رنج نرمال آنزیم کبدی در آزمایش خون چقدر باید باشد؟

اول از همه خیالت را تا حدی راحت کنم: در نوزادان و شیرخواران، آنزیم‌ های کبدی (SGOT/AST و SGPT/ALT) معمولاً از بزرگسالان بالاتر است و این اعدادی که نوشته‌ ای لزوماً به معنی «خطر فوری» نیست، اما حتماً نیاز به بررسی و پیگیری توسط پزشک کودک دارد.
## ۱. رنج نرمال آنزیم‌ های کبدی در نوزاد و شیرخوار
مقادیر نرمال آنزیم‌ های کبدی در آزمایش‌گاه‌ ها کمی با هم فرق دارد و در برگه آزمایش معمولاً کنار تست، «رنج نرمال» همان آزمایشگاه نوشته می‌شود (Reference range). اما به طور کلی در کودکان:
### SGOT (AST)
- نوزاد و شیرخوار: حدوداً تا حدود ۶۰–۷۰ واحد در لیتر (و گاهی کمی بالاتر) می‌تواند هنوز در محدوده‌ های قابل قبول سنی باشد.
بعضی منابع برای شیرخواران حد بالا را تا حدود ۷۰–۸۰ هم ذکر کرده‌اند.
### SGPT (ALT)
- نوزاد و شیرخوار: معمولاً تا حدود ۴۰–۵۰ واحد در لیتر، ولی در بعضی آزمایشگاه‌ ها برای شیرخواران ممکن است تا کمی بالاتر هم به عنوان «نزدیک به نرمال» یا «مرزی» در نظر گرفته شود.
نکته مهم:
- رنجی که روی برگه آزمایش نوشته شده بر اساس افراد بزرگسال است؛ برای همین در کودکان، اذیت‌ کننده به نظر می‌رسد ولی واقعاً باید با سن کودک تفسیر شود.
## ۲. تفسیر عدد‌های دختر شما
دختر ۴ ماه و ۲۲ روزه‌ شما:
- SGOT = 82
- SGPT = 69
- سایر آیتم‌ های آزمایش (طبق گفته شما) نرمال بوده‌اند.
این اعداد:
- نشان‌ دهنده «افزایش خفیف تا متوسط» آنزیم‌ های کبدی هستند، نه افزایش‌ های چند برابری و شدید (مثل بالای ۲۰۰–۳۰۰).
- با توجه به سن شیرخوار، بیشتر یک زنگ خطر برای پیگیری است تا یک وضعیت اورژانسی.
### چه چیز‌هایی نگران‌کننده‌ تر از خود عدد هستند؟
اگر موارد زیر را نداشته باشد، احتمال وضعیت خیلی خطرناک کمتر می‌شود:
- زردی و اضح پوست و چشم‌ ها (یا شدیدتر شدن زردی)
- بی‌حالی شدید، بی‌اشت‌هایی و اضح، نخوردن شیر
- تب، استفراغ مکرر، ادرار تیره (رنگ چای پررنگ)، رنگ مدفوع خیلی روشن یا گچی
- تورم شکم، یا درد و اضح هنگام لمس شکم
اگر هیچ‌کدام از این‌ها را ندارد و فقط در آزمایش این افزایش خفیف پیدا شده، معمولاً پزشک متخصص اطفال ترجیح می‌دهد:
1 شرح حال دقیق بگیرد (دارو‌ها، عفونت‌ های اخیراً، وضعیت تغذیه، سابقه خانوادگی مشکلات کبدی و …)
2 معاینه کامل انجام دهد.
3 معمولاً بعد از چند هفته، آزمایش را تکرار کند تا ببیند آنزیم‌ها در حال پایین آمدن هستند یا خیر.
## ۳. وزن و رشد دختر شما
اطلاعاتی که نوشتی:
- سن: ۴ ماه و ۲۲ روز
- وزن فعلی: ۶۲۵۰ گرم
- وزن تولد: ۳۳۰۰ گرم
- قد فعلی: ۶۱ سانتی‌متر
به طور کلی:
- افزایش وزن از ۳۳۰۰ به ۶۲۵۰ در حدود
۴.۵ ماهگی، برای خیلی از شیرخواران روند قابل قبولی است (البته برای ارزیابی دقیق باید روی نمودار رشد (Growth chart) رسم شود، ولی با همین اعداد، معمولاً رشد کاملاً نگران‌ کننده به نظر نمی‌رسد).
- اگر پزشک قبلی از افزایش وزن و قد راضی بوده، این خودش نشانه‌ خوبی است که عملکرد کلی بدن و از جمله کبد، به احتمال زیاد خیلی مختل نیست.
## ۴. علل شایع بالا رفتن خفیف آنزیم‌ های کبدی در نوزاد و شیرخوار
این بالا بودن خفیف آنزیم‌ ها می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از شایع تا نادر:
### ۱) عفونت‌ های ویروسی خفیف
- یک سرماخوردگی، ویروس گوارشی، یا ویروس‌ های دیگری که به ظاهر ساده می‌گذرند، می‌توانند موقتاً آنزیم‌ های کبدی را کمی بالا ببرند.
- در این حالت، معمولاً با گذشت ۲–۴ هفته و تکرار آزمایش، اعداد خودبه‌ خود پایین می‌آیند.
### ۲) دارو‌ها و قطره‌ ها
- مصرف بعضی دارو‌ها یا قطره‌ ها (برای مثال:
- استامینوفن (قطره/شیاف) در دوز بالا یا طولانی‌ مدت
- بعضی آنتی‌ بیوتیک‌ ها
- دارو‌های ضدتشنج
- برخی دارو‌های گیاهی نامطمئن
) ممکن است به صورت موقت آنزیم‌ های کبد را بالا ببرد.
