ریسک بارداری پر خطر در زایمان دوم چقدر است؟

سلام
— نگرانی شما کاملاً طبیعی و منطقی است.
پاسخ کوتاه: بله ریسک زایمان زودرس تکرار می‌شود اما مقدار دقیق بستگی دارد به این که زایمان اول «به‌خاطر فشارخون/پره‌اکلامپسی» بوده (یعنی القا یا سزارین پزشکی = indicated preterm) یا «زایمان خودبه‌خودی» (مثل انقباضات پیش از موعد یا پارگی کیسه آب). چون شما می‌فرمایید بچه اول به‌خاطر فشارخون بالا در 35 هفتگی به دنیا آمد، به احتمال زیاد آن زایمان از نوع ایندیکیتد (پزشکی‌محور) بوده؛ در این حالت ریسک تکرارِ زایمان زودرس کمتر از زمانی است که زایمان قبلی خودبه‌خودی و خیلی زود (<34 هفته) رخ داده باشد.
چند نکته مهم و عددی (تقریبی و بر اساس شواهد کلی طبی):
- سابقه زایمان قبل از 37 هفته ریسک کلی تکرار زایمان زودرس را افزایش می‌دهد.
مقدار‌ها متغیرند ولی معمولاً ریسک مرجع برای تکرار حدود 15–30٪ ذکر می‌شود و هرچه زایمان قبلی زودتر (مثلاً <34 هفته) و خودبه‌خودی‌تر باشد، این عدد بالاتر می‌رود.
برای زایمان قبلی در 35 هفته که به‌دلیل فشارخون بوده، احتمال تکرار زایمان زودرس معمولاً در محدوده پایین‌تر این بازه است.
- اگر علت زایمان قبلی پره‌اکلامپسی یا فشارخون شدید بوده، خطر بروز اختلالات فشارخون در بارداری بعدی (یا نیاز به القای زایمان پیش از موعد بخاطر خودِ فشارخون) افزایش دارد؛ احتمال تکرار پره‌اکلامپسی در حاملگی بعدی حدوداً از 20٪ تا 40٪ گزارش شده که بسته به شدت و زمان بروز قبلی متفاوت است.
چه کار‌هایی می‌تواند احتمال نارس شدن جنین را کاهش دهد (اقدامات قابل اجرا):
1 مراجعه پیش از بارداری (preconception) به فوق‌تخصص زنان یا متخصص پریناتولوژی/ماما و کاردیولوژی: بررسی کامل، برنامه‌ریزی دارویی و تغییر دارو‌ها در صورت نیاز.
2 بررسی و اصلاح دارو‌ها قبل از شروع بارداری: بعضی دارو‌ها مانند IEC/ARB (مثلاً لوزارتان، انالاپریل و غیره) در بارداری ممنوع‌اند و باید قبل از بارداری قطع یا جایگزین شوند.
آملودیپین و متوپرولول (اگر دارویی که می‌گیرید واقعاً متوپرولول است) معمولاً در حاملگی استفاده می‌شوند اما باید توسط متخصص بررسی شوند؛ هیچ‌گاه دارو‌ها را ناگهانی قطع نکنید.
3 کنترل دقیق فشارخون پیش از بارداری و در بارداری اولیه: هدف کنترل مناسب فشار (برنامه و هدف دقیق را با پزشک خود تعیین کنید). کنترل فشارخون موثر، خطر پیشرفت به پره‌اکلامپسی شدید و در نتیجه زایمان القایی زودرس را کاهش می‌دهد.
4 آسپرین کم‌دوز (معمولاً 75–150 میلی‌گرم روزانه) از حدود هفته 12 حاملگی تا 36 هفته برای زنانی با ریسک بالای پره‌اکلامپسی توصیه می‌شود — این مورد را با پزشک مطرح کنید.
5 بررسی و پیگیری سینک طول دهانه رحم (cervical length) در هفته‌های میانی بارداری: اگر سرویکس کوتاه شود، اقدامات پیشگیرانه‌ای مثل پروژسترون واژینال یا در موارد خاص سِرکلِیج می‌تواند مطرح شود (بویژه اگر سابقه زایمان خودبه‌خودی زودرس داشته باشید).
6 ادامه/بررسی متفورمین و دوفاستون/دودروژسترون: در زنان با PCOS، متفورمین گاهی در بارداری ادامه می‌یابد (اثرات محافظتی در برخی موارد)، و دوفاستون ممکن است برای حمایت لوتئال یا جلوگیری از سقط استفاده شود.
این‌ها را با پزشک زنان هماهنگ کنید تا بر اساس وضعیت شما تصمیم گرفته شود.
7 کنترل وزن، قند خون (بخصوص با PCOS ریسک دیابت بارداری بالاتر است)، توقف سیگار/الکل و مراقبت از تغذیه و استرس.
8 برنامه‌ریزی مراقبت پرخطر در بارداری بعدی: نوبت‌های بیشتر، بررسی رشد جنین و پروتئینوری/پایش فشارخون، تا در صورت بروز مشکل زود تشخیص داده و مدیریت شود.
پاسخ عملی به پرسش شما «آیا راهی هست که بچه دوم را تا 9 ماه نگه دارم و نارس نشود؟»
هیچ تضمینی مطلق وجود ندارد، اما با اقدامات بالا (به‌ویژه بهبود و کنترل فشارخون پیش از بارداری و در طول بارداری، استفاده از آسپرین وقتی اندیکاسیون باشد، مراقبت پرخطر و پایش سرویکس و رشد جنین)، احتمال رسیدن بارداری به 37 هفته و بیشتر به طور معناداری افزایش می‌یابد.
چون علت قبلی شما فشارخون بوده و نه زایمان خودبه‌خودی بسیار زودرس، چشم‌انداز نسبتاً بهتر است، اما نیاز به پیگیری دقیق دارد.
سؤالاتی که بهتر است پاسخ دهید تا راهنمایی دقیق‌تر بدهم:
- آیا تشخیص دقیق پزشک، «پره‌اکلامپسی» یا صرفاً «فشارخون بالا» بود؟ آیا علامت شدید (مانند نارسایی اندام، پروتئینوری شدید) وجود داشت؟
- نام دقیق داروی «موتوهگزال» را چک می‌کنید (نام ژنریک یا انگلیسی آن)؟
- آیا سابقه بیماری قلبی یا کلیوی دارید؟ وزن فعلی و قند خون‌تان چگونه است؟
نکات فوری و ایمنی:
- قبل از اقدام به بارداری، با پزشک‌تان درباره دارو‌ها مشورت کنید — خصوصاً اگر داروی فعلی شامل مهارکننده‌های رنین یا دارو‌های ترافیکی با حاملگی است.
- دارو‌ها را خودسرانه قطع نکنید چون قطع ناگهانی می‌تواند برای شما و جنین خطر داشته باشد.
جمع‌بندی کوتاه: با ارزیابی و آماده‌سازی پیش از بارداری و مراقبت پرخطر در حاملگی بعدی، می‌توان ریسک تکرار زایمان نارس را تا حد قابل توجهی کاهش داد.
اما احتمال صفر شدن ریسک وجود ندارد.
بهترین گام بعدی: مراجعه برای برنامه‌ریزی پیش از بارداری به متخصص زنان/پریناتولوژی و کاردیولوژی تا دارو‌ها و برنامه مراقبتی شما شخصی‌سازی شود.
در صورت تمایل، نام دقیق دارو‌ها و گزارش پزشک یا مدارک زایمان قبلی را ارسال کنید تا بر اساس جزئیات، توصیه دقیق‌تری بدهم.