جوش نخوردگی شکستگی مچ پا چه راهای درمانی دارد؟

توضیح کلی و تشخیص اولیه:
با توضیح شما احتمال این است که ابتدا شکستگی مچ پا داشته‌اید که بعداً ترشحات و تشخیص عفونت مطرح شد.
اکنون استخوان «کاملاً جوش نخورده» (nonunion یا تاخیر در جوش خوردن) و کمی کج شده (malunion یا ناپیوستگی جابجایی) و درد دارد.
همچنین سابقهٔ ضایعهٔ پوستی (اگزما) و ترشح وجود داشته که تشخیص و سابقهٔ عفونت را پیچیده می‌کند.
چه بررسی‌هایی لازم است (گام‌های تشخیصی):
- تصاویر رادیولوژی: عکس ساده (AP و لترال و نما‌های مچ) و سپس CT اسکن با قطع‌های نازک برای ارزیابی کامل نبودن جوش، اندازهٔ گپ استخوان و وضعیت پلاک/پیچ‌ها.
- آزمایش‌های خون: CRP, ESR, CBC (برای احتمال عفونت فعال).
- کشت ترشحات یا نمونه بیوپسی از محل (در صورت وجود بازشدة ترشح) برای تعیین عامل میکروبی و حساسیت آنتی‌بیوتیکی.
- در موارد مشکوک به عفونت استخوانی مزمن: MRI یا اسکن استخوان (Triple phase bone scan / PET) و مشاورهٔ ارتوپدی عفونی یا متخصص عفونت.
اهداف درمان:
1 حذف عفونت (در صورت وجود فعال).
2 اصلاح ناپیوستگی و بازسازی استخوان جهت رفع درد و بازگرداندن عملکرد.
3 محافظت و بازسازی بافت نرم (پوست، زخم‌ها) قبل از هر بازگذاری وسیلهٔ فلزی.
گزینه‌های درمانی بسته به وضعیت شما:
1 اگر عفونت فعال وجود داشته باشد (ترشح مثبت یا پارامتر‌های التهابی بالا یا کشت مثبت):
- درمان مرحله‌ای (staged approach):
1 برداشتن کامل پلاک‌ها/پیچ‌های عفونی و دبریدمنت جراحی بافت‌های مرده.
2 نمونه‌برداری برای کشت و درمان آنتی‌بیوتیکی سیستمیک طبق نتایج کشت (معمولاً IV به مدت 4–6 هفته یا طبق توصیهٔ متخصص عفونت).
3 استفاده از آنتی‌بیوتیک موضعی (مثلاً beads سیلیکونی حاوی آنتی‌بیوتیک) در موارد خاص.
4 پس از کنترل عفونت و بهبود بافت نرم (معمولاً چند هفته تا چند ماه و تا زمانی که CRP/ESR نرمال و کشت‌ها منفی شوند) برنامه‌ریزی برای بازسازی استخوان انجام می‌شود.
- استفاده از فیکساتور خارجی (مثلاً ایلزاروف یا فیکساتور حلقوی) می‌تواند در مرحلهٔ بازسازی یا به‌عنوان تثبیت موقت/دائم زمانی که بافت نرم مناسب نباشد، مفید باشد.
2 اگر عفونت فعالی وجود نداشته باشد (کشت‌ها منفی و نشانهٔ التهابی ندارید) اما nonunion یا malunion دارید:
- اصلاح ناقص جوش (corrective osteotomy) به همراه ثابت‌سازی مجدد و پیوند استخوان (autograft از ایلیاک کرست یا روش‌های دیگر) برای پرکردن گپ و تحریک جوش خوردن.
- استفاده از پلاک و پیچ قوی‌تر (یا ایمپلنت مناسب پای فوع) در صورت شرایط بافت نرم مناسب.
- در صورتی که بخش مفصلی یا مفصل آرتروز شده باشد و درد شدید باشد، گزینه‌های نهایی شامل فیوژن مفصل (ankle fusion) هستند.
آیا می‌توان دوباره پلاک گذاشت؟
- پاسخ کوتاه: بله، در بسیاری از موارد می‌توان دوباره پلاک گذاشت، اما فقط بعد از اطمینان از نبود عفونت فعال و آماده‌سازی مناسب بافت نرم و استخوان.
- معمولاً رویکرد ایمن، درمان مرحله‌ای است: ابتدا هر عفونت را درمان می‌کنند و پلاک/ایمپلنت‌های قبلی را برمی‌دارند؛ پس از اطمینان از منفی شدن کشت‌ها و نرمال شدن مارکر‌های التهابی و ترمیم پوست، در عمل بعدی بازسازی استخوان و ثابت‌سازی داخلی (پلاک جدید) یا خارجی انجام می‌شود.
