آیا انجام لیزر در دوران شیردهی مضر است؟

خلاصه کوتاه:
- لیزر مو موضعی (مثل زیر بغل) در بیشتر موارد در دوران شیردهی مضر شناخته نمی‌شود و معمولاً باعث «خشک شدن» شیر یا تغییر هورمون‌ها نمی‌شود.
اثرات سیستمیک قابل توجهی ندارد.
با این حال نکات احتیاطی وجود دارد.
- درباره قرص پروژسترون: نوع دقیق دارو (دوفاستون، مدروکسی‌پروژسترون، پروژسترون میکرونیزه و غیره) تعیین‌کننده دوز و نحوه مصرف است؛ قبل از تغییر یا شروع دوز از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
بسیاری از پروژستین‌ها در شیردهی مشکلی ایجاد نمی‌کنند، اما دستور پزشک را بپرسید.
توضیح کامل و علمی:
1 آیا لیزر مو در شیردهی باعث کاهش شیر یا تغییر هورمون‌ها می‌شود؟
- اصول فنی: لیزر موی زائد درمانی موضعی است که از انرژی نور (غیر یونیزان) برای تخریب نسبی فولیکول مو استفاده می‌کند.
این انرژی در محل اعمال می‌شود و اثر سیستمیک قابل‌توجهی ندارد.
- اثر روی هورمون‌ها: لیزر مو به‌صورت موضعی عمل می‌کند و شواهدی دال بر تغییر معنی‌دار سطح پرولاکتین یا استروژن ناشی از خود لیزر وجود ندارد.
بنابراین نباید به‌صورت مستقیم «هورمون‌ها را به‌هم بریزد».
- اثر روی تولید شیر: تولید شیر توسط هورمون‌ها و مکانیسم‌های محلی سینه تنظیم می‌شود.
درمان لیزری در نواحی دور از سینه (مثل زیر بغل) معمولاً اثری روی تولید شیر ندارد.
درمان نواحی نزدیک نوک پستان یا خود سینه توصیه نمی‌شود — زیرا تماس و آسیب ممکن است ایجاد درد، التهاب یا عفونت کند که می‌تواند دوشیدن را مشکل کند.
- نتیجه‌گیری: لیزر زیر بغل در شیردهی معمولاً بی‌خطر است و باعث خشک شدن شیر نمی‌شود.
اگر مطمئن نیستید یا در ماه‌های اولیه پس از زایمان هستید و نگرانی زیادی دارید، می‌توانید جلسه را به بعد از اتمام شیردهی موکول کنید.
2 احتیاط‌ها و توصیه‌های عملی برای انجام لیزر در دوران شیردهی:
- به کلینیک بگویید که در حال شیردهی هستید تا اقدامات احتیاطی را رعایت کنند.
- از انجام لیزر روی سینه یا هاله اطراف نوک پستان اجتناب کنید.
- در صورت وجود التهاب، ترک نوک پستان، ماستیت یا زخم فعال در ناحیه، لیزر را عقب بیندازید تا وضعیت التهابی درمان شود.
- از بی‌حسی موضعی و سیع یا مصرف دارو‌های سیستمیک همراه که ممکن است وارد شیر شوند خودداری کنید؛ اگر بی‌حسی موضعی لازم است، نام دارو را بپرسید و با پزشک/داروساز درباره سازگاری با شیردهی مشورت کنید.
جذب موضعی لیدوکائین در سطوح معمولی بسیار کم است و معمولاً مشکل‌ساز نیست اما بهتر است مشورت شود.
- از روش تست پچ (patch test) استفاده شود تا واکنش پوستی شناسایی گردد.
- در صورت بروز تب، درد شدید یا ترشح غیرطبیعی از ناحیه درمان، به پزشک مراجعه کنید.
3 آیا شیردهی می‌تواند روی جواب‌دهی لیزر تأثیر بگذارد؟
- چرخه رشد مو (فاز آناژن، کاتاژن و تلوژن) تعیین‌کننده حساسیت به لیزر است.
بارداری و شیردهی می‌توانند چرخه مو را تغییر دهند (مثلاً پس از زایمان ریزش موی پس از زایمان شایع است)، ولی این تغییرات لزوماً به معنای بی‌اثر شدن لیزر نیستند.
ممکن است نتایج در برخی زنان کمی متفاوت شود، اما اغلب نتایج قابل قبولی به‌دست می‌آید.
