رویش مو صورت و بسته شدن صفحات رشد؟

خلاصه کوتاه
رویش موی صورت به‌خودی‌خود صفحات رشد (اپی‌فیزیال) را نمی‌بندد.
رویش مو علامتی از اثر هورمون‌های جنسی (به‌ویژه آندروژن‌ها/تستوسترون) است که هم‌زمان با رویداد‌های بلوغ رخ می‌دهد؛ اما بسته شدن صفحات رشد نتیجهٔ اثر استروژن روی غضروف صفحات رشد است و زمان آن به عوامل متعددی بستگی دارد.
توضیح دقیق‌تر
- صفحات رشد چیستند؟
صفحات رشد (اپی‌فیز) غضروفی در انت‌های استخوان‌های بلند هستند که رشد طولی استخوان را در کودکی و نوجوانی ممکن می‌کنند.
با اتمام بلوغ و تحت تأثیر هورمون‌ها، این صفحات غضروفی به استخوان تبدیل می‌شوند (بسته می‌شوند) و رشد طولی متوقف می‌شود.
- عامل اصلی بسته شدن صفحات رشد چیست؟
استروژن (در هر دو جنس) عامل تعیین‌کنندهٔ بسته شدن صفحات رشد است.
در پسران استروژن عمدتاً از تبدیل تستوسترون به استروژن حاصل می‌شود.
بنابراین افزایش هورمون‌های جنسی در بلوغ باعث نهایی شدن و بسته شدن صفحات رشد می‌شود.
- نقش رویش مو صورت
رویش مو صورت نشان‌دهندهٔ افزایش اثرات آندروژنی و پیشرفت بلوغ جنسی به‌خصوص در پسران است.
اما خودِ رویش مو باعث بسته شدن صفحات رشد نمی‌شود؛ بلکه هر دو (رویش مو و بسته شدن صفحات رشد) ممکن است هم‌زمان به‌خاطر تغییرات هورمونی رخ دهند.
زمان دقیق بسته شدن صفحات رشد متغیر است و معمولاً در پسران بین حدود 16 تا اوایل 20 سال و در دختران زودتر (حدود 14–16 سال) رخ می‌دهد، اما این مقادیر فردی‌اند.
- چه زمانی باید نگران شد؟
- اگر علائم بلوغ بسیار زود (قبل از 8 سال در دختران یا قبل از 9 سال در پسران) ظاهر شوند (بلوغ زودرس)، چون این می‌تواند سبب بسته شدن زودرس صفحات رشد و قد کوتاه‌تر نهایی شود.
- اگر رشد قدی متوقف شده یا منحنی رشد ناگهان کند شده باشد.
- در دختران اگر رویش موی صورت یا مو‌های زائد ناگهانی یا شدید همراه با اختلالات قاعدگی یا سایر علائم آندروژن اضافه باشد (ممکن است علت‌های دیگری مانند PCOS یا اختلالات آدرنال مطرح شود).
- چه بررسی‌هایی مفید است؟
- تعیین «سن استخوانی» با رادیوگرافی از دست و مچ چپ: بهترین روش برای ارزیابی میزان بلوغ اسکلتی و پیش‌بینی وضعیت صفحات رشد.
- آزمایشات هورمونی در صورت شک (FSH, LH, تستوسترون، استرادیول، DHEA-S و در صورت لزوم TSH و پرولاکتین).
- ارزیابی رشد قدی و نمودار رشد، و معاینه بالینی توسط پزشک (پزشک کودکان یا اندوکرینولوژیست کودکان).
- درمان/مداخله (در صورت نیاز)
اگر بلوغ زودرس تشخیص داده شود و احتمال کاهش قد نهایی وجود داشته باشد، می‌توان با دارو‌های مهار‌کننده محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد (مثل آگونیست‌های GnRH) روند بلوغ را کند یا متوقف کرد تا قد نهایی بهتر حفظ شود.
تصمیم و درمان نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.
پاسخ کوتاه برای شما
رویش موی صورت نشانه‌ای از پیشرفت بلوغ است ولی خودِ مو باعث بسته شدن صفحات رشد نمی‌شود.
اگر نگران تأثیر رویش مو بر رشد قد هستید (مثلاً بلوغ خیلی زود یا توقف ناگهانی رشد قد)، به پزشک متخصص (پزشک کودکان یا اندوکرینولوژیست) مراجعه کنید تا با معاینه، نمودار رشد و سن استخوانی بررسی شود.
چه کار‌هایی می‌توانید انجام دهید
- رشد قد را روی نمودار رشد مرتب پیگیری کنید.
- در صورت شروع علائم زودرس یا نگرانی از کوتاهی قد، به پزشک مراجعه و سن استخوانی انجام دهید.
- در دختران با رویش موی صورت ناگهانی یا شدید، بررسی‌های هورمونی برای علل افزایش آندروژن لازم است.
اگر مایل باشید می‌توانم یک لیست سؤالات برای مطرح کردن هنگام مراجعه به پزشک، یا یک فهرست آزمایش‌های پیشنهادی بر اساس سن و جنس شما آماده کنم.