علت درد شدید پس از زایمان طبیعی چیست؟

سلام
— نگرانی شما بجاست و چون 7 ماه از زایمان گذشته و درد شدید همراه با لکه‌بینی ادامه دارد، نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.
در ادامه توضیح می‌دهم چه عللی محتمل‌اند، چه معایناتی لازم است، چه درمان‌هایی ممکن است داده شود و چه اقداماتی فوری باید انجام دهید.
1 علل شایع و احتمالی
- عفونت مزمن یا اندومتریت مزمن: گاهی عفونت داخلی یا تبخال/باکتری‌هایی که با آنتی‌بیوتیک‌های اولیه خوب نشدند باعث خونریزی و درد می‌شوند.
- مشکل محل بخیه یا ضایعه پرینه (dehiscence یا عفونت محل بخیه): بخیه‌های ناحیه پرینه یا جای پارگی ممکن است عفونی یا کیستیک شده باشند.
- فیستول رکتوواژینال یا فیستول پرینه‌ای: ارتباط غیرطبیعی بین روده و واژن می‌تواند درد، عفونت مکرر و تخلیه غیرطبیعی یا لکه‌بینی ایجاد کند (معمولاً با خروج گاز/مدفوع از واژن همراه است).
- هماتوم یا آبسهٔ عمیق پرینه یا فضای بین واژن و مقعد: ممکن است در سونو ساده دیده نشود و نیازمند سونو/ام‌آرآی یا معاینهٔ دقیق باشد.
- آسیب عصبی (پودندال یا سایر عصب‌ها) یا نوروما از بخیهٔ قبلی که باعث درد ناحیه‌ای و درد موقع رابطه می‌شود.
- اسپاسم یا درد عضلات کف لگن (levator ani syndrome) و درد‌های نوروپاتیک یا مزمن که درد شدید و رابطه را مختل می‌کند.
- ناهنجاری‌های رحمی یا سرویکال: لکه‌بینی طولانی ممکن است به علت باقی‌ماندن بقایای جفت / subinvolution رحم، پولیپ یا التهاب دهانه رحم باشد.
2 چه معاینه‌ها و آزمایش‌هایی لازم است؟
- مراجعه فوری/هرچه سریع‌تر به متخصص زنان (و در صورت نیاز جراح مقعدی/کولورکتال).
- معاینهٔ بالینی کامل: معاینهٔ دستگاه تناسلی خارجی، داخلی (اسپکولوم)، لمس بای‌منوال و معاینهٔ دیجیتال رکتال.
- کشت ترشحات واژینال/دهانه رحم (شامل کشت باکتریال و تست برای کلامیدیا، گنوره)، تست پاپ و اگر لازم باشد تست HPV.
- آزمایش خون: CBC (برای عفونت یا کم‌خونی)، CRP/ESR در صورت شک به عفونت فعال.
- تست بارداری (BHCG) برای رد حاملگی مداوم یا مول.
- سونوگرافی ترانس‌واژینال و در صورت شک به آبسه/فیستول یا ضایعهٔ بافتی، MRI لگن یا سونو داپلر/اسکن.
- در صورت شک به فیستول: آزمایش سادهٔ متیلن بلو یا معاینهٔ رکتال/آندوسکوپی، آنوسکوپ یا سیگموئیدوسکوپی.
3 چرا آنتی‌بیوتیک قبلی کافی نبود؟
- ممکن است باکتریِ مقاوم یا ارگانیسم‌های بی‌هوازی (که سفالکسین پوشش کامل ندارد) درگیر باشند.
- یا علت عفونت داخل عمق بافتی یا آبسه است که نیاز به تخلیه جراحی یا آنتی‌بیوتیک‌های هدفمند و پیگیری دارد.
- همچنین اگر علت فیستول یا ضایعه ساختاری باشد، فقط آنتی‌بیوتیک کافی نیست و درمان جراحی لازم است.