4 درباره داروی پروژسترون که پزشک داده — چطور مصرف شود؟
- نکته مهم: ابتدا نام دقیق دارویی که پزشک نوشته (مثلاً دوفاستون = dydrogesterone، مدروکسی‌پروژسترون، پروژسترون میکرونیزه و غیره) را بررسی کنید و از پزشک یا داروساز دستور مصرف مشخص بخواهید.
بدون دانستن نام دقیق دارو نمی‌توان دوز دقیق و روش مصرف را با اطمینان توصیه کرد.
- نمونه‌های متداول (برای اطلاع عمومی، نه نسخه):
• Dydrogesterone (مثال: دوفاستون): معمولاً برای القای خون‌ریزی یا تنظیم قاعدگی در PCOS به‌صورت 10 میلی‌گرم تا 20 میلی‌گرم در روز برای 10–14 روز در هر سیکل تجویز می‌شود (دوز و طول دوره بسته به تجویز پزشک متفاوت است).
• Medroxyprogesterone (مثال: پروژسترون مصنوعی): معمولاً 5–10 میلی‌گرم در روز برای 5–10 روز یا دوز‌های مشابه به‌کار می‌رود.
• پروژسترون میکرونیزه خوراکی (مثال: Utrogestan): اغلب 200 میلی‌گرم شب‌ها برای 10–14 روز در هر سیکل استفاده می‌شود.
- این مثال‌ها صرفاً برای آگاهی عمومی هستند و نباید بدون تایید پزشک اجرا شوند.
- در مورد شیردهی: بسیاری از پروژستین‌ها و پروژسترون میکرونیزه در شیردهی نسبتا بی‌خطر تلقی می‌شوند و اثر قابل‌توجهی روی تولید شیر ندارند؛ ولی باید نوع دارو را تأیید کرد و در صورت نگرانی، از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
- عوارض جانبی شایع: لکه‌بینی، خون‌ریزی نامنظم، حالت تهوع خفیف، سردرد، تغییرات خلقی یا درد سینه.
در صورت بروز واکنش شدید یا خون‌ریزی بسیار زیاد، به پزشک مراجعه کنید.
5 پیشنهاد عمل‌گرایانه برای شما:
- اگر فقط یک جلسه لیزر زیر بغل رفته‌اید و هم‌اکنون نگرانی دارید: اگر هیچ علامت محلی (درد شدید، قرمزی و سیع، ترشح) ندارید، احتمالاً خطری برای شیر دادن وجود ندارد.
ادامه شیردهی لازم نیست قطع شود.
- اگر می‌خواهید مطمئن‌تر باشید: با کلینیکی که لیزر انجام داده تماس بگیرید و بپرسید از چه دستگاهی و از چه دارو‌هایی (بی‌حسی موضعی) استفاده شده است؛ همچنین با پزشک یا مامای خود در مورد ادامه شیردهی مشورت کنید.
- درباره پروژسترون: نام دقیق دارو را جویا شوید، سپس نحوه مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسید.
اگر پزشک نسخه داده، معمولاً دستورالعمل نوشتاری هم دارد؛ از او بخواهید به‌طور و اضح بگوید چگونه و چه مدت مصرف شود.
6 مواردی که نیاز به مراجعه فوری دارد:
- درد یا تورم شدید سینه، تب یا علائم ماستیت پس از مراجعه به کلینیک
- خون‌ریزی قاعدگی بسیار شدید یا علائم حساسیتی پس از شروع پروژسترون
نتیجه‌گیری نهایی:
- لیزر مو (مثلاً زیر بغل) در دوران شیردهی معمولاً بی‌خطر است و نباید باعث قطع شیر یا اختلال هورمونی چشمگیر شود، به‌شرطی که درمان دور از سینه انجام شود و از بی‌حسی‌ها/دارو‌های سیستمیک پرخطر استفاده نشده باشد.
- درباره پروژسترون، حتماً نام دارو و دستور دقیق را از پزشک یا داروساز بپرسید.
بسیاری از پروژستین‌ها در شیردهی قابل‌تحمل هستند، اما دوز و مدت متفاوت است.
اگر مایل باشید می‌توانم:
- به شما کمک کنم تا بر اساس نام دقیق دارویی که پزشک نوشته، دستور معمول مصرف و نکات مربوط به شیردهی را دقیق‌تر توضیح دهم، یا
- یک متن کوتاه پیشنهادی برای سؤال از پزشک/داروساز آماده کنم که بتوانید هنگام تماس از او بپرسید.
این پاسخ عمومی و آموزشی است و جایگزین ویزیت حضوری یا مشاوره مستقیم پزشک شما نیست.
برای تصمیم‌گیری نهایی، خصوصاً درباره دارو‌ها، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.