آیا روزه گرفتن برای کسی که جراحی لازک چشم انجام داده،مضر است؟

پاسخ کوتاه و مستقیم:
در اغلب موارد، حدود ۳ ماه بعد از جراحی لازک (یا لازیک)، روزه گرفتن به خودی خود برای چشم و نتیجه عمل «مضر» نیست و معمولاً باعث ضعیف شدن شماره چشم یا خراب شدن عمل نمی‌شود.
اما می‌تواند خشکی چشم را تشدید کند و همین خشکی موقتاً باعث کاهش کیفیت دید (به‌خصوص تاری نوسانی) شود.
حالا با جزئیات دقیق‌تر و علمی:
1 وضعیت ترمیم چشم شما در ۳ ماهگی بعد از لازک
- در جراحی لازک، اپی‌تلیوم (لایه سطحی قرنیه) برداشته و مجدداً روی قرنیه ترمیم می‌شود.
این ترمیم اصلی معمولاً طی چند روز تا چند هفته اول اتفاق می‌افتد.
- در حدود ۳ ماه بعد از عمل:
- زخم سطحی قرنیه در اغلب افراد بسته و پایدار است.
- دید هنوز می‌تواند تا ۶ ماه اول نوسان داشته باشد (بویژه در نزدیک‌بینی‌های بالا یا قرنیه‌های خشک).
- خشکی چشم بعد از عمل، بسیار شایع است و می‌تواند ماه‌ها ادامه داشته باشد.
بنابراین، از نظر «ترمیم زخم» در ۳ ماهگی، روزه گرفتن به‌طور معمول باعث باز شدن زخم، عفونت یا خراب شدن قرنیه نمی‌شود.
2 چرا ممکن است در روز‌های اخیر احساس بدتر شدن دید داشته باشید؟
مهم‌ترین احتمال در شرایطی مثل شما، «خشکی چشم» است، نه خراب شدن عمل.
عوامل زیر در ماه‌های بعد از لازک می‌توانند باعث تاری نوسانی شوند:
1 خشکی چشم ناشی از خود جراحی
- در عمل لازک/لازیک، رشته‌های عصبی قرنیه تا حدی قطع می‌شوند.
- این اعصاب، مسئول تحریک تولید اشک هستند؛ تا زمانی که اعصاب دوباره تا حدی بازسازی شوند (چند ماه)، تولید اشک طبیعی کمتر می‌شود.
- نتیجه: خشکی
– سوزش
– احساس جسم خارجی
– تاری نوسانی که با پلک زدن یا استفاده از اشک مصنوعی موقتاً بهتر می‌شود.
2 قطع کردن قطره‌ها، به‌خصوص اشک مصنوعی
- شما طبق دستور پزشک، حدود ۱ ماه است که اشک مصنوعی را قطع کرده‌اید.
- در برخی افراد، با وجود گذشت ۲–۳ ماه از عمل، هنوز نیاز به ادامه اشک مصنوعی (حتی چند ماه دیگر) وجود دارد.
- قطع ناگهانی اشک مصنوعی در حالی که خشکی هنوز به طور کامل برطرف نشده، می‌تواند باعث تشدید خشکی و در نتیجه تاری و نوسان دید شود.
3 تأثیر روزه گرفتن بر خشکی چشم
در زمان روزه:
- معمولاً مصرف مایعات در طول روز کاهش می‌یابد و اگر در سحر و افطار هم آب کافی نوشیده نشود، بدن دچار درجاتی از کم‌آبی (دهیدراتاسیون) می‌شود.
- کم‌آبی بدن می‌تواند میزان ترشح اشک و پایداری لایه اشکی را کاهش دهد.
- در افرادی که قبلاً مستعد خشکی چشم هستند (مثل بعد از لازک، افراد با کار طولانی با کامپیوتر، خانم‌ها، کسانی که در هوای خشک و آلوده زندگی می‌کنند)، روزه‌داری می‌تواند خشکی را تشدید کند.
بنابراین:
- خود «روزه» معمولاً عمل را خراب نمی‌کند.
- اما روزه می‌تواند «خشکی چشم بعد از لازک» را بدتر کند و همین موضوع سبب شود:
- تاری متناوب دید
- حساسیت به نور
- سوزش و خستگی چشم
- احساس ضعف دید نسبت به چند روز/هفته قبل
3 آیا روزه گرفتن باعث برگشت شماره چشم یا خرابی نتیجه عمل می‌شود؟
بر اساس شواهد علمی و تجربه بالینی:
- روزه گرفتن:
- شماره چشم (نزدیک‌بینی، آستیگماتیسم) را برنمی‌گرداند.
