آیا بیمارانی که ibs دارند ممکن است به ibd تبدیل میشه؟

پاسخ خلاصه:
خیر — به‌طور معمول IBS (سندرم روده تحریک‌پذیر) به IBD (بیماری التهابی روده؛ کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون) «تبدیل» نمی‌شود. این دو بیماری ماهیت‌های متفاوتی دارند: IBS یک اختلالِ عملکردی بدون التهاب روشن قابل‌شناسایی است، در حالی که IBD یک بیماری التهابی ساختاری است که در بافت روده تغییرات قابل مشاهده (التهاب، زخم، و تغییرات بافتی) ایجاد می‌کند.
توضیح مفصل:
- تفاوت بنیادی:
- IBS: اختلال عملکردی دستگاه گوارش؛ معمولا کولون طبیعی یا بدون التهاب مشخص در بررسی‌های تصویری/آندوسکوپی و آزمایشگاهی است.
علائم شایع: درد شکمی، نفخ، یبوست یا اسهال یا ترکیبی.
- IBD: بیماری التهابی مزمن با علائم بالینی و یافته‌های قابل مشاهده در کولونوسکوپی و نمونه‌برداری (بیوپسی). ممکن است تب، خون در مدفوع، کاهش وزن و علائم سیستمیک داشته باشد.
- آیا امکان تغییر تشخیص وجود دارد؟
- بله، اما نه به این معنا که IBS به‌ذات تبدیل به IBD شود.
برخی بیماران در ابتدا با تشخیص IBS شناخته می‌شوند ولی با گذشت زمان و تغییر الگوی علائم یا ظهور علائم جدید و انجام آزمایشات تکمیلی (کولونوسکوپی با بیوپسی، تست‌های التهابی) تشخیص به IBD تغییر می‌کند.
علت: بیماری IBD در مراحل اولیه ممکن است علائم غیرکلاسیک یا خفیف داشته باشد که شبیه IBS به‌نظر می‌رسند.
- اگر کولونوسکوپی شما کامل بوده و بیوپسی‌ها طبیعی بودند و آزمایش‌های التهابی (CRP، ESR، فاکتور‌های التهابی مدفوع مثل کالپروتکتین) نیز نرمال، احتمال اینکه شما در آینده مبتلا به IBD شوید بسیار کم است.
- علائم «قرمز پرچم» که باید جدی گرفته شوند و نیازمند بررسی دوباره هستند:
- خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
- کاهش وزن غیرقابل‌توضیح
- تب مداوم
- درد شدید و پایدار یا شبانه که خواب را مختل کند
- کم‌خونی جدید یا افت قابل‌توجه هموگلوبین
- شروع علائم در سن بالای 50 سال یا سابقه خانوادگی قوی IBD
- وجود علائم سیستمیک یا بیماری‌های خودایمنی همراه
- آزمایش‌ها و بررسی‌های مفید برای افتراق:
- کولونوسکوپی با بیوپسی (طلایی برای تشخیص IBD)
- آزمایش‌های خونی: CBC، CRP/ESR
- مدفوع: کالپروتکتین فِکال (غیرتهاجمی و حساس برای التهاب روده)
- تست‌های تکمیلی در صورت نیاز: تصویربرداری (CT/MR انتروگرافی) در مشکوک به کرون روده کوچک
- نکات عملی برای شما که قبلاً کولونوسکوپی شده و تشخیص IBS دارید:
- اگر کولونوسکوپی و بیوپسی نرمال و کالپروتکتین نرمال بوده‌اند: نیاز به نگرانی زیاد نیست؛ پیگیری معمول و مدیریت علائم IBS کافیست.
- در صورت تغییر یا بدتر شدن علائم یا ظهور هرکدام از «علائم قرمز»، سریعاً به پزشک یا گوارش‌پزشک مراجعه کنید و بررسی‌های لازم را تکرار کنید.
- نگهداری از نتایج آزمایش‌ها و گزارش‌ علائم (دفترچه یا اپلیکیشن) کمک می‌کند پزشک سریع‌تر تصمیم بگیرد.
- تفاوت درمانی مهم:
- درمان IBS: اصلاح رژیم (مثلاً کاهش FODMAP در مواردی)، تغییر سبک زندگی، مدیریت استرس، دارو‌های ضداسپاسم، ملین یا ضداسهال، گاهی درمان‌های روان‌درمانی (CBT) یا دارو‌های مختص درد عصبی.
- درمان IBD: دارو‌های ضدالتهابی روده (آمینوسالیسیلات‌ها)، کورتون برای فروکش دادن شعله بیماری، ایمونومدولاتور‌ها، بیولوژیک‌ها و در موارد پیشرفته گاهی جراحی.
- جمع‌بندی و توصیه‌های عملی:
- به‌طور عمومی IBS به IBD «تبدیل» نمی‌شود؛ اما اگر علائمتان تغییر کند یا علائم هشداردهنده ظاهر شوند، لازم است دوباره بررسی شوید.
- حفظ پیگیری با پزشک گوارش، انجام یا تکرار تست کالپروتکتین در صورت نیاز و انجام آزمایش خون پایه (CBC، CRP) وقتی علامت جدیدی پیش می‌آید، منطقی است.
- اگر می‌خواهید اطمینان بیشتری داشته باشید، نتایج کولونوسکوپی و بیوپسی‌تان و میزان کالپروتکتین را با پزشکتان مرور کنید؛ در صورت نرمال بودن آن‌ها، نگرانی کم است.
در صورت تمایل می‌توانم به شما کمک کنم تا:
1 علائم فعلی‌تان را بررسی کنیم تا بفهمیم آیا نیازی به آزمایشات تکمیلی هست،
2 لیستی از آزمایش‌ها و زمانبندی پیشنهادی تهیه کنم، یا
3 نکات رژیم و درمان‌های اولیه مناسب برای IBS را توضیح دهم.