آیا سدیم کلراید 0/9 درصد برای شستشو قرقره کردن مناسب است؟

پاسخ کوتاه:
بله، سرم سدیم کلراید ۰/۹٪ (سرم نرمال سالین غیر تب‌زا) به‌طور کلی برای قرقره کردن و شستشوی بینی مناسب و ایمن است، به‌شرط این‌که درست و در حد مناسب استفاده شود.
بلعیدن مقدار کم آن معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند.
در ادامه، همه موارد را به‌صورت بخش‌بندی توضیح می‌دهم:
1 مناسب بودن سدیم کلراید ۰/۹٪ برای قرقره
- سرم سدیم کلراید ۰/۹٪، همان «نرمال سالین» است و غلظت نمک آن تقریباً برابر با مایعات بدن است، به همین دلیل:
- برای قرقره کردن گلو و لوزه‌ها معمولاً ایمن و قابل‌استفاده است.
- تحریک و سوزش کمتری نسبت به آب نمک غلیظ ایجاد می‌کند.
- کاربرد‌ها:
- کاهش التهاب و شستشوی ترشحات و میکروب‌های سطح لوزه‌ها و گلو
- کمک به کاهش خشکی و احساس ناراحتی گلو
البته باید توجه داشت که:
- قرقره کردن فقط نقش کمکی دارد و اگر لوزه‌ها خیلی متورم، چرکی، همراه با تب بالا، بوی بد دهان، یا درد شدید هستند، احتمال عفونت باکتریایی (مثل استرپتوکوک) وجود دارد و باید حتماً توسط پزشک معاینه شود تا در صورت لزوم، آنتی‌بیوتیک تجویز شود.
2 چند بار در روز قرقره کردن مجاز است؟
به‌طور معمول برای کودک (بسته به سن و توانایی قرقره کردن):
- ۲ تا ۴ بار در روز کافی است.
- هر بار حدود ۱۵–۳۰ ثانیه قرقره (اگر کودک تحمل کند).
نکات مهم:
- اگر کودک خیلی کوچک است و درست بلد نیست قرقره کند، احتمال دارد مقدار زیادی مایع را قورت دهد یا وارد راه هوایی شود، پس باید:
- فقط در حدی که خودش بلد است و با نظارت کامل شما.
- اگر سن خیلی پایین است یا نمی‌تواند درست قرقره کند، بهتر است به قرقره اصرار نکنید و بیشتر بر مصرف مایعات گرم (مثل آب، سوپ رقیق، دمنوش ملایم مناسب کودک با نظر پزشک) تکیه کنید.
3 اگر سرم را قورت بدهد، برای بچه مشکلی پیش می‌آید؟
- سرم نرمال سالین ۰/۹٪ از نظر ترکیب، نزدیک به مایع بدن است و مقدار کم که در جریان قرقره کردن به‌طور اتفاقی بلعیده می‌شود، معمولاً خطر خاصی ندارد.
- ولی:
- اگر در یک نوبت مقدار زیاد (مثلاً چند ده میلی‌لیتر یا بیشتر) را عمداً یا ناخواسته قورت بدهد هم در کودکی که کلیه و قلب سالم دارد معمولاً مشکل حادی ایجاد نمی‌شود، اما بهتر است این کار تبدیل به عادت نشود.
- در کودکان با بیماری‌های خاص (مثل نارسایی کلیه، مشکلات قلبی، محدودیت مصرف نمک)، حتی بلعیدن مکرر نمک می‌تواند نامناسب باشد و نیاز به نظر پزشک دارد.
جمع‌بندی این بخش:
- بلعیدن مختصر و گهگاه در حین قرقره معمولاً بی‌خطر است.
- سعی کنید به کودک آموزش دهید مایع را بعد از قرقره حتماً بیرون بریزد.
4 استفاده از سرم ۰/۹٪ برای شستشوی بینی شبانه
سرم نرمال سالین برای شستشوی بینی بسیار رایج است و روش استاندارد برای مرطوب نگه داشتن و پاک کردن ترشحات بینی در کودکان و بزرگسالان محسوب می‌شود.
مقدار پیشنهادی (تقریبی و عمومی):
- اگر از سرنگ بدون سوزن یا قطره‌چکان استفاده می‌کنید:
- معمولاً ۲ تا ۵ میلی‌لیتر برای هر سوراخ بینی کافی است.
