در سبک زندگی و مدیریت بیماری‌های همراه، بسیاری از بیماران بهبود قابل توجهی می‌یابند.
شما به‌عنوان زن باردار نباید نگران «انتقال» بیماری باشید؛ مهم‌تر این است که خودتان مراقبت‌های بارداری را ادامه دهید و هر نگرانی ویژه‌ای را با ماما یا پزشک زنان در میان بگذارید.
اگر مایل باشید، می‌توانم یک لیست کوتاه از پرسش‌هایی که همسرتان هنگام مراجعه به پزشک مطرح کند (مثل نیاز به FibroScan، زمان تکرار آزمایش‌ها، گزینه‌های دارویی) برای شما آماده کنم.