در بارداری حالت تهوع از چه زمانی شروع می شود؟

خلاصه کوتاه پاسخ:
- معمولاً تهوع حاملگی از حدود هفته 4–6 حاملگی شروع می‌شود، در حدود هفته 8–10 به اوج می‌رسد و برای بسیاری از زنان تا هفته 12–14 بهبود پیدا می‌کند.
با این حال شدت و زمان‌بندی می‌تواند بین افراد متفاوت باشد و تعدادی از زنان تا هفته‌های بعدی یا حتی تمام بارداری تهوع داشته باشند.
پاسخ مفصل:
1 از چه زمانی شروع می‌شود؟
- بیشتر زنان تهوع بارداری را از حدود 4 تا 6 هفته بارداری گزارش می‌کنند.
برخی قبل از این زمان هم علامت پیدا می‌کنند و در برخی دیرتر (مثلاً هفته 7–8) شروع می‌شود.
2 تا چه موقع ادامه دارد؟
- معمول‌ترین الگو این است که تهوع در سه ماهه اول شروع و در سه‌ماهه دوم کم یا قطع می‌شود.
اوج شدت معمولاً در حدود هفته 8–10 است و برای بسیاری تا هفته 12–14 کاهش می‌یابد.
آمار‌ها نشان می‌دهد در حدود نیمی تا بیش از دو سوم زنان تا پایان سه‌ماهه اول بهبودی می‌یابند، اما 10–20٪ ممکن است تهوع را تا اوایل سه‌ماهه دوم یا بیشتر ادامه دهند.
- نوع شدیدتر به نام hyperemesis gravidarum (استفراغ شدید حاملگی) نادر است (تقریباً 0.3–3٪ موارد) و نیاز به درمان پزشکی و گاهی بستری دارد.
3 آیا ممکن است بیرون از این محدوده زمانی رخ دهد؟
- بله. هرچند غیرمعمول است، برخی زنان تهوع را دیرتر (مثلاً در سه‌ماهه دوم) تجربه می‌کنند یا حتی تا تمام دوران بارداری ادامه دارد.
فاکتور‌های مرتبط با تهوع شدید یا طولانی‌تر شامل حاملگی چندقلویی، سطوح بالاتر هورمون‌ها (مثل hCG)، سابقه خانوادگی یا خودِ فرد از تهوع بارداری قبلی، و حاملگی با جنین دختر است (ارتباط آماری گزارش شده اما قطعی نیست).
4 اگر تا الان (هفته
11 تهوع نداشته‌ام، آیا در ماه‌های آتی ممکن است دچار شوم؟
- چون شما در هفته 11 هستید و تا کنون تهوع نداشته‌اید، احتمال اینکه دچار تهوع شدید و طولانی شوید کمتر است اما کاملاً صفر نیست.
ممکن است مقداری تهوع ملایم بعدی بروز کند، ولی شروع ناگهانی و شدید در این مرحله کمتر شایع است.
داشتن یا نداشتن تهوع در بارداری قبلی هم لزوماً تکرار را تضمین نمی‌کند؛ بعضی زنان یک بارداری بدون تهوع و بارداری دیگر با تهوع دارند.
5 چه کار‌هایی می‌توانید انجام دهید تا از بروز یا تشدید تهوع جلوگیری کنید یا آن را کنترل کنید؟
- اقدامات غیر دارویی (اولویت اولیه):
- و عده‌های کوچک و مکرر غذا بخورید؛ غذا‌های کم‌چرب و کم‌ادویه را انتخاب کنید.
- قبل از برخاستن از رختخواب یک بیسکویت ساده یا کراکر بخورید.
- از بوها یا غذا‌های محرک دوری کنید؛ تهویه محیط و هوای تازه کمک می‌کند.
- نوشیدن مایعات به مقدار کم و مکرر؛ نوشیدن بین و عده‌ها بهتر از هم‌زمان با غذا است.
- زنجبیل (چای زنجبیل یا کپسول‌های زنجبیل) و اکوی‌پرسور یا مچ‌بند فشار (acupressure wristbands) ممکن است کمک کنند.
- درمان‌های دارویی (با مشورت پزشک):
- ویتامین B6 (پیریدوکسین) معمولاً 10–25 میلی‌گرم سه بار در روز مفید است.
- ترکیب پیریدوکسین + دوکسیل‌آمین (مکانیسم اثبات‌شده و متداول؛ نسخه‌ای مانند Diclegis در برخی کشور‌ها موجود است) برای تهوع بارداری ایمن و مؤثر شناخته شده.
- در صورت نیاز دارو‌های دیگری مثل متوکلوپرامید یا اوندانسترون ممکن است تجویز شوند؛ هر دارویی باید توسط ماما/پزشک متخصص بارداری تجویز و فواید و خطرات سنجیده شود.
6 چه زمانی باید سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
- اگر تهوع/استفراغ شدید دارید که مانع نگه‌داشتن مایعات و غذا می‌شود.
- کاهش وزن قابل توجه (بیش از 5٪ وزن قبل از بارداری)، علائم کم‌آبی (سرگیجه، ادرار کم یا تیره، خشکی دهان)، ضعف شدید یا تغییر در وضعیت هوشیاری.
- درد شدید شکم، خونریزی واژینال یا تب.
جمع‌بندی و توصیه شخصی برای شما (هفته 11، بدون تهوع تاکنون):
- احتمال اینکه در هفته‌های پیش رو تهوع شدید پیدا کنید کم است، اما احتمال تهوع ملایم وجود دارد.
نیازی به اضطراب نیست؛ از روش‌های پیشگیرانه غیر دارویی استفاده کنید (بیسکویت قبل از بیدار شدن، و عده‌های کوچک، زنجبیل، آب کافی). اگر تهوع یا استفراغ آغاز شد و شدید شد یا نتوانستید مایعات را نگه دارید، با ماما یا متخصص زنان تماس بگیرید تا درمان مناسب و ایمن شروع شود.
در صورت تمایل می‌توانم:
- یک برنامه غذایی و نکات عملی روزمره برای کاهش تهوع برای شما بنویسم؛
- یا در صورت شروع تهوع، گزینه‌های دارویی مناسب را براساس تاریخچه پزشکی شما (دارو‌ها، حساسیت‌ها، بیماری‌های زمینه‌ای) پیشنهاد دهم.
تذکر نهایی: اطلاعات بالا بر پایه شواهد عمومی پزشکی است و نمی‌تواند جایگزین مشاوره حضوری پزشک یا ماما شود.
در هر مورد علامت‌دار یا نگرانی شدید با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی خود مشورت کنید.