- در مواردی که بافت نرم ضعیف است یا خطر عفونت بالاست، ممکن است فیکسатор خارجی ترجیح داده شود یا استفاده از گرافت‌های عروقی (vascularized bone graft) یا تکنیک‌های بازسازی مفصل مطرح گردد.
عوامل مؤثر در تصمیم‌گیری و نتیجهٔ درمان:
- مثبت یا منفی بودن عفونت و نوع میکروب.
میکروب‌های مقاوم (مثلاً MRSA) درمان را طولانی‌تر و پیچیده‌تر می‌کنند.
- وضعیت پوست/زخم و وجود اگزما یا ضایعات پوستی که باید درمان شوند.
- سیگار، کنترل قند خون در دیابت، تغذیه نا‌مناسب و کمبود ویتامین D/کلسیم که جوش خوردن را کند می‌کند.
ترک سیگار و کنترل متابولیک ضروری است.
- سن، سطح فعالیت و خواستهٔ بیمار (بازگشت به راه رفتن عادی یا کاهش درد مهم‌تر است).
چه اقداماتی اکنون انجام دهید (گام‌های پیشنهادی عملی):
1 مراجعه فوری به ارتوپد تروما یا جراح پا و مچ تخصصی (foot & ankle) برای بررسی مجدد و تصویربرداری CT.
2 گرفتن کشت از محل ترشح (اگر هنوز ترشح هست) و آزمایش‌های CRP/ESR/CBC.
3 اگر کشت مثبت یا نشانهٔ عفونت است: برنامهٔ درمان مرحله‌ای با برداشتن ایمپلنت و دبرید + آنتی‌بیوتیک بر اساس کشت.
4 در صورت نبود عفونت فعال اما nonunion: برنامهٔ بازسازی شامل پیوند استخوان و تثبیت (پلاک/فیکساتور خارجی) را با جراح ارتوپد در میان بگذارید.
5 اصلاح عوامل زمینه‌ای: قطع سیگار، بهبود تغذیه، کنترل هرگونه بیماری سیستمیک، مراجعه به متخصص پوست برای اگزما تا بافت نرم سالم شود.
چه انتظارات زمانی خواهد بود؟
- درمان عفونت ممکن است 4–6 هفته آنتی‌بیوتیک IV یا بیشتر نیاز داشته باشد و سپس دورهٔ پایش چند ماهه لازم است.
- بازسازی و ثابت‌سازی مجدد ممکن است 3–6 ماه یا بیشتر طول بکشد تا جوش کامل شود و گاهی نیاز به جراحی‌های چندمرحله‌ای است.
خطرات و هشدار‌ها:
- ادامهٔ عفونت می‌تواند منجر به استئوومیلیت مزمن، شکست‌های پی‌درپی جراحی و نیاز به اقدامات بازسازی پیچیده یا حتی قطع عضو در موارد بسیار نادر شود.
- انجام جراحی بازگذاری پلاک در حضور عفونت فعال می‌تواند عفونت را تشدید کند و منجر به فیلتر شدن روند ترمیم شود.
خلاصهٔ عملی برای وضعیت شما:
- ابتدا حتمی بررسی برای وجود یا عدم وجود عفونت انجام شود (کشت و مارکر‌ها). اگر هنوز ترشح یا نشانهٔ عفونت دارید، برداشتن پلاک و دبرید و درمان آنتی‌بیوتیکی غالباً اولین قدم است.
- پس از اطمینان از پاک شدن عفونت و ترمیم پوست، بازسازی استخوان با پیوند استخوان و تثبیت (که ممکن است پلاک جدید یا فیکساتور خارجی باشد) برنامه‌ریزی می‌شود.
- بله، امکان گذاشتن دوباره پلاک وجود دارد ولی فقط در شرایط مناسب و معمولاً به‌صورت مرحله‌ای و پس از اطمینان از پاکی عفونت.
پیشنهاد نهایی:
- هر چه سریع‌تر به یک جراح ارتوپد با تجربه در شکستگی‌های پا و مچ مراجعه کنید و تمام گزارش‌های تصویربرداری و آزمایش قبلی را همراه داشته باشید.
در کنار ارتوپد، مشورت با متخصص عفونت و متخصص پوست (برای اگزما) می‌تواند برنامهٔ درمانی ایمن‌تری ارائه دهد.
تذکر: این پاسخ جنبهٔ اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین ویزیت حضوری و معاینهٔ تخصصی نیست.
برای برنامهٔ درمانی دقیق باید توسط تیم پزشکی معاینه و برنامه‌ریزی شوید.