بازگشت حس بویایی و چشایی بعد از سرماخوردگی چه مدت میباشد؟

سلام
در سرماخوردگی (عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی)، از دست رفتن حس بویایی و چشایی موضوعی شایع و اغلب موقتی است. زمان برگشت این دو حس به چند عامل بستگی دارد، اما معمولاً جای نگرانی جدی نیست.
### 1. مدت زمان معمول برگشت بویایی و چشایی
به طور کلی:
- در سرماخوردگی ساده:
- معمولاً حس بویایی و چشایی طی ۳ تا ۷ روز بعد از اوج علائم سرماخوردگی شروع به برگشت می‌کند.
- در بیشتر افراد طی ۱ تا ۳ هفته تقریباً به حالت طبیعی برمی‌گردد.
- در بعضی افراد (به‌خصوص اگر سینوزیت یا التهاب شدید مخاط بینی وجود داشته باشد) ممکن است:
- برگشت کامل تا حدود ۴ تا ۶ هفته هم طول بکشد.
با توضیحی که دادید:
- شما ۴ روز است سرما خوردید و امروز حس بویایی و چشایی‌تان از بین رفته؛ این حالت در این زمان از بیماری طبیعی و شایع است.
- به احتمال زیاد طی چند روز آینده، همزمان با باز شدن بینی و کاهش گرفتگی، حس‌ها کم‌کم برمی‌گردند.
### 2. چرا در سرماخوردگی بویایی و چشایی کم می‌شود؟
مهم‌ترین علت‌ها:
1 گرفتگی و التهاب مخاط بینی:
- مخاط بینی متورم می‌شود و ترشحات زیاد می‌شوند.
- مولکول‌های بو به گیرنده‌های بویایی در بالای حفره بینی نمی‌رسند.
2 التهاب گیرنده‌های بویایی:
- ویروس می‌تواند خود گیرنده‌ها و عصب بویایی را موقتاً دچار اختلال کند.
3 تأثیر غیرمستقیم روی چشایی:
- بخش زیادی از «طعم» در واقع از حس بویایی می‌آید؛ وقتی بویایی کم شود، شما مزه‌ها را هم بسیار محدود و ضعیف حس می‌کنید.
### 3. چه زمانی طبیعی است و چه زمانی نگران‌کننده؟
حالت طبیعی:
- کم شدن یا از بین رفتن بویایی/چشایی همزمان با:
- آبریزش بینی
- گرفتگی بینی
- عطسه
- گلودرد خفیف
- تب خفیف یا بدن‌درد
- شروع برگشت تدریجی حس‌ها طی چند روز تا دو هفته.
هشدار و نیاز به ویزیت پزشک اگر:
- حس بویایی و چشایی شما بیش از ۳–۴ هفته اصلاً بهتر نشد.
- یا بعد از بهبودی بقیه علائم، هنوز هیچ بهبودی در بویایی و چشایی احساس نکردید.
- یا به‌طور ناگهانی و کامل بویایی‌تان قطع شده، بدون گرفتگی شدید بینی (به‌خصوص اگر همراه با تب، بدن‌درد، سرفه خشک، یا تماس با بیمار مبتلا به کرونا باشد).
- یا همراه با این علائم، دچار:
- سردرد‌های شدید و یک‌طرفه
- ترشحات غلیظ زرد/سبز بدبو از یک سوراخ بینی
- درد و فشار شدید صورت و دندان‌های فک بالا
که می‌تواند نشانه سینوزیت باکتریال باشد.
### 4. احتمال ارتباط با کرونا (COVID-19)
از دست رفتن ناگهانی حس بویایی و چشایی، یکی از علائم شناخته‌شده کرونا هم هست، به‌خصوص اگر:
- بویایی و چشایی تقریباً ناگهانی و کامل قطع شود.
- گرفتگی بینی خیلی شدید نباشد ولی بویی حس نکنید.
- یا همراه با:
- تب
- سرفه خشک
- بدن‌درد و ضعف
- سردرد
- گلودرد
در کرونای خفیف هم ممکن است فقط همین علامت (یا یکی دو علامت خفیف دیگر) وجود داشته باشد.
در این حالت:
- در بخش زیادی از بیماران، بویایی و چشایی طی ۲ تا ۴ هفته برمی‌گردد.
- ولی در برخی افراد، اختلال می‌تواند چند ماه طول بکشد.
اگر در روز‌ها یا هفته‌های اخیر تماس مشکوک با بیمار کرونا داشته‌اید یا علائم دیگری مثل تب و سرفه هم دارید، بهتر است با پزشک یا مرکز بهداشت منطقه خود درباره لزوم تست کرونا مشورت کنید.
