هوش مصنوعی دکترهَستهوش مصنوعی ممکن است درک کاملی نداشته باشد؛ نظر پزشک اولویت دارد.
خلاصهٔ کوتاه و فوری اگر نوزادتان که 9 ماهه است، برای 2 ماه متوالی وزن نگرفته یا وزنش کاهش پیدا کرده، بهتر استهر چه زودتر توسط پزشک کودکان یا کلینیک رشد ارزیابی شود. در همینحال چند اقدام کاربردی و نکات مهم که میتوانید همین امروز انجام دهید آورده شده است. چرا این موضوع مهم است؟ رشد و وزنگیری نوزاد نشاندهندهٔ کافی بودن دریافت کالری و سلامت عمومی است. توقف وزنگیری میتواند ناشی از مشکل تغذیهای (کمبود شیر یا تغذیه تکانشی)، بیماری مزمن، آلرژی غذایی، مشکلات بلع، عفونتهای مزمن، اختلالات متابولیک یا قلبی باشد. علل شایع که باید در نظر گرفته شوند - مشکلات تغذیهای: کاهش تولید یا دریافت شیر مادر، اشتباه در شیردهی (نوشیدن ناکافی)، رقیق کردن اشتباه فرمول - بیماریهای گوارشی: اسهال مزمن، بازگشت محتویات معده (GERD)، سوءجذب - آلرژی یا حساسیت به پروتئین شیر گاو (کمیاب اما مهم) - عفونتهای مکرر یا مزمن - مشکلات بدخیم یا متابولیک یا غدد (نادر) - مشکلات دهان و بلع: کاندیدیازیس دهانی، درد دندان یا مسائل ساختاری اقدامات فوری در خانه (قابل اجرا از امروز) 1 شیردهی/شیرخشک - اگر با شیر مادر تغذیه میکنید: تعداد دفعات شیردهی را افزایش دهید (حداقل 8-12 بار در 24 ساعت، شامل شبها). مطمئن شوید نشستن صحیح و قفل خوب سینه (latch) انجام میشود. اگر نوزاد ساکتتر میخورد یا زمان تغذیه کوتاه است، از مشاور شیردهی کمک بگیرید. - اگر با فرمول تغذیه میکنید: فرمول را طبق دستور کارخانه آماده کنید و از رقیق کردن خودسرانهپرهیز کنید. مطمئن شوید و عدهها به اندازه و فرکانس مناسب هستند. 2 و عدههای پرکالری و متراکم (غذای تکمیلی) - تا قبل از یک سال، شیر مادر یا فرمول باید بخش عمدهٔ انرژی را تأمین کند، اما غذاهای تکمیلی پرانرژی هم کمککنندهاند. - نمونه مواد مغذی و غلیظکنندهٔ کالری: گوجهفرنگی، سبزیجات را با روغن زیتون یا کره گیاهی مخلوط کنید؛ آووکادو لهشده؛ ماست پرچرب (بدون شکر) با موز لهشده؛ پورهٔ سیبزمینی همراه با کره یا پنیر؛ گوشت قرمز یا مرغ پوره/رندهشده؛ حبوبات نرم (عدس پخته) لهشده. - از افزودن شکر یا آبمیوهٔ زیاد خودداری کنید. قبل از یک سال از شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی استفاده نکنید. 3 و عدهبندی پیشنهادی روزانه (مثال) -4–6 بار شیر (مادر یا فرمول) در طول روز + 3 و عده غذایی اصلی + 1–2 میانوعده پرکالری. - هر و عده غذایی: یک منبع کربوهیدرات (مثل غلات)، یک منبع پروتئین (گوشت/تخممرغ/لبنیات)، سبزیجات، و چربی سالم (روغن، آووکادو، کره). 