مراقبت بعداز عمل شکستگی پا چگونه باشد؟

خلاصهٔ سریع برای پرسش شما:
اگر پزشک شما (دکتر ضیائی) جااندازی و گچ‌گیری انجام داده و دارو‌های دیکلوفناک و آسپیرین نوشته است، تا وقتی پزشک دیگری تجویز متفاوت یا منع مصرف مشخص نکرده است معمولاً همان دستورات اولیه را ادامه دهید، اما چند نکته مهم وجود دارد که باید بدانید و عمل کنید:
۱ آیا باید دارو‌های دیگر (ضدانعقاد و قرص محافظ معده) را نیز مصرف کنید؟
- آمپول ضدانعقاد: احتمالاً دارویی مانند هپارین با وزن مولکولی پایین (LMWH) برای پیشگیری از ترومبوز ورید‌های عمقی (DVT) در بیمارانی که مدت طولانی بی‌حرکت/عدم راه رفتن دارند تجویز می‌شود.
اگر پزشک دیگری آن را تجویز کرده و شما خطر خون‌ریزی یا منع مصرف ندارید، معمولاً مصرف آن مفید است.
بااین‌حال ترکیب ضدانعقاد با آسپرین یا دارو‌های ضدالتهاب ریسک خون‌ریزی را افزایش می‌دهد — لازم است دقیقاً بدانید دوز‌ها و دلیل تجویز کدام است.
بنابراین بهتر است:
- هر چه سریع‌تر با یکی از پزشکان تماس بگیرید و علت و دوز دارو‌ها را استعلام کنید.
اگر امکان مراجعه حضوری ندارید، از تماس تلفنی یا پیام به مطب استفاده کنید.
- داروی محافظ معده («آناهیل» یا هر نام مشابه): احتمالاً یک داروی محافظ معده (مثل مهارکننده پمپ پروتون) است که برای کاهش خطر زخم یا خون‌ریزی معده هنگام مصرف آسپرین یا دیکلوفناک تجویز می‌شود.
اگر پزشک آن را تجویز کرده، معمولاً گرفتن آن همراه با NSAID‌ها منطقی است.
۲ تداخل دیکلوفناک و آسپرین
- مصرف همزمان دیکلوفناک (NSAID) و آسپرین ممکن است خطر خون‌ریزی گوارشی افزایش دهد و همچنین NSAID‌ها می‌توانند تا حدودی اثر آنتی‌پلاکتی آسپرین را کاهش دهند.
اگر آسپرین برای محافظت قلبی (دوز کم) تجویز شده است، حتماً از پزشک سؤال کنید که آیا ادامهٔ دیکلوفناک ضروری است یا می‌توان به پاراستامول (استامینوفن) یا دوز پایین‌تر تغییر داد.
- در مورد تأثیر NSAID‌ها بر جوش خوردن استخوان: شواهد متناقض است؛ مصرف کوتاه‌مدت برای کنترل درد معمولاً پذیرفتنی است، ولی مصرف طولانی‌مدت و دوز‌های بالا ممکن است اندکی فرایند ترمیم استخوان را کند کند.
پس در مورد مدت زمان مصرف NSAID با جراح یا ارتوپد مشورت کنید.
۳ نکات مهم مراقبتی عمومی بعد از جااندازی/گچ‌گیری
- پیگیری و تصویربرداری: ضروری است طی ۷–۱۴ روز اول برای چک کردن موقعیت استخوان و مطابقت گچ با بازبینی رادیوگرافی به ارتوپد مراجعه کنید.
اگر تاکنون نتوانسته‌اید ملاقات کنید، تلاش کنید هرچه سریع‌تر نوبت بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس ارتوپدی مراجعه کنید تا وضعیت بررسی شود.
- استراحت و بالا گرفتن عضو: براي کاهش تورم و درد، عضو را بالاتر از سطح قلب نگه دارید (چند بار در روز، ۲۰–۳۰ دقیقه). تورم روز‌های اول طبیعی است ولی باید کم شود.
