افتادگی شانه بعد از شکستگی پا طبیعی؟

خلاصه کوتاه:
اگر شانه سمت چپ کودک تنها هنگام ایستادن و راه‌رفتن پایین‌تر است ولی در حالت خوابیده شانه‌ها صاف‌اند، این اغلب یک «اختلال وضعیتی عملکردی» (functional/postural) است و معمولاً ناشی از جبران راه‌رفتن و توزیع نامتقارن وزن پس از شکستگی پا است.
بروز این حالت بعد از باز شدن گچ نگران‌کننده نیست ولی نیاز به پایش و گاهی فیزیوتراپی دارد.
دلایل محتمل:
- جبران وضعیتی (compensatory posture): کودک ممکن است برای حفاظت از پای مبتلا یا به‌خاطر درد/ترس در هنگام وزن‌گذاری، وزن را بیشتر روی پای سالم بیندازد؛ این جابه‌جایی مرکز ثقل باعث کج شدن تنه و افتادگی یک شانه هنگام ایستادن می‌شود.
- اسکولیوز عملکردی (functional scoliosis): انحراف موقتی ستون فقرات وقتی ایستاده است و با دراز کشیدن برطرف می‌شود — نشانه‌ای که ساختار ستون فقرات دفرمه نشده است.
- اختلاف طول ظاهری پا یا شیب لگن: اگر هنوز کودک به‌طور کامل روی پای آسیب‌دیده نیفتاده یا الگوی قدم‌برداری متفاوت است، لگن ممکن است کج شود و شانه متقابل پایین‌تر بیاید.
- ضعف یا اسپاسم عضلات تنه/شانه و کاهش دامنه حرکت به‌علت عدم استفاده در دوره گچ‌گیری.
چرا در خوابیده شانه‌ها صاف‌اند؟
وقتی کودک دراز می‌کشد، نیروی جاذبه و نیاز به تعادل کمتر می‌شود؛ اگر انحراف در حالت ایستاده براثر جبران وضعیتی باشد، در خوابیده برطرف می‌شود.
این معیار مهمی است که نشان می‌دهد احتمالاً مشکل ساختاری ستون فقرات (مثل اسکولیوز ثابت) کمتر است.
چه کار‌هایی باید انجام دهید (گام‌های عملی):
1 معاینه و بررسی ساده در خانه: چند عکس یا فیلم از کودک هنگام ایستادن از روبرو و پشت و یک عکس در حالت خوابیده تهیه کنید تا تغییر را مستند کنید.
2 پیگیری با پزشک معالج (پزشک اطفال یا ارتوپد کودکان): خصوصاً اگر هنوز درد، لنگیدن قابل‌توجه، یا تب وجود دارد یا اگر والدین نگران‌اند.
پزشک وضعیت شعاعی شکستگی را نیز چک می‌کند تا مطمئن شود استخوان جوش خورده و هیچ محدودیت حرکتی مهمی نیست.
3 شروع فعالیت طبیعی: تشویق کودک به راه‌رفتن و بازی با وزن‌گذاری متقارن روی دو پا.
از تحرک دادن مستمر و بازی‌محور استفاده کنید (راه رفتن روی مسیر‌های کوتاه، برداشتن اسباب‌بازی با هر دو دست، ایستادن و نشستن از روی صندلی به‌صورت متناوب).
4 فیزیوتراپی در صورت نیاز: اگر افتادگی پس از چند هفته کمتر نشد یا کودک همچنان لنگ می‌زند، ارجاع به فیزیوتراپی کودکان برای تمرینات تقویتی تنه، تعادل و آموزش الگوی مناسب راه‌رفتن مفید است.
تمرینات ساده (بازی‌محور، مناسب سن دو سال):
- راه رفتن دنبالِ شما و حمل اسباب‌بازی سبک در دست‌ها به‌صورت متناوب (تشویق به استفاده هر دو طرف).
- ایستادن روی یک پا برای چند ثانیه (با حمایت) و سپس طرف دیگر به‌صورت بازی.
- خم شدن و برداشتن اسباب‌بازی از زمین با هر دو دست (تقویت هماهنگی تنه).
- راه‌رفتن روی سطوح نرم یا تکیه‌گاهی برای تعادل.
چه زمانی باید نگران و مراجعه فوری کنید (علائم قرمز):
- وجود درد و اضح در ناحیه ستون فقرات یا شانه که با استراحت بهتر نمی‌شود.
- ضعف عصبی (مثلاً کاهش حرکت اندام‌ها، بی‌حسی، یا اشکال در کنترل ادرار/مدفوع).
- افزایش تدریجی یا ثابت بودن انحراف پس از 6–8 هفته از بازگشایی گچ همراه با لنگیدن مداوم.
- هر علامت غیرطبیعی سیستمیک مثل تب یا بی‌اشت‌هایی.
معاینات و بررسی‌های پزشکی که ممکن است انجام شود:
- معاینه بالینی کامل توسط پزشک اطفال یا ارتوپد کودکان (بررسی الگوی گام، طول پاها، شیب لگن، آزمایش Adam برای اسکولیوز).
- در صورت شک به اختلاف طول پا یا مشکل مفصلی، گاهی رادیوگرافی لگن/ستون فقرات یا رادیوگرافی ایستاده ممکن است درخواست شود.
زمان‌بندی بهبودی:
در بسیاری از کودکان وضعیتی که ناشی از جبران راه‌رفتن است با بهبود گام و بازگشت فعالیت طبیعی طی چند هفته تا چند ماه بهتر می‌شود.
اگر اصلاح خودبه‌خودی رخ ندهد، فیزیوتراپی معمولاً کمک‌کننده است.
پیام نهایی:
از آنجایی که در حالت خوابیده شانه‌ها صاف است، این احتمالاً یک تغییر وضعیتی موقتی و نه یک آسیب ساختاری ستون فقرات است.
با این حال برای اطمینان حتماً با پزشک معالج یا ارتوپد اطفال تماس بگیرید تا معاینه بالینی انجام شود و در صورت نیاز فیزیوتراپی شروع شود.
اگر تمایل دارید می‌توانم یک متن کوتاه برای گفتن به پزشک یا فیزیوتراپیست آماده کنم تا هنگام مراجعه همراه داشته باشید.