آیا استفاده از پستونک برای نوزاد مضر است؟

سلام،
وقت شما هم بخیر.
کوتاه پاسخ: پستونک به خودیِ خود همیشه مضر نیست، اما برای نوزاد سی روزه باید با احتیاط و طبق شرایط شیردهی او عمل کرد.
توضیح کامل و نکات عملی:
1 اصل کلی درباره زمان‌بندی
- در هفته‌ها و نخستین 3–4 هفتهٔ زندگی (یا تا زمانی که شیر مادر «به‌خوبی جا بیفتد») توصیه می‌شود از معرفی پستونک پرهیز شود؛ چون در بعضی نوزادان ممکن است سبب «مشکل در جاافتادن شیردهی» یا کاهش دفعات مؤثر شیرگیری شود.
سازمان‌های مرجع (WHO، مراکز شیردهی) معمولاً پیشنهاد می‌کنند ابتدا اطمینان از گرفتن صحیح سینه، وزن‌گیری و تشکیلِ الگوی شیردهی.
- اگر شیردهی خوب برقرار شده (لَچ مناسب، جلسات شیردهی کارآمد، افزایش وزن و خروج کافی ادرار/مدفوع)، می‌توان از پستونک برای آرام کردن یا خواباندن نوزاد استفاده کرد.
2 مزایا
- آرام‌کردن و ارضای مکیدن غیرتغذیه‌ای (non-nutritive sucking)؛ برخی نوزادان برای آرام‌شدن نیاز به مکیدن دارند.
- کاهش خطر SIDS هنگام خواب در ارتباط با استفاده از پستونک (بر اساس توصیه‌های انجمن اطفال آمریکا) — معمولاً پیشنهاد می‌شود پستونک هنگام خوابیدن و چُرت‌ها استفاده شود، اما پس از جاافتادن شیردهی.
3 خطرات و مضرات احتمالی
- احتمال «ناتوانی در جا افتادن شیردهی» یا کاهش مدت شیردهی در برخی مطالعات مشاهده شده (به‌ویژه اگر خیلی زود معرفی شود).
- افزایش خطر عفونت گوش میانی با استفاده طولانی‌مدت از پستونک.
- و ابستگی به پستونک و دشواریِ قطع مصرف بعدی.
- مشکلات دندانی در استفادهٔ طولانی‌مدت (معمولاً در سال‌های بعدی و در استفاده تا سنین بالاتر از 2–4 سال).
4 چگونه تصمیم بگیرید برای نوزاد 30 روزهٔ شما
- اگر نوزاد:
• لَچِ خوب دارد (شما درد شدید ندارید، لب‌ها برآمده‌اند و فک پایین درست قرار می‌گیرد)،
• در هر هفته وزن اضافه می‌کند و تعداد پوشک‌های خیس/مرطوب کافی دارد (مثلاً روزی 6–8 پوشک خیس بعد از روز‌های ابتدایی)،
• هنگام شیر گرفتن قورت‌دادن‌های مشخصِ شیر شنیده می‌شود و جلسات شیردهی مؤثر هستند — می‌توانید پس از مشاهدۀ این نشانه‌ها و ترجیحاً بعد از 3–4 هفته، برای آرام‌کردن از پستونک استفاده کنید.
- اگر هنوز در جا افتادن شیردهی نگرانی دارید (درد نوک سینه، وزن‌گیری ناکافی، نارضایتی مادر)، ابتدا با مشاور شیردهی یا پزشک مشورت کنید و جلو معرفی پستونک را بگیرید.
5 نکات عملی در صورت استفاده
- پستونک را به عنوان جایگزین برای تغذیه در زمان گرسنگی ندهید؛ اگر نوزاد گرسنه است، اول به او شیر بدهید.
علائم گرسنگی: روتینگ، مکیدن دست، حرکات فعال، یا در نهایت گریه.
مکیدن آرام و بدون قورت‌دادن زیاد ممکن است فقط برای آرامی باشد.
- از پستونکِ مناسب سن استفاده کنید (یک‌تکه، استاندارد، بدون قطعات کوچک جداشدنی).
- از آغشته‌کردن به شکر/عسل یا هر شیرینی خودداری کنید (عسل ممنوع تا 1 سال).
- نظافت منظم: قبل از 6 ماه می‌توانید با آب جوشیده و سردشده یا طبق دستور سازنده تمیز کنید؛ از گاز گرفتن یا شستشوی غیرایمن جلوگیری کنید.
- برای خواب: می‌توانید پستونک را هنگام چرت یا خواب استفاده کنید ولی اگر کودک پستونک را در خواب انداخت و بیدار شد، لازم نیست آن را دوباره در دهانش بگذارید.
- از وصل کردن پستونک با بند‌های بلند یا نوار به گردن یا تخت خودداری کنید (خطر خفگی).
6 چه زمانی به پزشک یا مشاور شیردهی مراجعه کنید
- اگر نوزاد وزن نمی‌گیرد یا خروج ادرار/مدفوع کم است، اگر تغذیه دردناک است یا اگر شک به شکاف زبان (tongue-tie) یا مشکلات لَچ دارید — سریعاً برای ارزیابی مراجعه کنید.
7 الگوی قطع پستونک در آینده
- سعی کنید استفادهٔ منظم و طولانی‌مدت را کاهش دهید؛ قطع کامل تا قبل از 2–4 سال (هر چه زودتر بعد از 12 ماه بهتر برای کاهش خطر عفونت گوش) توصیه می‌شود.
جمع‌بندی کوتاه برای شما: چون پسر شما 30 روزه است، اگر مطمئن نیستید که شیردهی کاملاً جا افتاده، بهتر است فعلاً پستونک ندهید و ابتدا از وضعیت وزن‌گیری، لَچ و خروج پوشک‌ها اطمینان حاصل کنید.
اگر همه چیز خوب است و شما یا نوزاد به آرامش بیشتر نیاز دارید، می‌توانید پس از مشاهدۀ علائم پایدارِ تأمین شیر، پستونک را به‌عنوان و سیلۀ آرام‌کننده و برای خواب امتحان کنید، با رعایت نکات بهداشتی و محدودیت در استفاده.
در صورت تمایل می‌توانید اطلاعات رشد و وزن هفته‌ای نوزاد و رفتار‌های شیردهی او را برای من بفرستید تا راهنمایی کاربردی‌تری بدهم یا پیشنهاد کنم چه زمانی دقیق‌تر برای مشاور شیردهی مراجعه کنید.