آیا درمان فیبرو ادنوم فقط عمل جراحی است؟

خلاصه کوتاه
خیر — فیبروآدنوم همیشه به جراحی نیاز ندارد.
بسیاری از فیبروآدنوم‌ها کوچک، بدون علامت و خوش‌خیم هستند و می‌توان آن‌ها را با پیگیری منظم زیر نظر گرفت.
با این حال در برخی شرایط (بزرگ شدن سریع، اندازه بزرگ، تغییرات مشکوک در تصویر یا وجود ترشح خونی/موردی که بیمار از نظر روانی آزاردهنده است) جراحی یا حذف با روش‌های کم‌تهاجمی توصیه می‌شود.
چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود
- فیبروآدنوم یک توده خوش‌خیم غده‌ای-فیبروزی است که در زنان جوان شایع است.
معمولاً گرد، قابل حرکت و بدون درد است.
- تشخیص پایه با شرح حال و معاینه بالینی شروع می‌شود و سپس سونوگرافی پستان انجام می‌شود.
- اگر سونوگرافی مشخص نباشد یا بیمار بالای 35 سال باشد یا تصویربرداری مشکوک باشد، معمولاً ماموگرافی انجام و نمونه‌برداری (بیوپسی هسته‌ای/Core needle biopsy) برای تأیید تشخیصی لازم است.
گزینه‌های درمانی (مزایا و محدودیت‌ها)
1 پیگیری هوشیار (Watchful waiting)
- مناسب برای توده‌های کوچک (مثلاً <2 سانتیمتر)، بدون درد و بدون تغییرات مشکوک و در بیمارانی که ترجیح به اجتناب از جراحی دارند.
- برنامه معمول: سونوگرافی تکراری در 3–6 ماه برای اولین بازه، سپس در صورت ثبات هر 6–12 ماه تا 1–2 سال. اگر ثابت بماند می‌توان فواصل را بیشتر کرد.
- مزیت: دوری از عمل، بیهوشی و جای جراحی.
- محدودیت: نیاز به تعقیب منظم و احتمال اضطراب بیمار از وجود توده.
2 برداشت با سوزن و کیوم (Vacuum-Assisted Excision, VAE)
- روشی کم‌تهاجمی با بی‌حسی موضعی که در بسیاری از مراکز برای فیبروآدنوم‌های کوچک تا متوسط استفاده می‌شود و می‌تواند توده را بدون برش بزرگ خارج کند.
- مناسب برای بیمارانی که مایل به جراحی باز نیستند ولی خواهان حذف کامل توده هستند.
- در دسترس همه مراکز نیست.
3 کرایوآبلیشن و روش‌های رادیوفرکوئنسی
- در برخی مراکز برای فیبروآدنوم‌های کوچک به‌کار می‌رود؛ بافت توده یخ زده یا از بین می‌رود.
داده‌ها محدودتر ولی نتایج در برخی مطالعات امیدوارکننده‌اند.
4 جراحی باز (Lumpectomy/Excision)
- اندیکاسیون‌ها: توده بزرگ (بسیاری از جراحان اگر >2–3 سانتیمتر باشد پیشنهاد جراحی می‌کنند)، رشد سریع، تغییرات مشکوک در تصویر یا بیوپسی، یا ترشحات نگران‌کننده از نوک سینه، و همچنین تمایل بیمار به حذف کامل.
- مزیت: حذف کامل و بافت برای بررسی پاتولوژی.
- معایب: برش جراحی، بخیه، احتمال اسکار و بیهوشی یا بی‌حسی منطقه‌ای.
در مورد ترشح خونی از نوک سینه (که شما ذکر کردید)
- ترشح خونی یا رنگ‌دار از نوک سینه همیشه نیازمند بررسی بیشتر است.
اگر ترشح فقط با فشردن ایجاد شود و فقط در همان نقطه دیده می‌شود، کمتر هشداردهنده است اما باز هم باید پیگیری شود.
- توصیه‌ها: معاینه بالینی دقیق، سونوگرافی هدفمند، ممکن است ماموگرافی بر اساس سن، و در بسیاری موارد نمونه‌برداری (بیوپسی) و یا بررسی مجاری شیری (در موارد خاص) لازم است.
ترشح خونی می‌تواند علل دیگری مثل پولیپ داخل مجرایی (intraductal papilloma) یا به ندرت تومور بدخیم داشته باشد؛ بنابراین ارزیابی دقیق مهم است.
چه کار‌هایی باید انجام دهید (گام‌های پیشنهادی)
1 هر چه زودتر سونوگرافی پستان هدفمند انجام دهید (اگر قبلا انجام نشده).
2 بر اساس سن و یافته‌های تصویری، بیوپسی هسته‌ای (Core needle biopsy) را پیگیری کنید تا تشخیص قطعی مبتنی بر بافت داشته باشید.
3 اگر تصویر و بیوپسی همخوانی با فیبروآدنوم خوش‌خیم دارد و توده کوچک و بدون علامت است، می‌توانید پیگیری منظم را انتخاب کنید.
4 در صورت وجود ترشح خونی، رشد توده، یا نگرانی شخصی، با یک جراح پستان یا جراح عمومی با تجربه در پستان مشورت و درباره گزینه‌هایی مانند برداشت با و کیوم یا جراحی صحبت کنید.
5 در صورت هر یک از علائم هشداردهنده (افزایش سریع اندازه، درد جدید، ترشح خونی پیشرونده یا ترشحات خودبه‌خودی، تغییرات پوست یا فرورفتگی نوک سینه)، فوراً مراجعه کنید.
نکات تکمیلی
- بیوپسی هسته‌ای اطلاعات تشخیصی قابل اعتماد ارائه می‌دهد و معمولاً بهتر از آسپیراسیون ساده است.
- در زمان بارداری یا شیردهی مدیریت ممکن است متفاوت باشد و باید با متخصص بررسی شود.
- اگر از لحاظ روحی نگران هستید و حذف توده آرامش بیشتری برایتان فراهم می‌کند، این دلیل موجهی برای انتخاب حذف توده (با روش کم‌تهاجمی یا جراحی) است.
جمع‌بندی
فیبروآدنوم الزاماً تنها با جراحی درمان نمی‌شود؛ پیگیری منظم، برداشت با و کیوم و روش‌های کم‌تهاجمی یا کرایوآبلیشن از گزینه‌های غیرجراحی هستند.
اما چون شما گفته‌اید هنگام فشار دادن اطراف نوک سینه کمی خونابه خارج می‌شود، این علامت نیاز به بررسی سریع‌تر (تصویربرداری و احتمالاً بیوپسی) دارد تا علل قابل توجه دیگر رد شوند.
توصیه می‌کنم در اولین فرصت به پزشک پستان یا جراح پستان مراجعه و حداقل سونوگرافی و ارزیابی برای نمونه‌برداری را پیگیری کنید.
در صورت تمایل می‌توانم:
- متن کوتاه برای مطرح کردن سؤال‌ها در جلسه بعدی با پزشک آماده کنم،
- یا راهنمایی کنم که پژوهشکده یا مرکز پستان در نزدیکی شما چه خدماتی (VAE، کرایوآبلیشن) ارائه می‌دهد.
تذکر: این پاسخ اطلاعات عمومی پزشکی است و جایگزین ویزیت حضوری و تشخیص تخصصی نیست.