آیا بعداز دوره14 روزه مصرف دارو هلیکوباکتری تست لازم هست؟

سلام
خلاصهٔ کوتاه: بله — معمولاً بعد از درمان هلیکوباکتر پیلوری لازم است «تست تایید ریشه‌کنی (test-of-cure)» انجام شود.
بهترین روش‌های غیرتهاجمی برای این کار آزمایش تنفسی اوره (UBT) یا آزمایش آنتی‌ژن مدفوع (HpSA) هستند. زمان انجام تست و نکات مهم در ادامه آمده است:
1 چه زمانی تست بدهم؟
- حداقل 4 هفته (حداقل یک ماه) پس از پایان آنتی‌بیوتیک‌ها باید صبر کنید؛ انجام تست زودتر می‌تواند نتایج کاذب منفی بدهد.
- همچنین باید حداقل 2 هفته (ترجیحاً تا 4 هفته برای دقت بیشتر) پس از قطع مهارکنندهٔ پمپ پروتون (PPI؛ مثل امپرازول، پنتوپرازول و ...) صبر کنید، چون PPI حساسیت UBT و تست آنتی‌ژن مدفوع را کاهش می‌دهد.
- مثال برای مورد شما: اگر آنتی‌بیوتیک 14 روزه تمام شده و پزشک گفته بقیه دارو‌ها (احتمالاً PPI) تا 2 ماه ادامه داشته باشد، بهتر است تست را بعد از اتمام آن 2 ماه و حداقل 2 هفته پس از قطع PPI (یعنی حدود 10 هفته پس از شروع درمان) انجام دهید تا هم شرط 4 هفته پس از آنتی‌بیوتیک و هم شرط قطع PPI رعایت شود.
2 کدام آزمایش بهتر است؟
- آزمایش تنفسی اوره (UBT): دقیق، غیرتهاجمی و معمولاً بهترین گزینه برای تأیید ریشه‌کنی.
- آنتی‌ژن مدفوع (HpSA): دقیق و گزینهٔ خوب دیگر، مخصوصاً اگر UBT در دسترس نباشد.
- آنتی‌بادی (سرولوژی IgG): برای تشخیص اولیه ممکن مفید باشد اما برای تست پس از درمان مناسب نیست چون آنتی‌بادی‌ها مدت‌ها بعد از پاکسازی مثبت باقی می‌مانند.
- اگر آندوسکوپی لازم باشد یا قبلاً انجام شده و نمونهٔ بافتی دارید، تست مبتنی بر بیوپسی (هیستولوژی، تست اوراز سریع یا کشت) می‌تواند استفاده شود؛ اما معمولاً غیرتهاجمی‌ها کافی‌اند مگر که دلایل اندوسکوپی وجود داشته باشد.
3 چه چیز‌هایی می‌توانند باعث نتیجهٔ کاذب منفی شوند؟
- مصرف اخیر آنتی‌بیوتیک یا بیزموث (حداقل 4 هفته فاصله لازم است)
- مصرف PPI تا 2 هفته (یا بهتر 4 هفته) قبل از تست
- خونریزی گوارشی شدید در موارد آندوسکوپی
4 آیا همه باید تست پس از درمان بدهند؟
- در بسیاری از راهنما‌ها توصیه می‌شود بعد از درمان، تایید ریشه‌کنی انجام شود، به‌خصوص در بیمارانی که زخم پپتیک داشته‌اند، MALT لنفوم وابسته به H. pylori، بعد از درمان آندوسکوپیک خونریزی یا در کسانی که علائم پایداری دارند.
در بیماران کم‌خطر و بدون علامت اختلاف نظر وجود دارد، اما درخواست تست برای آرامش خاطر و جلوگیری از درمان ناقص منطقی است.
5 اگر تست مثبت بود چه کنیم؟
- باید به پزشک معالج یا متخصص گوارش مراجعه کنید؛ معمولاً رژیم درمان ثانویه (salvage) مانند چهارگانهٔ بیزموث یا رژیم‌های مبتنی بر آنتی‌بیوتیک‌های متفاوت تجویز می‌شود.
- اگر امکان‌پذیر باشد، تست حساسیت با کشت یا روش‌های مولکولی برای انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب مفید است.
توصیه عملی برای شما:
- از پزشک بپرسید دقیقاً کدام دارو‌ها را تا 2 ماه باید بخورید (احتمالاً PPI).
- پس از اتمام دورهٔ PPI، حداقل 2 هفته (ترجیحاً 4 هفته) صبر کنید و سپس یکی از دو تست UBT یا آنتی‌ژن مدفوع را انجام دهید؛ اگر دسترسی دارید، UBT انتخاب ایده‌آل است.
- اگر همچنان علائم دارید یا خطر یا سابقهٔ زخم معده هست، حتماً تست انجام دهید و در صورت مثبت بودن برای درمان مجدد به متخصص گوارش مراجعه کنید.
اگر دوست داشتید نام دارو‌هایی که مصرف می‌کنید و تاریخ پایان آنتی‌بیوتیک و PPI را بفرستید، می‌توانم زمان‌بندی دقیق‌تری برای انجام تست به شما بگویم.