جراحی با وجود پریود بودن و عقب انداختن آن؟

خلاصه سریع
بله، می‌توان قاعدگی را در بسیاری از موارد به تعویق انداخت، اما روش مناسب و ایمنیِ آن بستگی به این دارد که آیا از قبل قرص مصرف می‌کنید، نوع جراحی و وضعیت سلامت شما (ریسک لخته، سابقه میگرن با اورا، فشارخون، سیگار کشیدن و غیره). برای تعویق کوتاه‌مدت 2–3 روز قبل از عمل معمولاً داروی پروژستینی (نورتِیسترون) روش کارآمد و کم‌ریسک‌تری نسبت به شروع ناگهانی قرص‌های ترکیبی (LD) است. با این حال لازم است قبل از مصرف هر دارویی با جراح یا متخصص زنان/بیهوشی هماهنگ کنید—به‌خصوص برای جراحی‌هایی که ریسک ترومبوز بالاتری دارند (بعضی جراحی‌های بزرگ ارتوپدی یا بیهوشی طولانی).
گزینه‌های رایج و توضیح آنها
1 نورتِیسترون (norethisterone) — گزینه ارجح برای تعویق کوتاه‌مدت
- دوز معمول: 5 میلی‌گرم، سه بار در روز (صبح/ظهر/شب).
- شروع: از سه روزِ قبل از شروع پیش‌بینی‌شدهٔ خونریزی آغاز می‌شود و تا زمانی که بخواهید پریود را عقب بیندازید ادامه می‌دهید.
بعد از قطع دارو، خونریزی معمولاً ظرف 2–3 روز آغاز می‌شود.
- مزایا: نسبت به برافزایش ریسک لخته‌ی خون، ایمن‌تر از استروژن (در اکثر موارد). اثربخشی برای تعویق چند روز تا چند هفته خوب است.
- عوارض جانبی احتمالیش: تهوع، سردرد، حساسیت پستان، تغییر خلق، گاهی خونریزی بین‌قاعدگی.
2 قرص ترکیبی (LD یا قرص‌های حاوی استروژن+پروژستین)
- اگر از قبل مرتب این نوع قرص را مصرف می‌کنید: می‌توانید بستهٔ فعال را ادامه دهید و قرص‌های دارونما (وقفهٔ هفتگی) را حذف کنید تا خونریزی قطع شود.
این روش معمول و مؤثر است.
- اگر تا کنون مصرف‌کنندهٔ این قرص نبوده‌اید: شروع ناگهانی تنها 2–3 روز قبل از موعد ممکن است خونریزی غیرمنتظره یا لکه‌بینی ایجاد کند و اثربخشی قابل پیش‌بینی نیست.
همچنین استروژن (موجود در LD) ریسک لخته (VTE) را بالا می‌برد و بسیاری از تیم‌های جراحی توصیه می‌کنند در جراحی‌های «الکتیو» با ریسک بالای ترومبوز، مصرف استروژن را 4 هفته قبل از عمل قطع کنند.
ملاحظات مهم پیش از تصمیم‌گیری
- مشورت با تیم جراحی و بیهوشی: مهم‌ترین نکته این است که قبل از مصرف هر دارویی تیم جراحی/بیهوشی را مطلع کنید تا درباره ریسک ترومبوز و سیاست مرکز شما (معمولاً در جراحی‌های بزرگ، قطع هورمون‌های حاوی استروژن توصیه می‌شود) تصمیم مشترک بگیرید.
- وضعیت عفونت: اگر عفونت دهان شما کاملاً برطرف شده و پزشک تایید کرده که بیمار سالم برای جراحی است، اشکالی ندارد؛ اما وجود عفونت فعال می‌تواند جراحی را به تعویق بیندازد.