### 5. چه کار‌هایی می‌تواند به برگشت سریع‌تر بویایی و چشایی کمک کند؟
#### الف) اقدامات ساده در خانه
1 مرطوب نگه داشتن مخاط بینی:
- استفاده از سرم شستشوی نرمال سالین (آب نمک استریل) برای شستشوی بینی ۲–۳ بار در روز.
- این کار به کم شدن ترشحات، باز شدن راه‌های هوایی و بهتر رسیدن مولکول‌های بو به گیرنده‌ها کمک می‌کند.
2 بخور آب ساده:
- روزی ۱–۲ بار بخور آب گرم (نه خیلی داغ که نسوزید).
- بهتر است فقط آب ساده باشد، بدون مواد محرک قوی.
3 نوشیدن مایعات کافی:
- آب، دمنوش‌های ملایم (بابونه، آویشن، نعناع) برای رقیق شدن ترشحات و بهبود گردش خون مخاط.
4 استفاده کوتاه‌مدت از اسپری ضداحتقان بینی (مثل فنیل‌افرین، زایلو‌متازولین) *فقط*:
- نهایتاً ۳ تا ۵ روز
- و فقط با نظر پزشک، چون استفاده طولانی‌مدت می‌تواند وضعیت بینی را بدتر کند.
5 اجتناب از سیگار و دود:
- دود سیگار مخاط و گیرنده‌های بویایی را تحریک و آسیب‌پذیرتر می‌کند و بهبود را به تأخیر می‌اندازد.
#### ب) «تمرین بویایی» (Olfactory Training)
اگر بویایی بیش از ۲–۳ هفته به طور و اضح برنگشت، یکی از روش‌های علمی کمک‌کننده، تمرین بویایی است:
- ۲ بار در روز (صبح و شب)
- ۴ بوی مشخص و و اضح مثل:
- لیمو یا پرتقال
- گل (مثلاً گلاب)
- ادویه (مثلاً دارچین)
- نعناع یا اکالیپتوس
- هر بو را حدود ۲۰–۳۰ ثانیه عمیق و آرام استنشاق کنید و سعی کنید به یاد بیاورید که آن بو معمولاً چه حسی به شما می‌دهد.
- این کار باید حداقل ۳ ماه ادامه یابد تا اثر کند.
این روش برای اختلال بویایی بعد از ویروس (از جمله بعد از کرونا) در مطالعات متعددی مؤثر گزارش شده است.
### 6. چه دارو‌هایی ممکن است تجویز شوند؟
تجویز دارو باید توسط پزشک و پس از معاینه باشد؛ به طور کلی:
- در سرماخوردگی ساده معمولاً فقط درمان حمایتی کافی است.
- در موارد سینوزیت باکتریال، ممکن است آنتی‌بیوتیک لازم باشد.
- در موارد خاص اختلال بویایی طول‌کشیده، پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) ممکن است:
- اسپری استروئیدی بینی (مثل فلوتیکازون، مومتازون) برای کاهش التهاب تجویز کند.
- در شرایط خاص و با احتیاط، دوره کوتاهی کورتون خوراکی برای کاهش التهاب عصب بویایی (فقط با نظر متخصص).
### 7. چه زمانی حتماً باید به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
در صورت بروز هر کدام از موارد زیر، مراجعه فوری لازم است:
- تب بالا که با دارو پایین نمی‌آید.
- تنگی نفس، درد قفسه سینه.
- سردرد شدید ناگهانی، سفتی گردن، یا تغییر سطح هوشیاری.
- ترشحات خونی یا چرکی مداوم از بینی، به‌خصوص از یک سمت.
- بدتر شدن ناگهانی وضعیت عمومی بعد از چند روز بهبودی نسبی.
### جمع‌بندی برای وضعیت شما
- ۴ روز است سرماخورده‌اید و امروز حس بویایی و چشایی‌تان کم/قطع شده؛ این در زمینه سرماخوردگی اغلب طبیعی و موقتی است.
- در بیشتر افراد، حس بویایی و چشایی طی ۱ تا ۳ هفته کاملاً برمی‌گردد و گاهی کمی بیشتر طول می‌کشد.
- اگر تا حدود ۳–۴ هفته آینده هیچ بهبودی احساس نکردید، یا علائم شدید دیگری (سینوزیت شدید، تب بالا، سرفه و تنگی نفس، یا شک به کرونا) داشتید، حتماً به پزشک (ترجیحاً متخصص گوش، حلق و بینی) مراجعه کنید.
اگر دوست دارید، می‌توانید علائم دیگر خود (تب، سرفه، بدن‌درد، تماس با بیمار کرونایی و …) را هم بنویسید تا کمی دقیق‌تر بگویم احتمال کرونا چقدر است و چه بررسی‌هایی برای شما مناسب‌تر است.