آیا خوردن شربت لاکتولوز جهت یبوست شدید در بارداری اشکال ندارد؟

خلاصه کوتاه:
بله — لاکتولوز (شربت) به طور کلی در بارداری به‌عنوان یک ملین اسموتیک غیرجذب‌شونده، امن در نظر گرفته می‌شود و معمولاً توسط پزشکان برای یبوست بارداری تجویز می‌شود.
با این حال باید از دوز توصیه‌شده استفاده شود، از ایجاد اسهال یا کم‌آبی جلوگیری گردد و در صورت مشکلات همزمان (مثل درد شدید شکم یا استفراغ) سریعاً با پزشک تماس گرفته شود.
مکانیسم و چرا تجویز می‌شود:
- لاکتولوز یک قند غیرقابل هضم است که در روده بزرگ تخمیر شده و موجب افزایش حجم مدفوع و نگهداری آب در مدفوع می‌شود؛ در نتیجه عملکرد دفع را نرم و آسان می‌کند.
- چون لاکتولوز عمدتاً جذب سیستمیک نمی‌شود، بار سیستمیک روی جنین بسیار کم است و به همین دلیل در عمل ایمن تلقی می‌شود.
ایمنی در بارداری:
- شواهد بالینی و تجربه بالینی نشان می‌دهد لاکتولوز در بارداری مشکلی ایجاد نمی‌کند و معمولاً بی‌خطر است.
- طبقه‌بندی قدیمی FDA برای لاکتولوز، گروه B بوده است (مطالعات حیوانی خطر و اضحی نشان نداده‌اند و داده‌های انسانی محدود/نشان‌دهنده خطر آشکار نیستند). با این حال یادآوری می‌کنم که سیستم دسته‌بندی‌های قدیمی حذف شده و تصمیم بر اساس مزایا/معایب است.
دوز و نحوه مصرف معمول (راهنمایی کلی — طبق تجویز پزشک عمل کنید):
- دوز شروع رایج برای بزرگسالان جهت یبوست: حدود 15 میلی‌لیتر (معادل یک قاشق غذاخوری) یک‌بار در روز.
- در صورت نیاز پزشک ممکن است تا 15–30 میلی‌لیتر در روز یا تقسیم در دو نوبت افزایش دهد.
بعضی موارد تا 60 میلی‌لیتر در روز در دوز‌های تقسیم‌شده استفاده می‌شود اما فقط با نظر پزشک.
- هدف تنظیم حداقل دوز لازم برای داشتن مدفوع نرم و منظم است؛ نه ایجاد اسهال.
عوارض جانبی شایع و نکات احتیاطی:
- شایع‌ترین عوارض: نفخ، گاز، کرامپ‌های شکمی و گهگاه اسهال.
این‌ها معمولاً خفیف هستند.
- اگر اسهال شدید یا استفراغ ایجاد شد ممکن است منجر به کم‌آبی یا اختلال الکترولیت شود؛ در آن صورت مصرف را قطع و به پزشک اطلاع دهید.
- در مبتلایان به دیابت: لاکتولوز حاوی قند است و ممکن است کمی کالری/قند داشته باشد؛ در دیابت کنترل‌شده معمولاً مشکل‌ساز نیست اما بهتر است با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید و قند خون را کنترل کنید.
- موارد منع مصرف یا احتیاط: انسداد روده یا درد شکم حاد، حساسیت به لاکتولوز، یا شرایطی که نیاز به بررسی فوری جراحی دارد.
جایگزین‌ها و اقدامات غیردارویی (هم‌زمان یا قبل از استفاده از ملین):
- افزایش فیبر غذایی: میوه‌ها، سبزی‌ها، غلات سبوس‌دار و مکمل پسیلیوم (گفته شده ایمن در بارداری).
- مصرف مایعات کافی (حداقل روزانه آب کافی، مگر توصیه خلافی از پزشک).
- فعالیت بدنی متناسب با بارداری (پیاده‌روی روزانه اگر پزشک اجازه دهد).
- نرم‌کننده‌های مدفوع مانند داکوزات سدیم معمولاً در بارداری ایمن در نظر گرفته می‌شوند.
- پلی‌اتیلن گلیکول (PEG
3350 نیز به‌طور شایع و نسبتا ایمن برای یبوست استفاده می‌شود ولی انتخاب بین ملین‌ها بهتر است با توجه به سابقه، شدت یبوست و نظر پزشک صورت گیرد.
چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- درد شکمی شدید یا منتشر، استفراغ مداوم، تب، یا وجود خون در مدفوع.
- اسهال شدید یا علائم کم‌آبی (سرگیجه، کاهش ادرار، خشکی دهان).
- در صورتی که پس از 48–72 ساعت مصرف ملین و رعایت روش‌های غیردارویی بهبود قابل‌توجهی نیافتید یا یبوست تشدید شد.
توصیه نهایی:
- اگر پزشک شما شربت لاکتولوز را تجویز کرده است، معمولاً ادامه دادن درمان طبق دستور او صحیح و امن است.
از مصرف خودسرانه دوز‌های بالاتر خودداری کنید، مایعات و فیبر مناسب را افزایش دهید و هرگونه علامت هشداردهنده یا نگرانی را فوراً گزارش دهید.
- در صورت داشتن دیابت یا بیماری زمینه‌ای دیگر یا نگرانی خاص درباره دارو، قبل از ادامه درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
در صورت نیاز می‌توانم نکات دقیق‌تری درباره دوز دقیق شما، تداخل با دارو‌های دیگر یا جایگزین‌های مناسب در شرایط پزشکی خاص (مثلاً دیابت، فشارخون، سابقه جراحی شکم) ارائه دهم—اگر مایلید مشخصات پزشکی و لیست دارو‌هایتان را بفرمایید.