آیا خوردن قرص فنازوپریدین در شیردهی برای نوزاد ضرر دارد؟

سلام
— سؤال‌تان مهم و رایج است.
در ادامه پاسخ خلاصه اما دقیق و عملی درباره مصرف فنازوپریدین (معروف به پیریدیوم) در زمان شیردهی آمده است:
1 درباره دارو و انتقال به شیر مادر
- فنازوپریدین یک مسکن موضعی مجاری ادراری است که برای کاهش سوزش و درد ادرار استفاده می‌شود.
داده‌های مستقیم درباره میزان ترشح آن در شیر مادر محدود است، اما مقدار ترشح به‌نظر کم است و اطلاعات مطمئنی که نشان‌دهنده آسیب قطعی به نوزاد شیرخوار داشته باشد، در دسترس نیست.
2 توصیه کلی برای مادر شیرده
- در بیشتر منابع بالینی توصیه می‌شود در صورت نیاز موقتی و کوتاه‌مدت (و تحت نظر پزشک) می‌توان از فنازوپریدین استفاده کرد ولی با احتیاط و فقط برای مدت کوتاه.
بهتر است قبل از شروع دارو با پزشک یا ماما مشورت کنید.
- معمولاً اگر تجویز شود، دوز و مدت‌ مصرف باید حداقل ممکن باشد (کمترین دوز مؤثر و کوتاه‌ترین مدت).
3 دُز و مدت مصرف (رایج و پیشنهادی)
- دُز متداول بزرگسالان: 100–200 میلی‌گرم هر 8 ساعت (تا سه بار در روز). بسیاری از منابع مصرف 200 mg سه بار در روز را برای حداکثر 48 ساعت توصیه می‌کنند، چون مصرف طولانی می‌تواند علائم عفونت را پنهان کند.
- برای مادر شیرده: اگر پزشک اجازه داد، از کمترین دوز موثر و حداکثر 48 ساعت استفاده کنید و در صورت ادامه علائم به پزشک مراجعه کنید.
4 نکات ایمنی ویژه
- فنازوپریدین می‌تواند رنگ ادرار را نارنجی-قرمز کند؛ این طبیعی است ولی ممکن است لکه‌دار شود.
- در موارد نادر عوارض جدی مثل متهموگلوبینمی یا همولیز (به‌ویژه در افراد با نقص G6PD) گزارش شده است.
اگر خود یا نوزادتان یا خانواده‌تان سابقهٔ نارسایی G6PD دارید، قبل از مصرف احتیاط کنید و با پزشک مشورت کنید.
- دارو ممکن است سوزش ادرار را موقتی کاهش دهد و این می‌تواند علائم عفونت واقعی (مثلاً عفونت ادراری) را پنهان کند؛ بنابراین مهم است که در کنار مصرف مسکن، نمونه ادرار (کشت) گرفته شود و در صورت نیاز آنتی‌بیوتیک مناسب شروع شود.
5 آیا ادامه شیردهی لازم است؟
- در اغلب موارد نیازی به قطع شیردهی نیست؛ مزایای شیر مادر معمولاً بیشتر از خطرات نظری داروی فنازوپریدین است.
تنها در صورت دستور پزشک یا بروز علائم نامطلوب در نوزاد باید حفظ یا قطع شیردهی بازنگری شود.
6 آیا برای نوزاد ۶ ماهه با حساسیت به پروتئین گاوی خطر خاصی هست؟
- حساسیت نوزاد به پروتئین گاوی مربوط به پروتئین‌های رژیم غذایی مادر است و ربطی به فنازوپریدین ندارد؛ خودِ این دارو حاوی پروتئین گاوی نیست.
بنابراین حساسیت پروتئین گاوی کودک، مانعی مستقیم برای مصرف فنازوپریدین نیست.
7 جایگزین‌ها و اقدامات موازی
- بهترین کار این است که به پزشک مراجعه کنید تا مشخص شود علت سوزش و تکرر ادرار عفونت (مثلاً UTI) است یا چیز دیگر.
در صورت UTI، باید آنتی‌بیوتیک مناسب که بی‌خطر برای شیردهی است (مثلاً پنی‌سیلین‌ها، سفالوسپورین‌ها در بسیاری از موارد، یا نیتروفورانتوئین در شرایط خاص) تجویز شود.
برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مثلاً تتراسایکلین‌ها، فلوروکینولون‌ها در برخی شرایط) یا دارو‌های خاص ممکن است مناسب شیردهی نباشند — پزشک انتخاب مطمئن را انجام می‌دهد.
- برای درد یا ناراحتی عمومی، استامینوفن (پاراستامول) معمولاً برای مادر شیرده ایمن است.
8 چه زمانی فوراً باید به متخصص مراجعه کنید؟
- اگر تب، درد پهلو (فلانک)، تهوع و استفراغ، یا هر علامت شدید دیگری دارید که می‌تواند نشان‌دهنده پیلونفریت (عفونت کلیه) باشد؛ این حالت نیازمند درمان فوری است.
- اگر نوزاد بعد از شروع دارو علائمی مانند خستگی غیرطبیعی، تغذیه نکردن، رنگ‌پریدگی یا زردی (یرقان)، تنگی نفس یا بثورات غیرعادی نشان داد، فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
خلاصه و توصیه عملی برای شما:
- قبل از شروع فنازوپریدین با پزشک یا ماما مشورت کنید و اگر دارو تجویز شد، از کمترین دوز موثر و حداکثر 48 ساعت استفاده کنید (مثلاً 100–200 mg هر 8 ساعت؛ بیشتر از 48 ساعت مصرف نکنید مگر پزشک صلاح بداند).
- هم‌زمان برای بررسی علت سوزش و تکرر ادرار، نمونه ادرار برای کشت بدهید و در صورت UTI آنتی‌بیوتیک مناسب را شروع کنید.
- ادامهٔ شیردهی در اغلب موارد مجاز است و نیازی به قطع نیست مگر پزشک خلافش را بگوید یا نوزاد نشانه‌ای از مشکل نشان دهد.
در صورت تمایل می‌توانم به شما کمک کنم تا متنی آماده برای تماس با پزشک بنویسید یا گزینه‌های آنتی‌بیوتیکی ایمن در شیردهی را بر اساس محل زندگی‌تان و دارو‌های موجود مشخص کنم.
اگر تب یا درد شدید دارید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.