چرا کودکان کتاب ها را پاره می کنند؟

سلام
— بله، در بیشتر موارد این رفتار طبیعی است.
توضیح کوتاه و نکات عملی:
۱ چرا این اتفاق می‌افتد؟
- کنجکاوی حسی: کودکان کوچک از شکل، بافت و صدای پاره‌شدن چیز‌ها یاد می‌گیرند.
پاره‌کردن برایشان تجربه‌ای حسی است.
- مهارت‌های حرکتی در حال رشد: دست‌ورزی و کنترل انگشتان را با گرفتن و پاره‌کردن تقویت می‌کنند.
- کنترل تکانه و توجه: کودک زیر ۳ سال هنوز مهارت‌های خودکنترلی و درک قوی مالکیت/قانون را ندارد؛ گاهی برای جلب توجه یا پاسخ به هیجان دست به این کار می‌زند.
- محدودیت زبانی: وقتی نمی‌توانند احساسات یا درخواستشان را بگویند، رفتار‌هایی مثل پاره‌کردن جایگزین می‌شود.
۲ چه سنی طبیعی است؟
- پاره‌کردن و آزمون اجسام در حدود 1 تا 3 سالگی شایع است.
معمولاً با افزایش زبان و توانایی کنترل تکانه (بعد از 3 سال) این رفتار کمتر می‌شود.
۳ چه باید بکنید؟ (راهکار‌های عملی)
- کتاب‌های مناسب تهیه کنید: کتاب‌های مقوایی/بردبوک (Board books) محکم‌تر و مناسب‌تر برای سن او هستند.
- اجازهٔ کنترل‌شده برای پاره‌کردن: چند برگ کاغذ ضخیم یا دفتر‌های قدیمی را به او بدهید که بتواند پاره کند تا نیاز حسی‌اش ارضا شود.
- مشخص کردن کتاب‌های «خاص»: یک قفسه یا جعبه برای کتاب‌های حساس داشته باشید و به‌صورت ساده بگویید «این کتاب‌های مامیای خاص‌اند؛ این یکی برای پار کردن نیست» و از آن‌ها دور نگه دارید.
- الگو سازی و آموزش: هنگام خواندن، نشان دهید چگونه صفحه را با ملایمت و رق بزنیم و از او بخواهید تقلید کند.
تشویق و تحسین وقتی با ملایمت رفتار می‌کند موثر است.
- جایگزین‌های حسی و حرکتی: بازی با خمیر بازی، برش با قیچی ایمن، بازی‌های ورزشی کوچک یا اسباب‌بازی‌های با بافت متفاوت را پیشنهاد دهید.
- واکنش مناسب: آرام و قاطع باشید؛ از فریاد و تنبیه شدید خودداری کنید چون می‌تواند کنجکاوی یا جستجوی توجه را تشدید کند.
جمله‌ای کوتاه و ثابت مثل «این کتابو پاره نکنم» و هدایت به جایگزین مناسب کافی است.
۴ چه زمانی باید نگران شد و به پزشک یا کارشناس مراجعه کنید؟
- اگر پاره‌کردن خیلی مکرر ادامه دارد و بعد از حدود
3.5–4 سالگی کاهش پیدا نمی‌کند.
- همراه با تخریب و سایل دیگر، خشونت به دیگران یا خودآسیبی باشد.
- اگر کودک دیر در کسب مهارت‌های زبانی، اجتماعی یا حرکتی مانده است (مثلاً کم حرفی شدید، عدم برقراری تماس چشمی، یا مشکل در بازی‌های ساده اجتماعی).
- اگر رفتار به‌شدت تکراری و اجباری است (ممکن است نیاز به ارزیابی رفتاری یا اختلالات طیف اتیسم/اختلالات حسی داشته باشد).
در این موارد مراجعه به پزشک اطفال، روانشناس کودک یا کاردرمانگر (برای بررسی نیاز‌های حسی/مهارتی) مفید است.
۵ نکات فوری برای شما به‌عنوان والد:
- چند برگ کاغذ یا دفتر‌های قدیمی برای پار کردن آماده کنید.
- چند کتاب بردبوک تهیه کنید و کتاب‌های نازک و کاغذی حساس را در دسترس قرار ندهید.
- هنگام خواندن آرام و با الگوگری رفتار کنید؛ تشویق مثبت را فراموش نکنید.
- اگر نگران هستید یا رفتار غیرمعمول ادامه دارد، با پزشک اطفال مشورت کنید تا در صورت نیاز فرستادن برای ارزیابی تخصصی انجام شود.
خلاصه: پاره‌کردن کتاب در سن 2 سال و 7 ماه معمولاً طبیعی و بخشی از رشد است.
با فراهم کردن جایگزین‌های مناسب، آموزش ملایم و نظارت می‌توانید این رفتار را مدیریت کنید؛ در صورت تداوم یا نشانه‌های همراه، به متخصص مراجعه کنید.