- قرنیه را دوباره به حالت قبل برنمی‌گرداند.
- باعث عفونت یا زخم جدید در قرنیه عمل‌شده نمی‌شود.
- تنها مسیر اثر احتمالی، تشدید خشکی چشم و تغییر موقت کیفیت دید است، نه تغییر ساختاری.
پس:
- احتمال اینکه روزه گرفتن باعث «ضعیف شدن واقعی» چشم شده باشد بسیار کم است.
- احتمال اینکه صرفاً خشکی چشم شما بیشتر شده باشد و این باعث احساس بدتر شدن دید شده، بسیار زیاد است.
4 از کجا بفهمید مشکل از خشکی است یا از خود عمل؟
نشانه‌هایی که بیشتر به نفع خشکی چشم است:
- تاری دیدی که:
- با پلک زدن چند ثانیه‌ای کمی بهتر می‌شود.
- صبح‌ها بهتر و در طول روز (مخصوصاً بعد از کار با گوشی/کامپیوتر) بدتر می‌شود.
- عصر و شب در پایان روز بیشتر احساس می‌شود.
- سوزش، خارش خفیف، احساس وجود گرد و غبار یا جسم خارجی در چشم.
- حساسیت به نور و خستگی چشم هنگام مطالعه.
نشانه‌هایی که نیاز به معاینه سریع‌تری دارند:
- درد قابل توجه در چشم.
- قرمزی و اضح یک یا هر دو چشم.
- کاهش ناگهانی و شدید دید.
- دید هاله و رنگین‌کمانی اطراف چراغ‌ها به‌صورت غیرمعمول.
- ترشح چرکی یا چسبندگی شدید مژه‌ها.
اگر چنین علایم هشداردهنده‌ای ندارید، بیشتر احتمال دارد مشکل شما عملکردی و ناشی از خشکی باشد تا یک عارضه جدی عمل.
5 توصیه‌های عملی برای ادامه روزه و کاهش مشکل چشم
اگر پزشک‌تان محدودیت خاصی برای روزه‌داری نگذاشته، معمولاً می‌توان با رعایت چند نکته، هم روزه گرفت و هم خشکی چشم و نوسان دید را کنترل کرد:
1 استفاده دوباره و منظم از اشک مصنوعی
- حتی اگر یک ماه قبل طبق دستور قطع کرده‌اید، با توجه به علائم فعلی، منطقی است که:
- با هماهنگی چشم‌پزشک‌تان، مجدداً اشک مصنوعی شروع شود.
- نکته مهم از نظر روزه:
- طبق فتاوای اکثر مراجع، «قطره چشمی» روزه را باطل نمی‌کند، چون وارد مجرای گوارش نمی‌شود.
- می‌توانید در طول روز ماه رمضان از قطره اشک مصنوعی بی‌اشکال استفاده کنید (البته بهتر است طبق نظر مرجع تقلید خودتان عمل کنید).
- نوع اشک مصنوعی:
- ترجیحاً نوع «بدون نگه‌دارنده» (Preservative-Free) اگر استفاده طولانی‌مدت و مکرر لازم است.
- دفعات: از ۴ بار در روز تا هر ۱–۲ ساعت (بسته به شدت علائم، طبق نظر پزشک).
2 نوشیدن آب کافی در ساعات غیر روزه
- بین افطار تا سحر، مرتب و در فواصل، آب بنوشید، نه اینکه فقط یک‌باره حجم زیاد آب بخورید.
- از نوشیدنی‌های خیلی شیرین، خیلی شور، یا حاوی کافئین بالا (چای پررنگ، قهوه) زیاد استفاده نکنید چون می‌توانند ادرارآور باشند و در مجموع کم‌آبی را تشدید کنند.
3 کاهش خیره شدن طولانی به صفحه گوشی و کامپیوتر
- پلک زدن هنگام کار با مانیتور/موبایل کاهش می‌یابد؛ این موضوع خشکی را تشدید می‌کند.
- حتماً هر ۲۰ دقیقه:
- ۲۰ ثانیه به دور نگاه کنید.
- چند مرتبه محکم پلک بزنید تا سطح چشم خیس شود.
