علت صدای جیر جیر در گوش چپ چیست؟

خلاصه سریع
- صدای «جیر جیر» که هنگام بلند شدن، خم شدن یا برداشتن جسم چند ثانیه ظاهر می‌شود، معمولا ناشی از تغییر فشار یا حرکت در گوش میانی/اتفاقی در عملکرد ماهیچه‌های گوش یا لوله اوستاچی است.
علت‌های محتمل متفاوت‌اند و نیاز به معاینه تخصصی دارند.
علت‌های احتمالی (ترتیب بر اساس شایع بودن برای شکایت شما)
1 اختلال عملکرد یا «پاتولوس» لوله اوستاچی (Eustachian tube)
- در برخی افراد لوله اوستاچی بیش از حد باز یا بیش از حد بسته می‌شود و تغییرات سریع وضعیت بدن (ایستادن، خم شدن) باعث تغییر فشار در گوش میانی و ایجاد صدا‌های کلیک/جیرجیر می‌شود.
- علامت‌های همراه: احساس گرفتگی یا باز بودن گوش، شنیدن صدای نفس یا خود صدای گلو (autophony) در برخی موارد.
2 میوکلونوس یا اسپاسم عضلات گوش میانی (stapedius یا tensor tympani)
- اسپاسم یا انقباض غیرارادی عضلات کوچک گوش میانی می‌تواند به صورت صدا‌های تیک‌تیک یا جیرجیر خودش را نشان دهد.
این صدا گاهی قابل شنیدن برای معاینه‌کننده نیز هست (objective tinnitus).
- ممکن است با حرکت سر یا بلعیدن تشدید شود.
3 مشکل مفصل فکی گیجگاهی (TMJ)
- مشکلات آرتروز یا اختلال عملکرد فک می‌تواند باعث صدا‌های گوش، درد یا حس کلیک شود، به‌خصوص با باز یا بسته کردن دهان یا تغییر وضعیت سر.
4 فیستول پری‌لیمف (Perilymph fistula)
- اگر قبلاً ضربه یا فشار شدید (مثل بلند کردن وزنه سنگین، سرفه شدید، زور زدن) داشته‌اید، ممکن است نشت مایع گوش داخلی رخ دهد که با تغییر وضعیت علائم بدتر می‌شود.
اغلب با سرگیجه یا عدم تعادل همراه است.
5 علل عروقی یا سروصدای تپشی
- این علائم معمولا به صورت «پَک پک» یا همزمان با ضربان قلب است، نه جیر جیر کوتاه که به وضعیت بدن ربط دارد.
بنابراین کمتر محتمل در مورد شما.
چرا بتاهیستین کمکی نکرد؟
- بتاهیستین برای برخی انواع اختلالات و ستیبولار (مثلاً بیماری منیر) تجویز می‌شود.
اگر علت صدای شما مربوط به لوله اوستاچی یا اسپاسم عضلات است، بتاهیستین اثر مستقیم چندانی ندارد.
همین‌طور اگر مشکل ساختاری یا مکانیکی باشد، داروی و ستیبولار مفید نخواهد بود.
چه دکتری باید ببینید؟
1 اولین مراجعه: دکتر گوش و حلق و بینی (ENT)، ترجیحاً اوتولوژیست یا متخصص و ستیبولار/نورو-اوتولوژی
2 در صورت نیاز: بعد از ارزیابی ENT ممکن است به نورولوژیست یا متخصص فک و صورت (برای TMJ) ارجاع داده شوید.