4 تکنیکهای تغذیهای - غذا را با قاشق آرام، به مقدار کم در هر بار پیشنهاد دهید و اجازه دهید کودک خودش میزان خوراک را تنظیم کند (responsive feeding). - و عدهها کوتاه و مکرر باشد. محیط آرام و بدون حواسپرتی فراهم کنید. چه زمانی باید سریعاً به پزشک یا اورژانسمراجعه کنید - اگر کودک بیاشتها، بیحال، تبدار، استفراغ مکرر یا اسهال آبکی/خوندار دارد. - اگر نشانههای کمآبی (کاهش ادرار، خشکی دهان، چشمهای فرو رفته) دیده شود. چه بررسیهایی پزشک معمولاً انجام میدهد - ثبت دقیق وزن، قد و دور سر و رسم نمودار رشد (WHO). - شرح حال کامل: الگوی شیردهی، دفعات و مدت، نوع غذاهای تکمیلی، علائم گوارشی، تب، عفونتهای مکرر، سابقهٔ خانوادگی آلرژی یا بیماری متابولیک. -معاینهٔ کامل بدنی برای بررسی علائم سوءتغذیه، مشکلات دهان، قلب، ریه و شکم. -آزمایشهای اولیه ممکن است شامل: CBC، الکترولیتها و قند خون، TSH (در صورت مشکوک به کمکاری تیروئید)، آنتیبادیهای سلیاک (بسته به زمینه)، بررسی مدفوع (وجود چربی، عفونت، خون)، و تستهای دیگر بر اساس یافتهها (مثل عکسبرداری، اکوکاردیوگرافی یا تست عرق در صورت مشکوک به فیبروز کیستیک). چه مواردی نبایدخودسرانه انجام دهید - رقیق کردن فرمول یا دادن آب بیش از حد (کاهش کالری دریافتی) - دادن شیر گاو کامل به عنوان نوشیدنی اصلی قبل از 12 ماه - افزودن داروها یا مکملهای انرژیزا بدون دستور پزشک چه انتظاری از درمان وجود دارد - اگر علت تغذیهای ساده باشد و برنامهٔ تغذیهای اصلاح شود، معمولاً طی چند هفته تا دو ماه وزنگیری بهتر میشود. - در صورت وجود بیماری زمینهای، درمان همان عامل ضروری است تا وزنگیری بهبود یابد. نکات عملی و ایدههای خوراکی (مثالها) - ماست پرچرب + موز یا آووکادو لهشده - پورهٔ سیبزمینی یا کدو حلوایی با کره یا روغن زیتون - گوشت گوسفند یا مرغ پوره با روغن زیتون - نیمرو یا تخممرغ آبپز (بسته به توانایی جویدن و توصیه پزشک در مورد حساسیت) - پورهٔ عدس یا نخود با روغن - پنیر رنده شده در پورهها پیگیری و پایش وزن - وزنگیری هفتگی یا دو هفتهای در مرکز بهداشتی یا مطب ایدهآل است تا روند مشخص شود. - اگر نوزاد از یک صدک رشد (percentile) به پایین افتاده یا وزن برای سن کمتر از حد انتظار است، ارجاع به متخصص فوقتخصص رشد و تغذیه اطفال ممکن است لازم شود. جمعبندی و توصیهٔ عملی شما همین حالا 1 امروز دفعات شیر را افزایش دهید و و عدههای پرکالری ولی سالم به او بدهید. 2 از رقیق کردن فرمول خودداری کنید؛ اگر شک دارید به تغذیه صحیح، با پزشک یا مشاور شیردهی تماس بگیرید. 3 در اولین فرصت برای وزنکشی و معاینه به پزشک کودکان مراجعه کنید تا علل جدیتر بررسی شود. 4 در صورت هر علامت هشداردهنده (تب، استفراغ، اسهال، کمآبی، بیحالی) فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید. اگر مایل باشید میتوانم یک برنامهٔ غذایی روزانهٔ نمونه متناسب با شرایط خاص بچهتان (بر اساس شیر مادر یا فرمول) تهیه کنم و لیستی از سوالاتی که موقع مراجعه به پزشک باید بپرسید بنویسم. برای کمک دقیقتر لطفاً بگویید: آیا نوزاد کاملاً با شیر مادر تغذیه میشود، فرمول میخورد یا ترکیبی؟ آیا علائم گوارشی یا بیماری دیگری دارد؟