4 پرهیز از قرار گرفتن طولانی‌مدت در محیط‌های خشک
- هوای خیلی گرم، کولر، باد مستقیم پنکه، هوای آلوده و پر گرد و غبار، همه خشکی را بدتر می‌کنند.
- در خودرو کولر را طوری تنظیم کنید که باد مستقیم به چشم نخورد.
- در صورت امکان، در منزل از دستگاه بخور سرد استفاده کنید.
5 در صورت حساسیت به نور، استفاده از عینک آفتابی استاندارد در فضای بیرون
- عینک آفتابی UV400 استاندارد در بیرون از منزل مفید است، اما در خانه (مخصوصاً در نور ملایم) استفاده مدام توصیه نمی‌شود.
6 آیا لازم است فعلاً روزه نگیرید؟
- از نظر پزشکی عمومی:
- اگر مشکل شما محدود به خشکی و تاری خفیف تا متوسط است، و بیماری عمومی دیگری ندارید، معمولاً «الزام پزشکی قطعی» برای نگرفتن روزه صرفاً به خاطر لازک ۳ ماه پیش وجود ندارد.
- اما:
- اگر علائم شما شدید است و با اشک مصنوعی و مراقبت کافی هم قابل کنترل نیست، یا
- اگر چشم‌پزشک‌تان تشخیص دهد که خشکی شما شدید و آسیب‌زننده به قرنیه است،
- در این صورت ممکن است توصیه شود فعلاً روزه نگیرید تا دوره خشکی شدید بگذرد.
در نهایت تصمیم:
- باید بر اساس:
- معاینه دقیق چشم توسط چشم‌پزشک,
- و از نظر شرعی، نظر مرجع تقلیدتان
گرفته شود.
7 چه زمانی حتماً به چشم‌پزشک مراجعه کنید؟
با توجه به اینکه شما:
- حدود ۳ ماه از عمل گذشته،
- قطره‌ها را قطع کرده‌اید،
- و اخیراً کاهش کیفیت دید حس می‌کنید،
بهتر است حتماً یک ویزیت پیگیری داشته باشید، مخصوصاً اگر:
- تاری دید به‌طور و اضح نسبت به قبل بدتر شده و ثابت مانده است.
- سوزش، درد، قرمزی یا حساسیت به نور دارید.
در معاینه، چشم‌پزشک این موارد را بررسی می‌کند:
- وضعیت اپی‌تلیوم قرنیه (آیا خراشی وجود دارد یا خیر).
- شدت خشکی چشم (با تست‌های ساده و رنگ‌آمیزی سطح قرنیه).
- وضعیت شماره چشم و آستیگماتیسم.
- هر گونه عارضه نادر بعد از لازک مثل اکتازی (ضعف قرنیه)
– که البته در ۳ ماه اول بعد از عمل خیلی شایع نیست و علائم خاص خود را دارد.
8 جمع‌بندی نهایی برای سؤال شما
- در فاصله حدود ۳ ماه بعد از جراحی لازک:
- روزه گرفتن به طور معمول باعث خراب شدن عمل، برگشت شماره چشم یا آسیب جدی به بینایی نمی‌شود.
- اما با توجه به اینکه:
- بعد از لازک خشکی چشم شایع است،
- شما اشک مصنوعی را حدود یک ماه قبل قطع کرده‌اید،
- و الان احساس ضعف دید بیشتری دارید،
- بسیار محتمل است که خشکی چشم (تشدیدشده توسط کم‌آبی بدن در طول روزه‌داری) علت اصلی نوسان و کاهش نسبی دید شما باشد.
توصیه کاربردی:
1 با هماهنگی چشم‌پزشک، اشک مصنوعی را مجدداً و منظم شروع کنید (در طول روز ماه رمضان هم مجاز است، مگر نظر فقهی خاص).
2 در ساعات غیر روزه، مایعات کافی مصرف کنید.
3 استفاده از صفحه‌نمایش را مدیریت کنید و پلک زدن را افزایش دهید.
4 اگر ظرف چند روز تا چند هفته با این اقدامات بهبودی احساس نکردید، یا علائم شدیدتر شدند، حتماً حضوری معاینه شوید.
اگر مایل باشید، می‌توانم علائم دقیق‌تری که دارید (مثلاً: سوزش، درد، حساسیت به نور، زمان بدتر شدن تاری، سابقه خشکی قبل از عمل) را بررسی ذهنی‌تر کنم و به شما بگویم احتمال خشکی چقدر است و احتمال مشکلات دیگر چقدر.