- مراقبت از گچ: گچ را خشک نگه دارید، داخل گچ چیزی فرو نبرید، لبه‌ها را نرم و از فشار موضعی جلوگیری کنید.
اگر حس بی‌حسی، سردی، کبودی یا افزایش درد شدید وجود داشت فوراً مراجعه کنید (ممکن است نشان‌دهندهٔ کمپارتمان یا اختلال عروقی/عصبی باشد).
- تحرک و پیشگیری از DVT: حرکات مچ و انگشتان پا (pump) مرتب انجام دهید تا گردش خون بهتر شود.
پزشک ممکن است جوراب واریس یا داروی پیشگیری از لخته را تجویز کند — در صورت تجویز ضدانعقاد، آن را طبق دستور ادامه دهید.
- وزن‌گذاری: تا دستور پزشک اجازه ندهد روی پا وزن نگذارید.
بیشتر شکستگی‌های ساق به مدت چند هفته تا چند ماه غیر وزن‌گذار (non-weight-bearing) یا محدودیت وزنی دارند.
۴ علائم هشدار که نیاز به ویزیت فوری دارند
- افزایش درد شدید که با مسکن بهتر نمی‌شود.
- بی‌حسی یا احساس سوزن‌سوزن شدن جدید، یا کاهش حرکت انگشتان.
- تغییر رنگ (پریدگی، کبودی یا سیاه شدن) یا سرد شدن انگشتان.
- تورم سریع و قابل توجه که باعث فشار داخل گچ می‌شود.
- تب، ترشح بدبو یا قرمزی و گرم شدن موضع زیر گچ (نشانهٔ عفونت).
- درد ساق یا تورم یک‌طرفه همراه با قرمزی و گرمی (مشکوک به DVT) یا تنگی نفس/درد قفسه سینه (مشکوک به آمبولی ریوی) — در این موارد اورژانسی مراجعه کنید.
۵ تغذیه و عادات برای تسریع بهبود
- پروتئین کافی، کلسیم و ویتامین D (یا بررسی سطح و تجویز مکمل در صورت کمبود). از مصرف سیگار خودداری کنید — سیگار موجب کند شدن جوش خوردن استخوان می‌شود.
۶ چگونه رفتار کنید تا تداخل دارویی نداشته باشید
- تا زمان تماس با پزشک:
- دارو‌هایی را که هر پزشک برای شما تجویز کرده طبق دستور ادامه دهید مگر اینکه منع صریحی داشته باشید.
- اگر دو پزشک دستورات متفاوت داده‌اند (مثلاً یکی ضدانعقاد و دیگری آسپرین + NSAID) حتماً از هر دو بخواهید دوز و دلیل تجویز را توضیح دهند؛ در صورت عدم دسترسی، به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس یا درمانگاه مراجعه کنید.
پیشنهاد عملی برای شما الآن:
- هرچه سریع‌تر با مطب دکتر ضیائی یا پزشک دیگری که دارو‌ها را تجویز کرده تماس بگیرید و وضعیت واقعی (گچ شده و یک ماه گذشته) را شرح دهید و نوبت پیگیری و رادیوگرافی بگیرید.
- اگر پزشک دیگر ضدانعقاد و قرص محافظ معده تجویز کرده، احتمالاً آن‌ها برای پیشگیری از DVT و کاهش خطر گوارشی در ترکیب با NSAID توصیه شده‌اند — منطقی است که این موارد را تا روشن شدن موضوع ادامه دهید، مگر اینکه سابقه خون‌ریزی یا منع مصرف داشته باشید.
- اگر هر علامت هشدار را دارید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در پایان: اطلاعات دقیق‌تر (نام دقیق داروی ضدانعقاد، نام و دوز «آناهیل» یا هر داروی محافظ معده، و اینکه آیا شکستگی باز بوده یا بسته، محل شکستگی دقیق و درجهٔ حرکت داده شده) به ما یا پزشکتان کمک می‌کند پاسخ شخصی‌تر و ایمن‌تری بدهیم.
اگر مایل هستید نام دارو‌ها و دوز‌ها را بگویید، من می‌توانم راهنمایی دقیق‌تری ارائه دهم.