4 درمان‌های احتمالی (بنا بر تشخیص)
- عفونت سطحی: کشت و آنتی‌بیوتیک هدفمند براساس حساسیت؛ در موارد anaerobe یا آبسهٔ عمقی ترکیبی از دارو‌ها لازم است.
- آبسهٔ پرینه یا دهیسمان بخیه: تخلیهٔ جراحی + آنتی‌بیوتیک.
- فیستول رکتوواژینال یا پارگی ماهیت دار: جراحی ترمیمی توسط جراح متخصص کولورکتال یا جراح لگن.
- نوروپاتی یا نوروما: درمان‌های ضد درد نوروپاتیک (مانند گاباپنتین یا آمی‌تریپتیلین طبق نظر پزشک)، تزریقات موضعی یا ترمیم جراحی در برخی موارد.
- اسپاسم عضلات کف لگن: فیزیوتراپی تخصصی کف لگن، بیوفیدبک، شل‌کننده‌های موضعی و مشاورهٔ درد.
- لکه‌بینی مداوم از منشأ رحمی/سرویکال: سونو، هیستروسکوپی یا نمونه‌برداری آندومتر/برداشت پولیپ یا بقایای جفت در صورت وجود.
5 مراقبت‌های خانگی و توصیه‌های فوری
- تا معاینه و تشخیص قطعی از برقراری نزدیکی خودداری کنید.
- حمام نشیمن گرم چند بار در روز برای کاهش درد، نرم‌کنندهٔ مدفوع و فیبر برای جلوگیری از یبوست.
- مسکن‌های غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن) در صورت نداشتن منع مصرف، با دوز مناسب طبق تجویز پزشک.
- از کرم‌های بی‌حس‌کننده موضعی یا ژل لیدوکائین طبق توصیهٔ پزشک می‌توان موقتاً استفاده کرد.
- در صورت تب، ترشح بدبو یا افزایش درد/خونریزی شدید به اورژانس مراجعه کنید.
6 زمان‌بندی و هشدار‌ها
- چون مدت طولانی (7 ماه) ادامه دارد و درمان آنتی‌بیوتیکی اولیه نتیجه نداده، نیاز به ارزیابی تخصصی، تصویربرداری بیشتر و احتمالاً مداخلهٔ جراحی یا فیزیوتراپی تخصصی وجود دارد.
- اگر همراه با درد، تب، خونریزی زیاد، خروج چرک یا ترشحات با بوی بد، یا خروج مدفوع/گاز از واژن مواجه شدید، فوراً مراجعه کنید (این‌ها از علائم فیستول یا آبسه‌اند).
پیشنهاد من برای شما
1 هرچه سریع‌تر وقت حضوری از متخصص زنان بگیرید و شرح حال دقیق، سابقهٔ پارگی/بخیهٔ زایمان و هر علامت همراه را بگویید.
2 درخواست سونو ترانس‌واژینال و در صورت نیاز MRI لگن دهید؛ کشت ترشحات واژینال و آزمایش خون گرفته شود.
3 در صورت خروج مدفوع/گاز از واژن یا شک به فیستول، ارجاع به جراح کولورکتال لازم است.
4 اگر درد عصبی/مزمن مطرح شود، ارزیابی فیزیوتراپی کف لگن و احتمال درمان درد نوروپاتیک بررسی می‌شود.
خلاصهٔ کوتاه: علت می‌تواند از عفونت مزمن یا آبسه، مشکل بخیه یا اسکار، فیستول رکتوواژینال، تا آسیب عصبی یا مشکل عضلات کف لگن باشد.
چون درمان آنتی‌بیوتیکی قبلی مؤثر نبوده و لکه‌بینی و درد طولانی هست، نیاز به معاینهٔ حضوری، کشت و تصویربرداری دقیق و احتمالاً مداخله تخصصی دارید.
در صورت تب، بدتر شدن درد یا ترشح بدبو، سریعاً مراجعه اورژانسی کنید.
اگر مایل باشید می‌توانم یک چک‌لیست آزمایش‌ها و سؤالاتی که موقع ویزیت باید از پزشک بپرسید برایتان آماده کنم.