علت تکان نخوردن جنین در بارداری چیست؟

سلام
— نگرانی شما طبیعی و مهم است.
کاهش محسوس حرکت جنین به‌خصوص وقتی ناگهانی اتفاق بیفتد نیاز به توجه دارد.
در ادامه توضیح دقیق و گام‌های عملی که همین الان انجام دهید و زمان مراجعه به پزشک آمده است.
۱ چرا ممکن است حرکت جنین کم شود؟
- چرخه خواب جنین: جنین دوره‌های خواب دارد که معمولاً 20–90 دقیقه طول می‌کشد و گاهی کوتاه‌تر؛ اما خواب طولانی چند ساعت نادر است.
- وضعیت مادر: خوابیدن به پشت، خستگی شدید، کم‌آبی یا گرسنگی می‌تواند حس حرکت را کمتر کند.
- جفت قدامی (جفت جلویی): اگر جفت در جلوی رحم باشد، ممکن است حرکت‌ها کمتر حس شود.
- چاقی یا پر بودن مثانه: بافت مادر و موقعیت رحم می‌تواند حس را کاهش دهد.
- دارو‌ها یا دخانیات و الکل: برخی دارو‌ها یا مصرف سیگار/الکل می‌تواند کاهش حرکات را همراه داشته باشد.
- کاهش مایع آمنیوتیک (oligohydramnios)، تاخیر رشد داخل رحمی، یا مشکل خون‌رسانی جفت/جنین (هیپوکسی): این‌ها علل جدی‌تر هستند که باید سریع بررسی شوند.
۲ همین الآن چه کار کنید؟ (گام‌به‌گام)
- آرام بنشینید یا در وضعیت خوابیده به پهلوی چپ دراز بکشید (این وضعیت جریان خون به رحم را بهتر می‌کند).
- یک نوشیدنی گرم یا خنک حاوی شکر طبیعی (مثل آب‌میوه) بخورید و بعد کمی صبر کنید — گاهی انرژی باعث افزایش حرکت می‌شود.
- دفعات حرکت را بشمارید: روش «۱۰ حرکت در ۲ ساعت» رایج است.
به مدت تا ۲ ساعت در حالت استراحت و تمرکز بر حرکات باشید.
اگر ۱۰ حرکت یا بیشتر حس کردید، معمولاً نشانه خوبی است.
- اگر در طی ۲ ساعت کمتر از ۱۰ حرکت دیدید، یا احساس تغییر کیفی (حرکات خیلی ضعیف یا نرم)، یا کاهش ناگهانی نسبت به الگوی معمول خود داشتید، اقدام فوری لازم است.
۳ چه زمانی باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید؟
- اگر در ۲ ساعت کمتر از ۱۰ حرکت داشتید.
- اگر حرکت جنین ناگهان متوقف یا بسیار ضعیف شده و با اقدامات بالا برنگشت.
- همراه با کاهش حرکت هر علامت خطر دیگری مثل خونریزی واژینال، نشت مایع، درد شدید شکم یا تب وجود داشت.
۴ در مراکز درمانی چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
- تست غیر استرس (NST): ثبت ضربان قلب جنین نسبت به حرکات؛ بررسی سریع وضعیت رفاه جنین.
- پروفایل بیوفیزیکی (BPP) یا سونوگرافی برای بررسی حرکت‌ها، تنفس، تونوس، مایع آمنیوتیک و ضربان.
- سونوگرافی رشد جنینی و اندازه‌گیری مایع آمنیوتیک (AFI).
- داپلر خون‌رسانی جفت در صورت لزوم.
نتایج ممکن است نیاز به بستری، مراقبت بیشتر یا در موارد نادر ختم بارداری زودرس داشته باشد که بستگی به وضعیت جنین و سن بارداری دارد.
۵ توصیه عملی برای شما در شب و فردا:
- از همین الآن شمارش لگد را شروع کنید: در پهلوی چپ دراز بکشید، نوشیدنی بخورید، ۲ ساعت پیگیری کنید.
اگر <10 حرکت بود، بلافاصله با ماما یا پزشک تماس بگیرید یا به بخش زایمان مراجعه کنید.
- حتی اگر تعداد حرکت‌ها کمی کمتر اما هنوز وجود دارند، با مطب یا ماما همین امروز تماس بگیرید و دستورالعمل بگیرید.
چون شما می‌گویید حرکات تا دیروز زیاد بوده و امروز خیلی کم شده — این تغییر الگو نیاز به ارزیابی دارد.
۶ نکات تکمیلی و آرام‌بخش
- اغلب موارد کاهش موقت حرکت به علت خواب جنین یا عوامل غیرتهدید‌کننده است، اما تغییر ناگهانی در الگوی حرکت همیشه باید بررسی شود.
- ارزیابی در مرکز زایمان شامل تست‌های غیرتهاجمی است و هدف تشخیص سریع مشکلات قابل درمان یا مدیریت است.
خلاصه: از روش شمارش لگد (۱۰ در ۲ ساعت) استفاده کنید، ابتدا پهلوی چپ دراز بکشید و نوشیدنی شیرین بخورید.
اگر در ۲ ساعت کمتر از ۱۰ حرکت حس کردید یا وضعیت مثل شما (خیلی کاهش نسبت به معمول) باز هم وجود داشت، همین الان با ماما/پزشک تماس گرفته یا به بخش اورژانس/زایمان مراجعه کنید.
این توصیه‌ها جایگزین معاینه حضوری نمی‌شوند؛ معاینه و تست‌های بالینی برای مشخص شدن علت نیاز است.
اگر دوست دارید، بگویید الان چند ساعت از آخرین حرکت سپری شده و آیا علائم دیگری مثل خونریزی یا درد دارید تا راهنمایی دقیق‌تری بفرستم.