- می‌توانید این کار را ۱ تا ۲ بار در روز انجام دهید (شب‌ها قبل از خواب بسیار مفید است).
نحوه انجام شستشوی بینی:
1 کودک را یا بنشانید یا کمی سرش را به جلو خم کنید.
2 سرنگ بدون سوزن را با حدود ۲–۵ میلی‌لیتر سرم پر کنید.
3 به‌آرامی در یک سوراخ بینی بریزید؛ مایع یا از همان سوراخ برمی‌گردد یا از دهان خارج می‌شود.
4 همین کار را برای سوراخ دیگر هم تکرار کنید.
5 در کودکان بزرگ‌تر، می‌توان از او خواست بعد از شستشو به‌آرامی فین کند.
نکات مهم ایمنی در شستشوی بینی:
- فشار زیاد وارد نکنید؛ تزریق با فشار زیاد می‌تواند باعث احساس درد یا حتی رفتن مایع به گوش میانی از طریق شیپور استاش شود.
- اگر کودک درد گوش، سابقه عفونت مکرر گوش، یا سوراخ بودن پرده گوش دارد، پیش از شروع شستشوی بینی با پزشک مشورت شود.
- سرنگ، قطره‌چکان یا وسیله شستشو باید کاملاً تمیز باشد.
5 چه زمانی باید حتماً به پزشک مراجعه کنید؟
اگر:
- تب بالای ۳۸/۵ درجه بیش از ۲–۳ روز ادامه دارد.
- لوزه‌ها چرکی شده‌اند، رسوبات سفید یا زرد روی آن‌ها دیده می‌شود.
- کودک درد شدید گلو دارد و بلع غذا یا حتی آب برای او سخت است.
- بوی بد دهان، غدد لنفاوی گردن خیلی بزرگ و دردناک شده‌اند.
- صدای کودک خشن شده، یا نفس کشیدن او مشکل‌دار شده است.
- خواب او به دلیل خر و پف شدید یا قطع تنفس لحظه‌ای مختل شده است.
در این موارد، ممکن است نیاز به:
- معاینه دقیق توسط متخصص اطفال یا گوش و حلق و بینی
- انجام تست گلو (در صورت شک به عفونت استرپتوکوکی)
- شروع آنتی‌بیوتیک در صورت تشخیص عفونت باکتریایی
وجود داشته باشد.
6 توصیه‌های کمکی برای کاهش ورم و درد لوزه‌ها در کودک
در کنار قرقره با نرمال سالین:
- مصرف مایعات و لرم فراوان (آب، سوپ، آب میوه رقیق)
- پرهیز از نوشیدنی‌های خیلی سرد یا خیلی داغ
- در صورت تجویز پزشک، استفاده منظم از استامینوفن یا ایبوپروفن در دوز مناسب سن و وزن کودک
- استراحت کافی و پرهیز از محیط‌های آلوده به دود سیگار
7 جمع‌بندی کاربردی برای شما
- برای قرقره:
- بله، سرم سدیم کلراید ۰/۹٪ غیر تب‌زا برای قرقره مناسب است.
- ۲–۴ بار در روز، هر بار چند ثانیه قرقره کافی است.
- بلعیدن کم‌مقدار در حین قرقره معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، ولی بهتر است به کودک یاد دهید آن را بیرون بریزد.
- برای شستشوی بینی شبانه:
- حدود ۲–۵ میلی‌لیتر به هر سوراخ بینی (با سرنگ بدون سوزن یا قطره‌چکان)، ۱–۲ بار در روز.
- با فشار کم و ملایم انجام شود.
اگر علائم شدید، طولانی، همراه با تب بالا یا درد زیاد است، حتماً معاینه حضوری توسط پزشک ضروری است؛ قرقره و شستشو فقط نقش کمکی دارند و جای درمان اصلی را در عفونت‌های جدی نمی‌گیرند.
توجه: این توضیحات عمومی است و جایگزین معاینه و نظر پزشک کودک شما نیست، مخصوصاً اگر فرزندتان بیماری زمینه‌ای قلبی، کلیوی، یا مشکل خاص دیگری دارد.