- تداخل با آنتی‌بیوتیک: بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌های معمول (آموکسی‌سیلین، آزیترومایسین و...) اثر قابل‌توجهی بر اثربخشی قرص‌های ترکیبی ندارند؛ اما بعضی دارو‌ها مانند ریفامپیسین یا دارو‌های ضعیف‌کنندهٔ هورمون ممکن است اثر را کاهش دهند.
در هر حال تاریخچهٔ دارویی خود را به اطلاع پزشک برسانید.
- موارد منع مصرف قرص‌های حاوی استروژن: سابقهٔ ترومبوآمبولی، میگرن با اورا، فشار خون کنترل‌نشده، سیگار کشیدن در بالای 35 سال و برخی بیماری‌های کبدی.
در صورت وجود این‌ها از پروژستین‌ها استفاده کنید یا با پزشک مشورت کنید.
پیشنهاد عملی برای وضعیت شما (2–3 روز تا موعد)
- اگر امکان تماس سریع با جراح یا متخصص زنان دارید، ابتدا با آنها هماهنگ شوید.
اگر زمان ندارید و هیچ‌کدام از موارد منع مصرف پروژستین را ندارید، نورتِیسترون (5 mg سه بار در روز) از 3 روز قبل شروع شده تا روزی که می‌خواهید پریود را عقب بیندازید، یکی از روش‌های مطمئن است.
- اگر قبلاً قرص LD را مرتب مصرف می‌کردید: ادامهٔ قرص‌های فعال و حذف وقفهٔ هفتگی راه عملی و موثر است (اطمینان از اینکه از ابتدا بسته را درست مصرف کرده‌اید مهم است).
- اگر هیچ دارویی تا کنون مصرف نکرده‌اید و نگرانی از ریسک ترومبوز دارید یا جراحی شما بزرگ است (مثلاً پیوند یا برداشت استخوان لگن همراه بیهوشی طولانی)، بهتر است با تیم جراحی مشورت کنید تا یا درمان جایگزین پیشنهاد شود یا تاریخ عمل اندکی جابه‌جا گردد.
نکات ایمنی در روز عمل
- پریود بودن معمولاً مانعی برای انجام بیشتر جراحی‌ها نیست، ولی برخی جراحان یا خودِ شما ممکن است از نظر بهداشتی یا شخصی ترجیح دهند آن را تعویق بیندازند.
- اگر خونریزی شدید یا علایم عفونت یا تب دارید، حتماً عمل را بررسی کنید و ممکن است به تعویق بیفتد.
- بعد از مصرف برای تعویق، اگر هر علامت وریدی مثل درد ناحیه ساق، قرمزی یا تنگی نفس داشتید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
جمع‌بندی
- بهترین گزینه کوتاه‌مدت برای تعویق پریود معمولاً نورتِیسترون (5 mg TID) است که از 3 روز قبل شروع می‌شود.
- اگر قبلاً از LD استفاده می‌کردید، ادامهٔ قرص‌های فعال و حذف وقفهٔ دارویی روش مناسبی است.
- شروع ناگهانی LD وقتی تازه مصرف‌کننده نیستید، هم ممکن است مؤثر نباشد و هم ریسک ترومبوز را افزایش دهد؛ پیش از شروع حتماً با تیم جراحی/زنان مشورت کنید.
اقدام بعدی برای شما
1 همین امروز یا فردا با جراح یا تیم بیهوشی تماس بگیرید و وضعیت عفونت قبلی، نوع و مدت جراحی، و تمایل شما برای تعویق پریود را مطرح کنید.
2 در صورت تایید پزشکی و نبود منع مصرف، نورتِیسترون گزینهٔ مناسبی برای تعویق چند روزه است.
3 هر دارویی را فقط بعد از تأیید پزشک مصرف کنید و در صورت هر علامت ناگهانی به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
اگر بخواهید، می‌توانم جمله‌ای کوتاه برای فرستادن به پزشک یا مرکز جراحی (به فارسی) بنویسم تا سریع‌تر با آنها هماهنگ کنید.