دلیل سرگیجه خفیف و احساس گیجی و فشار و سنگینی در ملاج سر چیست؟

خلاصه کوتاه
بله؛ افزایش قابل‌توجه هموگلوبین و هماتوکریت ("غلظت خون") می‌تواند باعث احساس سنگینی در سر، فشار داخلی، سرگیجه و گیجی شود، چون خون غلیظ‌تر جریان خون مغز را تغییر داده و باعث علائم ناشی از هایپروویسکوزیته یا اختلال در جریان خون می‌شود.
اما علل دیگری هم می‌توانند این علائم را توضیح دهند، بنابراین نیاز به بررسی کامل دارد.
علت‌های محتمل (براساس اطلاعات شما)
- پلی‌سیتمی یا هایپروویسکوزیته: افزایش گلبول‌های قرمز یا هماتوکریت بالا که می‌تواند اولیه (پلی‌سیتمی و را
- PV) یا ثانویه (به دلیل کمبود اکسیژن مزمن، دخانیات، آپنه خواب، مصرف اریتروپویتین یا تومور‌های تولیدکننده EPO) باشد. علائم شایع شامل سردرد، سرگیجه، احساس سنگینی یا فشار در سر، سرگیجه هنگام ایستادن، خستگی و کاهش تحمل ورزش است.
- افت فشار ارتواستاتیک یا مشکلات عروقی: بعضی‌وقت‌ها با ایستادن ناگهانی یا کم‌آبی بدن احساس سبکی یا احساس نزدیک به غش ایجاد می‌شود.
- مشکلات و ستیبولار (گوش داخلی)، میگرن یا علل نورولوژیک دیگر: گیجی، عدم تعادل و احساس فشار ممکن است منشأ غیرخونی داشته باشد.
- دارو‌ها و اختلالات متابولیک (قند، الکترولیت، اختلالات تیروئید) هم باید در نظر گرفته شوند.
چه آزمایش‌ها و ارزیابی‌هایی لازم است
1 تکرار CBC (شمارش کامل خون) و بررسی هموگلوبین، هماتوکریت، شمارش گلبول قرمز، نشانه‌های پلی‌سیتوز واقعی (جهت اطمینان از نتیجه اولیه).
2 اسمیر محیطی خون (Peripheral smear) برای بررسی شکل گلبول‌ها.
3 تعیین سطح اریتروپویتین (EPO) — برای کمک به افتراق پلی‌سیتمی و را از پلی‌سیتمی ثانویه.
4 تست مولکولی JAK2 (V617F) — بسیار مهم اگر مشکوک به پلی‌سیتمی و را باشید.
5 اندازه‌گیری اشباع اکسیژن (pulse oximetry) و در صورت نیاز ABG یا ارزیابی ریوی (برای بررسی بیماری‌های ریوی مزمن).
6 بررسی سابقه و عوامل محیطی: سیگار، قرارگیری در ارتفاع، مصرف هورمون‌ها یا EPO، خواب‌آلودگی روزانه (مشکک آپنه خواب).
7 تست‌های پایه دیگر: عملکرد کلیه و کبد، TSH (در صورت شک به علت متابولیک)، قند خون و الکترولیت‌ها.
8 در صورت نیاز و با نظر هماتولوژیست: بیوپسی مغز استخوان و ارزیابی‌های تکمیلی.
چه کار‌هایی باید همین الآن انجام دهید
- فوراً به پزشک یا هماتولوژیست ارجاع داده شوید — چون هماتوکریت بسیار بالا می‌تواند خطر لخته (ترومبوز) را افزایش دهد.
- تا زمان مراجعه: مقدار مایعات کافی بنوشید، از الکل زیاد و گرمای شدید/بخار زیاد دوری کنید و سیگار را قطع کنید یا کاهش دهید.
- از مصرف خودسرانه مکمل آهن یا خون‌ساز‌ها خودداری کنید، مگر اینکه توسط پزشک تأیید شده باشد (در پلی‌سیتمی و را، مصرف آهن می‌تواند مشکل‌ساز باشد).
- در صورت بروز هر یک از علائم هشداردهنده زیر فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- سردرد خیلی شدید یا ناگهانی، اختلال بینایی، ضعف یا کرختی یک طرف بدن، مشکل در حرف زدن (نشانه‌های سکته)
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه
- غش یا نزدیک به غش شدن مکرر
درمان‌های ممکن (با نظر پزشک/هماتولوژیست)
- اگر تشخیص پلی‌سیتمی و را گذاشته شود، درمان‌های رایج شامل فلبوتومی (گرفتن خون به‌منظور کاهش هماتوکریت)، آسپرین دوز پایین برای کاهش ریسک لخته (در صورت عدم منع)، و در موارد خاص دارو‌های ضدرشد سلولی مانند هیدروکسی‌اوره یا اینترفرون است.
- اگر علت ثانویه باشد (مثلاً آپنه خواب یا بیماری ریوی)، درمان علت زمینه‌ای معمولاً هماتوکریت را کاهش و علائم را بهتر می‌کند.
نکات تکمیلی و توصیه‌ها
- محدوده‌های تقریبی نرمال: هموگلوبین در مردان حدود
13.5–17.5 g/dL و در زنان 12–15.5 g/dL؛ هماتوکریت در مردان ~41–53% و در زنان ~36–46% (مقادیر مرجعی‌اند و آزمایشگاه‌ها کمی تفاوت دارند).
- اگر هماتوکریت شما «خیلی» بالاست یا علائم پیشرونده دارید، برخورد سریع مهم است چون خطر ترومبوز و عوارض جدی وجود دارد.
نتیجه‌گیری
علائم شما (سرگیجه خفیف، گیجی و احساس فشار/سنگینی در ملاج) می‌تواند به‌دلیل غلظت خون باشد، اما برای تأیید علت و شروع درمان مناسب نیاز به تکرار آزمایش خون، تست‌های تکمیلی (مثل EPO و JAK
2 و ویزیت هماتولوژیست است.
در صورت بروز علائم شدید یا نشانه‌های نورولوژیک/قلبی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر مایل باشید می‌توانم یک متن کوتاه به‌صورت آماده برای ارائه به پزشک یا هماتولوژیست برای شما بنویسم (شامل نتایج آزمایش اولیه و علائم) تا در ویزیت استفاده کنید.