سفیدی ته گلو نشانه چیست؟

خلاصه: سفیدی یا نقاطِ سفید در ته گلو معمولاً یکی از این‌هاست: سنگک‌های لوزه (tonsilloliths)، التهاب یا چرک لوزه (exudative tonsillitis)، برفک دهانی (کاندیدیازیس) یا مخاط چرکی/مخاط خشک شده ناشی از ترشحات بینی.
هر کدام علائم اختصاصی دارند که با معاینه و گاهی چند آزمایش ساده قابل افتراق‌اند.
علل شایع و نشانه‌های قابل توجه:
- سنگک لوزه (Tonsilloliths / لوزه‌سنگ): توده‌های سفید تا زرد کوچک در فرورفتگی‌های لوزه‌ها (crypts). حس گیر کردن چیزی، بوی بد دهان و گاهی التهاب خفیف.
اغلب بیمارانی که لوزه‌های دارای کریپت عمیق دارند، این را مکرر تجربه می‌کنند.
- التهاب مزمن یا چرکی لوزه (Chronic/Exudative tonsillitis): ممکن است ترشحات سفید یا مخاط چرکی روی لوزه دیده شود، همراه با گلودرد، احساس فشار یا تکرار عفونت.
در معاینه ممکن است قرمزی و ترشحات چرکی دیده شود.
- برفک دهانی (Oral thrush
- کاندیدا): پلاک‌های سفیدِ نرم و کش‌دار که معمولاً با خراشیدن تا حدی پاک می‌شوند و سطح قرمز و دردناک زیرشان نمایان می‌شود.
شایع‌تر در افراد دیابتی، مصرف آنتی‌بیوتیک یا استروئید استنشاقی، یا با ضعف ایمنی.
- مخاط یا چرک ناشی از ترشحات بینی/پس‌گلو (post-nasal drip): تجمع مخاط غلیظ سفید یا زرد که احساس گیرکردن ایجاد می‌کند.
وقتی باید شک کنید به چیز جدی‌تر:
- لکه‌های سفید پایدار که پوسته‌پوسته و غیرقابل پاک شدن، همراه با تودهٔ سفت، خون‌ریزی یا زخم‌های طولانی‌مدت
- سابقه سیگار یا الکل زیاد، کاهش وزن یا غدد گردن بزرگ شده
در این موارد باید بررسی برای ضایعات پیش‌سرطانی یا سرطان دهان/گلو انجام شود.
چه دکتری مراجعه کنید و چه معایناتی لازم است:
- بهترین شروع: مراجعه مجدد به جراح حلق و بینی (ENT) با درخواست معاینه دقیق‌تر شامل لارنگوسکوپی یا فیبرواوازیندوسکوپی حلق تا فضای پشت لوزه‌ها و پایه زبان کامل بررسی شود.
- آزمایش‌هایی که ممکن است مفید باشند:
- کشت گلو / Rapid strep test اگر علامت عفونت باکتریال دارید
- کشت یا تست قارچ (در صورت شک به کاندیدا)
- CBC و در صورت لزوم CRP/ESR برای ارزیابی التهاب سیستمیک
- در موارد نادر و مشکوک به توده عمیق یا آبسه: سونوگرافی یا سی‌تی اسکن گردن
- اگر ضایعهٔ غیرمعمول یا پایدار باشد: نمونه‌برداری (بیوپسی)
درمان و مراقبت‌های خانگی که موثرند:
- شست‌وشوی مکرر با آب نمک گرم (گَراگل) چند بار در روز
- بهداشت دهان: مسواک زدن، پاک کردن زبان و استفاده از دهان‌شویه ضدعفونی‌کننده (مثل کلرهگزیدین، البته نه طولانی‌مدت بدون نظر دکتر)
- نوشیدن مایعات، هیدراته ماندن و پرهیز از دخانیات
- در صورت وجود سنگک لوزه: اغلب با فشار ملایم یا آب‌پرفشارِ ضعیف (محلولی) یا توسط پزشک قابل خارج کردن است.
خوددرمانی شدید یا فروبردن اجسام تیز خطرناک است.
- اگر کاندیدا باشد: درمان ضدقارچی موضعی (نِستاتین) یا خوراکی طبق نظر پزشک
- اگر عفونت باکتریال فعال باشد: آنتی‌بیوتیک مناسب براساس کشت یا تشخیص پزشک
در چه مواردی جراحی (برداشتن لوزه) مطرح می‌شود:
- عود مکرر عفونت‌های تونسیلیت که کیفیت زندگی را مختل می‌کند
- سنگک‌های لوزه‌ای بسیار دردناک، پیوسته یا مقاوم که با درمان محافظه‌کارانه رفع نمی‌شوند
- ضایعات مشکوک که نیاز به بیوپسی دارند
وقتی فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- تب بالا، درد شدید گلو، مشکل در تنفس یا بلع، افزایش قابل توجه در درد یا تورم گردن، یا کاهش توانایی دهان باز کردن
نکات نهایی برای شما که 4 ماه است مشکل دارید:
- چون طول کشیده و احساس گیر کردن ادامه دارد، بهتر است یک بار دیگر به ENT مراجعه کنید و درخواست معاینه کامل با لارنگوسکوپی یا بررسی فیبرواپتیک بدهید.
اگر تا حالا کشت یا بررسی برای کاندیدا انجام نشده، آن را درخواست کنید.
- اگر از لوزه‌ها قبلاً "تمیز" شده ولی مشکل بازمی‌گردد، گزینهٔ حذف کامل لوزه (tonsillectomy) ممکن است مطرح شود و درباره مزایا و معایبش با جراح صحبت کنید.
در صورت تمایل می‌توانم یک متن کوتاه به فارسی برای ارائه به پزشک (شرح حال و سؤالات کلیدی) بنویسم تا در ملاقات بعدی با خود ببرید.
توجه: این اطلاعات جایگزین ویزیت پزشکی حضوری نیست و در صورت بدتر شدن علائم حتماً به اورژانس یا مطب پزشک مراجعه کنید.