علت ورم پای چپ در دوران بارداری چیست؟

خوش‌آمدید — توضیح کوتاه و روشن: در هفته 20 بارداری، اندکی پف یا تورم در پاها معمول و ناشی از افزایش مایعات بدن و کندی بازگشت خون است.
اما اگر ورم یک‌طرفه (فقط پای چپ) است، باید دلیل جدی‌تر مثل لخته شدن خون (ترومبوز ورید عمقی — DVT) یا عفونت واریسی را در نظر گرفت.
علل احتمالی ورم یک‌طرفه در بارداری:
- ادم فیزیولوژیک بارداری: افزایش حجم مایعات و هورمون‌ها که معمولاً دوطرفه و ملایم است.
اغلب عصر‌ها بدتر می‌شود.
- ترومبوز ورید عمقی (DVT): یکی از مهم‌ترین علل ورم یک‌طرفه.
معمولاً با درد، سفتی، قرمزی یا افزایش گرمایی پوست همراه است.
حاملگی خود عامل خطر برای لخته است.
- واریس یا نارسایی وریدی موضعی: ورید‌های برجسته یا احساس سنگینی ممکن است باعث ورم موضعی شوند.
- عفونت (مثلاً سلولیت): ورم همراه با قرمزی، درد شدید یا تب می‌تواند عفونی باشد.
- ضربه یا التهاب موضعی: اگر آسیب موضعی داشته باشید.
نشانه‌هایی که نیاز به مراجعه فوری دارند (باید فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید):
- ورم ناگهانی و سریع یک پا با درد قابل توجه
- قرمزی، گرم شدن و حساسیت پوستی در ناحیه ورم
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه یا سرفه خونی (نشانه آمبولی ریوی؛ اورژانسی)
چه اطلاعاتی برای پزشک مفید است:
- شروع ورم از چه زمانی بوده و آیا کم‌کم یا ناگهانی بوده
- آیا درد، تغییر رنگ پوست یا تب دارید
- سابقه لخته خون یا بیماری‌های انعقادی در شما یا خانواده
- مصرف دارو‌ها (برای مثال برخی دارو‌ها، هورمون‌ها) — قرص‌های معمول ویتامین بارداری عموماً عامل ورم نیستند
- مدت زمان ایستادن یا نشستن طولانی و فعالیت روزانه
چه بررسی‌هایی ممکن است انجام شود:
- معاینه بالینی توسط ماما/پزشک/متخصص زنان
- سونوگرافی داپلر وریدی (Doppler) برای بررسی لخته — بهترین و کم‌خطر‌ترین تست در بارداری
- در صورت نیاز آزمایشات خون (تست‌های انعقادی، D‑dimer در بارداری افزایش پایه‌ای دارد و تفسیر آن نیاز به تجربه دارد)
درمان و مراقبت اولیه تا مشخص شدن علت:
- اگر احتمال DVT بالا باشد، درمان ضدانعقاد (معمولاً هپارین یا LMWH) تحت نظر پزشک شروع می‌شود — این درمان در بارداری ایمن‌تر از دارو‌های خوراکی ضدانعقاد است ولی حتماً باید توسط پزشک تجویز و پیگیری شود.
- اگر ورم ساده و غیردردناک دوطرفه است: استراحت، بالا بردن پاها در زمان استراحت، جوراب واریس یا جوراب فشرده‌ساز (حتماً مطابق اندازه و توصیه پزشک انتخاب شود)، پیاده‌روی سبک و کاهش مصرف نمک اضافی می‌تواند کمک کند.
- اگر عفونت مشکوک است: آنتی‌بیوتیک مناسب تحت نظر پزشک تجویز می‌شود.
درباره قرص‌های ویتامین که می‌گویید: قرص‌های معمول بارداری (ویتامین‌ها، فولیک‌اسید، آهن) به طور مستقیم باعث ورم یک‌طرفه پا نمی‌شوند.
آهن ممکن است باعث یبوست یا ناراحتی معده شود اما عامل ورم موضعی نیست.
در صورت مصرف دارو‌های دیگری که ذکر نکرده‌اید، بهتر است به پزشک اطلاع دهید.
چه کاری اکنون انجام دهید (گام‌های عملی):
1 اگر ورم همراه درد، قرمزی یا گرم شدن است یا هر علامت تنفسی دارید: فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.
2 اگر ورم خفیف و بدون درد است اما متمرکز در یک پا و شروع اخیر دارد: ظرف 24 تا 48 ساعت به پزشک یا ماما نشان دهید؛ احتمالاً سونوگرافی داپلر درخواست می‌شود.
3 تا مراجعه: پا را بالا بگذارید، از ایستادن طولانی پرهیز کنید، جوراب فشاری مناسب بپوشید و از نمک زیاد خودداری کنید.
جمع‌بندی: ورم ملایم دوطرفه در بارداری معمول است و نیازی به نگرانی فوری ندارد، اما ورم یک‌طرفه (به‌خصوص همراه درد، قرمزی یا گرم شدن) می‌تواند نشانه لخته خون یا عفونت باشد و باید سریعا بررسی شود.
ویتامین‌های بارداری به‌طور معمول عامل این نوع ورم نیستند.
برای اطمینان و تشخیص دقیق، با پزشک یا مراکز درمانی تماس بگیرید.