### ۳) مشکلات عضلانی
- آنزیم AST (SGOT) تنها در کبد نیست؛ در عضله‌ ها هم وجود دارد.
بعضی مواقع، اگر عضلات به هر علتی تحریک یا ملتهب شوند، AST کمی بالاتر می‌رود و این لزوماً به معنی مشکل جدی کبدی نیست.
### ۴) بیماری‌ های کبدی واقعی (کمتر شایع ولی مهم)
- هپاتیت‌ های ویروسی (در نوزاد و شیرخوار، نسبت به بزرگسال کمتر شایع‌اند، ولی باید در موارد خاص بررسی شوند)،
- بیماری‌ های متابولیک (نادر)،
- مشکلات مادرزادی کبد و مجاری صفراوی (مثل آترزی مجاری صفراوی)،
- بیماری‌ های ژنتیکی دیگر.
در این موارد معمولاً فقط بالا بودن خفیف آنزیم‌ ها نیست، بلکه همراه با:
- زردی و اضح و طولانی،
- اختلال رشد (وزن‌ گیری بد)،
- مدفوع رنگ‌ پَریده یا بی‌ رنگ،
- ادرار خیلی تیره،
- بزرگی کبد و طحال در معاینه،
- یا دیگر نشانه‌ های سیستمیک دیده می‌شود.
با توجه به اینکه شما وزن‌ گیری نسبتاً خوب و ظاهراً مشکل خاص دیگری ذکر نکردی، احتمال این بیماری‌ های شدید کمتر است، اما تصمیم نهایی با معاینه پزشک است.
## ۵. چه کار‌هایی لازم است تا زمان ویزیت پزشک؟
تا وقتی که دخترت را شنبه پیش پزشک می‌بری:
1 به علائمش دقت کن:
- تغذیه: خوب شیر می‌خورد؟ مدت شیر خوردن، تعداد دفعات؟
- هوشیاری و نشاط: بازی می‌کند، به اطراف توجه دارد، خیلی بی‌حال نشده؟
- مدفوع: رنگ خیلی روشن/سفید یا بی‌رنگ ندارد؟
- ادرار: رنگ خیلی تیره مثل چای پررنگ نیست؟
- زردی: سفیدی چشم و پوست را در نور روز نگاه کن؛ زردی و اضح دارد یا نه.
2 اگر هر کدام از علائم زیر را دیدی، قبل از شنبه حتماً فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کن:
- تب بالا و مداوم
- بی‌اشت‌هایی شدید، نخوردن شیر یا کاهش و اضح دفعات شیر خوردن
- استفراغ مکرر یا جهنده
- بی‌حالی غیرعادی، خواب‌ آلودگی زیاد، یا گریه‌ های غیرقابل آرام شدن
- زردی و اضح پوست و سفیدی چشم
- ادرار خیلی تیره و مدفوع خیلی روشن/سفید
- مشکل در تنفس یا تورم شکم
3 بدون مشورت پزشک، هیچ دارو یا شربت گیاهی جدیدی شروع نکن.
## ۶. در ویزیت شنبه، پزشک معمولاً چه کار‌هایی می‌کند؟
احتمالاً متخصص اطفال:
1 شرح حال کامل می‌گیرد (بیماری‌ های اخیر، دارو‌ها، سابقه خانوادگی، وضعیت بارداری و زایمان).
2 معاینه دقیق کبد، طحال، شکم، وزن و قد و دور سر.
3 بر اساس یافته‌ ها ممکن است درخواست کند:
- آزمایش‌ های تکمیلی کبدی: بیلی‌روبین مستقیم و غیرمستقیم، آلکالن فسفاتاز (ALP)، GGT، آلبومین، PT/INR، و …
- سونوگرافی کبد و مجاری صفراوی در صورت لزوم
- تکرار SGOT/SGPT بعد از ۲–۴ هفته برای دیدن روند (بالا رفتن، ثابت ماندن، یا پایین آمدن)
اگر علت، یک مشکل ساده موقت (مثل ویروس خفیف یا اثر دارو) باشد، معمولاً در تکرار آزمایش می‌بینیم که آنزیم‌ ها به سمت نرمال شدن می‌روند و نیاز به اقدام خاصی جز پیگیری نیست.
## ۷. جمع‌بندی و نکات آرامش‌ بخش
- اعداد SGOT=82 و SGPT=69 در یک شیرخوار کمی بالاتر از حد نرمال هستند ولی در حد اورژانس یا وضعیت خیلی خطرناک نیستند.
- مهم‌ترین نکته این است که:
- رشد (وزن و قد) دخترت بد نیست،
- ظاهراً علامت‌ های شدید مثل زردی شدید، بی‌حالی و… را ذکر نکردی.
- این وضعیت نیازمند بررسی و پیگیری توسط متخصص اطفال است، ولی معمولاً ترس فوری از خطر جانی مطرح نیست، به‌ خصوص اگر حال عمومی بچه خوب باشد.
- کار درست و مهمی که کرده‌ ای این است که آزمایش را شنبه به پزشکش نشان می‌دهی.
او با توجه به معاینه و سابقه، در مورد نیاز به تکرار آزمایش یا بررسی‌ های بیشتر تصمیم می‌گیرد.
اگر بخواهی، وقتی جزئیات بیشتری از برگه آزمایش (مثلاً بیلی‌روبین، ALP، GGT، CBC و...) را بنویسی، می‌توانم کمک کنم تفسیر دقیق‌ تری بر اساس آنها انجام شود؛ البته این تفسیر جایگزین ویزیت حضوری پزشک نیست، ولی می‌تواند نگرانی‌ات را کمتر کند.