پرکاری تیروئید با متی مازول درمان می شود؟

خلاصه کوتاه
بله — متی‌مازول (methimazole) یکی از دارو‌های اصلی برای درمان پرکاری تیروئید است، اما کاربرد آن وابسته به علت پرکاری و شدت بیماری است.
از طرف دیگر، تپش قلب پس از شروع دارو در چند روز اول احتمالاً به دلیل خودِ پرکاری تیروئید یا عوامل قلبی است، زیرا اثر کاهشی متی‌مازول روی هورمون تیروئید معمولاً چند هفته طول می‌کشد.
توضیح درباره آزمایش‌های شما (با توجه به نوشته‌ها که کمی نامنظم است)
- اعداد گزارش‌شده در پرسش شما به‌صورت علامتگذاری شده‌اند و ممکن است نیاز به بازبینی دقیق‌تر از روی جواب آزمایش اصلی داشته باشد.
اما نکات کلی:
- در پرکاری تیروئید معمولاً TSH سرکوب (خیلی پایین) و FT4 و/یا T3 بالا است.
TSH ممکن است در مراحل اولیه یا پرکاری خفیف طبیعی یا نزدیک به حد پایین باشد.
- مقدار FT4 که نوشتید (مثلاً 1.59 و
1.98) بسته به رده مرجع آزمایشگاه ممکن است در حد بالا یا حاشیه بالا باشد.
بهتر است رنج مرجع آزمایشگاه کنار نتیجه نوشته شود.
- منفی بودن anti-TPO به‌تن‌هایی پرکاری تیروئید را منتفی نمی‌کند؛ برای تفکیک مهم‌ترین علت‌ها معمولاً باید TRAb (آنتی‌بادی محرک گیرنده TSH) اندازه‌گیری شود.
علت‌های شایع پرکاری تیروئید و اهمیت تشخیص
- بیماری گریوز (Graves): شایع‌ترین علت در افراد جوان و میانسال؛ TRAb مثبت می‌شود؛ متی‌مازول درمان مناسبی است.
- ندول‌های سمی (toxic nodular goiter یا toxic adenoma): در افراد مسن‌تر ممکن است با اولتراسوند یا اسکن تیروئید تشخیص داده شوند؛ درمان ممکن است شامل متی‌مازول به‌طور موقت، رادیودارو یا جراحی باشد.
- تیروئیدیت (التهاب تیروئید، subacute یا silent): در این حالت هورمون ذخیره‌شده آزاد می‌شود (نه تولید جدید) و معمولاً درمان ضد‌التهابی و بتابلاکر‌ها است؛ متی‌مازول معمولاً در فاز آزادسازی هورمونی موثر نیست.
نقش متی‌مازول
- مکانیسم: مهار ساخت هورمون‌های تیروئیدی در غده.
اثر کامل کاهش سطح هورمون‌ها چند هفته تا ماه طول می‌کشد.
- دوز: بسته به شدت بیماری، دوز‌های اولیه می‌توانند از 5 تا 40 mg در روز یا بیشتر متغیر باشند؛ 5 mg روزانه در موارد خفیف ممکن است مناسب باشد اما باید بر اساس سطح FT4/T3 و علایم تنظیم شود.
- عوارض مهم: بثورات، اختلالات کبدی، و خطری نادر ولی جدی به‌نام آگرانولوسیتوز (کاهش شدید گلبول‌های سفید) که معمولاً با تب و گلودرد تظاهر می‌کند.
در صورت تب یا گلودرد باید فوراً به پزشک و احتمالاً CBC (شمارش کامل خون) انجام شود.
درباره تپش قلب شما بعد از شروع متی‌مازول
- احتمال بیشتر این است که تپش ناشی از ادامه یا تشدید پرکاری تیروئید باشد یا علت قلبی-بیش‌عملی (مثل اضطراب یا آریتمی). متی‌مازول به‌سرعت باعث تپش نمی‌شود و اثر تسکینی آن دیرتر ظاهر می‌شود.
- اقدامات منطقی فعلی:
1 اگر علائم خطر مانند تنگی نفس شدید، سرگیجه، سنکوپ (غش)، درد قفسه سینه یا تب و گلودرد دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
2 اگر فقط تپش دارید ولی پایدار یا شدید است: ECG (نوار قلب) و در صورت لزوم هولتر یا ارزیابی کاردیولوژیک درخواست شود.
اکوکاردیوگرافی در صورت اضطراب به علت فشار قلبی یا مشکوک به اختلال ساختاری مفید است.
3 برای کاهش علایم سریع می‌توان از بتابلاکر‌ها (مثلاً پروپرانولول یا متوپرولول) استفاده کرد مگر اینکه منع مصرف قلبی-ریوی داشته باشید.
این دارو‌ها علایم تپش و اضطراب را سریعاً کاهش می‌دهند اما سطح هورمون را کم نمی‌کنند.
4 در غیاب علائم قرمزرنگ یا عفونت، لازم نیست متی‌مازول را خودسرانه قطع کنید؛ قطع ناگهانی ممکن است وضع را بدتر کند.
فقط اگر علایم هشداردهنده عارضه دارویی (تب، گلودرد، نقاط سفید در دهان، زردی چشم/پوست) ظاهر شد، فوراً دارو را قطع و مراجعه کنید.
چه آزمایشات و اقدامات بعدی لازم است
- تکرار دقیق آزمایش‌ها با ذکر رنج مرجع: TSH، FT4، FT
3.
- TRAb (آنتی‌بادی گیرنده TSH) برای تشخیص بیماری گریوز.
- CBC (شمارش کامل خون) در صورت هر گونه علامت عفونت یا به عنوان پیگیری در شروع آنتی‌تیروئید‌ها اگر پزشک صلاح بداند.
- ECG و در صورت نیاز ارزیابی کاردیولوژیک (نوار قلب، هولتر).
- سونوگرافی تیروئید و در صورت لزوم اسکن رادیونوکلئید برای تعیین الگوی تولید هورمون (گرِیز vs نِدول vs تیروئیدیت).
چه زمانی باید به اندوکرینولوژیست مراجعه کنید
- هر زمان که شواهد پیوستهٔ پرکاری تیروئید و/یا علایم قابل توجهی داشته باشید.
اندوکرینولوژیست براساس علت (گریوز، ندول، تیروئیدیت) درمان طولانی‌مدت را پیشنهاد می‌کند (ادامه دارو، درمان رادیواکتیو یا جراحی).
نکات عملی برای شما
- هر چه زودتر جواب آزمایش‌های دقیق (با رنج مرجع) را به پزشک/اندوکرینولوژیست نشان دهید.
- اگر تپش شدید یا علائم هشدار دارید، ECG بگیرید و در صورت لزوم بتابلاکر تحت نظر پزشک شروع کنید.
- فقط در صورت بروز تب یا گلودرد یا علائم حساسیتی دارو را قطع کرده و فوراً CBC و ویزیت انجام دهید.
- از قطع یا تغییر دوز دارو بدون اطلاع پزشک خودداری کنید.
اگر مایل باشید
می‌توانید جواب آزمایش‌های دقیق (TSH، FT4، FT3 همراه با رنج مرجع و تاریخ نمونه‌گیری) را ارسال کنید تا تفسیر دقیق‌تری از وضعیت فعلی بدهیم و پیشنهاد مشخص‌تری برای پیگیری و درمان ارائه شود.