آزمایش‌ها و معاینات پیشنهادی
- معاینه اذن میانی با اتوسکوپ (بررسی پرده گوش و حرکات آن)
- ادیومتری (audiometry) برای بررسی شنوایی
- تیمپانومتری و تست رفلاکس آکوستیک (برای ارزیابی عملکرد گوش میانی و عضلات رکابی)
- تست عملکرد لوله اوستاچی (Valsalva، Toynbee و تست‌های اختصاصی در مطب)
- ثبت صوتی یا میکروفون داخل گوش در برخی مراکز برای ثبت «tinnitus objective» اگر صدای قابل شنوایی باشد
- در صورت مشکوک به فیستول پری‌لیمف یا مشکل ساختاری: CT اسکن استخوان تمپان یا temporal bone CT
- اگر علائم عصبی جدید (ضعف، بی‌حسی، سردرد شدید، تشدید سرگیجه یا کاهش شنوایی ناگهانی) وجود دارد یا ENT مشکوک شد: MRI مغز با و بدون تزریق برای بررسی مسیر‌های عصبی و احتمال ضایعات CPA (مثل schwannoma)
- تست‌های و ستیبولار (VNG/ENG، vHIT، VEMP) در صورت ادامه سرگیجه یا ناپایداری تعادل
چه درمان‌هایی ممکن است کمک کند؟
- درمان‌های محافظه‌کارانه اولیه:
• تمرینات و مانور‌ها برای باز و بسته کردن لوله اوستاچی (مانند مانور و لسالوا یا توینبی) — فقط پس از آموزش پزشک
• اسپری یا شستشوی نمکی بینی، درمان آلرژی یا ضداحتقان موضعی در کوتاه‌مدت اگر احتقان وجود دارد
• تغییر سبک زندگی: پرهیز از کاهش وزن سریع، هیدراتاسیون مناسب، اجتناب از محرک‌های قوی
• فیزیوتراپی و تمرینات فک در صورت شک به TMJ
- درمان‌های دارویی:
• دارو‌های شل‌کننده عضلانی یا ضد تشنج در صورت تشخیص میوکلونوس (مثلاً کاربامازپین در برخی موارد) — فقط با نسخه و پیگیری
• در درمان پاتولوس ET معمولا داروی اختصاصی قوی وجود ندارد؛ گاهی درمان‌های موضعی توصیه می‌شود
- درمان‌های اختصاصی‌تر:
• تزریق بوتاکس به عضلات میانی گوش در میوکلونوس گوشایندر صورت پاسخ‌دهی خوب در برخی بیماران گزارش شده است
• اقدامات جراحی یا تزریق مواد پرکننده در لوله اوستاچی یا جراحی ترمیمی در موارد نادر (تنها پس از بررسی دقیق و در مراکز تخصصی)
• ترمیم جراحی فیستول پری‌لیمف در صورت تأیید
چه زمانی باید اورژانسی مراجعه کرد؟
- کاهش ناگهانی شنوایی، ضعف یک طرف بدن، دوبینی، عدم توانایی در راه رفتن یا تشدید بسیار شدید سرگیجه و تهوع که مانع از انجام کار‌های روزمره شود — باید فوراً به اورژانس یا متخصص مراجعه کنید.
گام عملی پیشنهادی برای شما (ساده و قابل اجرا)
1 نوبت سریع از یک دکتر ENT بگیرید (اگر امکان، اوتولوژیست یا متخصص و ستیبولار). توضیح دهید که صدای جیرجیر هنگام تغییر وضعیت است و سابقه سرگیجه پنج سال پیش دارید.
2 در اولین ویزیت: ادیومتری، تیمپانومتری و معاینه دقیق گوش/بینی انجام شود.
از پزشک بخواهید اگر امکان دارد صدای داخل گوش را با میکروفون ثبت کند.
3 بسته به یافته‌های ENT:
- اگر شواهد پاتولوس یا اختلال لوله اوستاچی: درمان محافظه‌کارانه و آموزش تمرینات و بررسی آلرژی
- اگر مشکوک به میوکلونوس: بررسی برای گزینه‌های درمانی شامل دارو یا بوتاکس
- اگر شک به فیستول یا ضایعه ساختاری: CT تمپان یا MRI براساس نظر پزشک
4 اگر بعد از ارزیابی اولیه ENT مشکلتان حل نشد یا علائم عصبی وجود داشت، MRI را مطابق توصیه پزشک انجام دهید.
نکات تکمیلی و نکات کاربردی
- ثبت روزانه زمان و محرک‌های صدا (حرکت خاص، بلع، تغییر وضعیت) کمک می‌کند پزشک علت را بهتر تشخیص دهد.
- از مصرف دارو‌های خودسرانه یا اسپری‌های موضعی طولانی‌مدت بدون نظر پزشک خودداری کنید.
جمع‌بندی
با توجه به توضیحات شما، احتمالاً علت غیرتهاجمی و مرتبط با لوله اوستاچی یا اسپاسم عضلات گوش بیشتر است، اما برای تشخیص قطعی و تعیین درمان مناسب لازم است یک معاینه کامل ENT و چند تست ساده (ادیومتری، تیمپانومتری و تست عملکرد لوله اوستاچی) انجام شود.
MRI لازم نیست مگر اینکه علائم عصبی جدید یا شواهدی که پزشک بخواهد آن را رد کند وجود داشته باشد.
شروع با یک متخصص گوش و حلق و بینی بهترین و منطقی‌ترین گام است.
اگر بخواهید می‌توانم یک متن کوتاه برای گفتن در مطب پزشک به زبان فارسی آماده کنم (شرح حال کوتاه و نکات کلیدی) تا هنگام مراجعه بهتر مشکل را منتقل کنید.