درمان چسبندگی واژن دختر 4 ساله چیست؟

توضیح خلاصه
چسبندگی لابیای کوچک (labial adhesion) در دختران پیش از بلوغ شایع است و اغلب به دلیل کم‌بودن استروژن موضعی و هم‌چنین تحریک یا التهاب مکرر ایجاد می‌شود.
در بسیاری از موارد اگر علائم نداشته باشد نیازی به اقدام تهاجمی نیست؛ ولی اگر تکرار می‌شود یا باعث علائم ادراری/عفونت می‌گردد باید درمان هدفمند شود.
چه زمانی درمان لازم است؟
- اگر کودک علائم ادراری دارد: سوزش یا دشواری در ادرار، تکرر، احتباس ادرار یا عفونت‌های مکرر ادراری.
- اگر چسبندگی باعث درد، خونریزی یا مشکل در بهداشت می‌شود.
- اگر والدین یا پزشک از نظر زیبایی/رفتی نگرانی داشته باشند و چسبندگی مزمن یا پیش‌رونده باشد.
اگر چسبندگی خفیف، بدون علامت و نیمه‌باز است، مشاهده و مراقبت نگهدارنده (پماد محافظ) گاهی کافی است.
نحوه صحیح استفاده از کرم استروژن (رایج‌ترین درمان محافظه‌کارانه)
- نوع و غلظت: معمولاً کرم استروژن موضعی با غلظت کم (مثلاً کرم استرادیول یا استروژن موضعی کم‌دوز) توسط پزشک تجویز می‌شود.
- میزان و روش مصرف: مقدار خیلی کم — به اندازه یک دانه نخود — را فقط روی خط چسبندگی (محل تماس لبه‌ها) بمالید. معمولاً 1 تا 2 بار در روز به مدت 2–4 هفته توصیه می‌شود تا باز شدن چسبندگی حاصل شود.
- مراقبت پس از باز شدن: پس از رفع چسبندگی، برای جلوگیری از عود، استفاده از یک لایه محافظ (مثل و ازلین/پماد پترولمان) یک یا دو بار در روز به مدت چند هفته و آموزش بهداشت مناسب توصیه می‌شود.
- موارد احتیاط: چون جذب سیستمیک هورمون ممکن است رخ دهد (هرچند نادر و معمولاً خفیف)، دوره‌ها کوتاه نگه داشته می‌شوند.
در صورت بروز علائمی مانند رشد سینه، خون‌ریزی واژینال یا تحریک جلدی، مصرف را قطع و به پزشک اطلاع دهید.
اگر چسبندگی مکرر برمی‌گردد چه کار کنیم؟
1 اطمینان از اجرای صحیح درمان: گاهی والدین کرم را به شکل نامنظم یا مقدار زیاد/کم استفاده می‌کنند؛ دوره منظم و استفاده دقیق مهم است.
2 پیشگیری از محرک‌ها: خشکی، التهاب و عفونت‌های مکرر (مثلاً مداخله ناشی از ادرار نگه‌داشتن، یبوست، انگل روده‌ای) را درمان کنید.
از صابون‌های معطر و آب داغ پرهیز کنید؛ پس از ادرار و مدفوع ناحیه را با آب و لرم تمیز و سپس با و ازلین محافظت کنید.
3 جایگزین دارویی: در مواردی که استروژن مکرراً موثر نیست، برخی پزشکان کرم کورتیکواستروئید موضعی ملایم (مثلاً بتامتازون
0.05% یا مشابه آن) یک بار شبانه به مدت 4–6 هفته توصیه می‌کنند که در مطالعات و تجربه بالینی موثر بوده است.
این کار باید تحت نظر پزشک انجام شود.
4 جداسازی دستی یا جراحی: اگر چسبندگی کامل یا تقریباً کامل باشد و مانع ادرار شود یا درمان موضعی موثر نباشد یا والدین خواهان رفع سریع باشند، جداسازی با دست/ابزار انجام می‌شود.
در کودکان معمولاً تحت بیهوشی یا بی‌حسی انجام می‌شود و پس از آن درمان موضعی (استروژن یا پماد) جهت جلوگیری از عود تجویز می‌گردد.
در موارد عود‌های مکرر، ارجاع به متخصص گینکولوژی کودکان یا اورولوژی توصیه می‌شود.
تشخیص و بررسی‌های لازم در موارد عود مکرر
- بررسی علل زمینه‌ای: عفونت‌های مکرر، التهاب در اثر محصولات آرایشی، یبوست مزمن یا انگل (مثلاً کرمک) که باعث خاراندن و التهاب می‌شوند.
- بررسی برای بیماری‌هایی مثل لیشن اسکلروزوس (lichen sclerosus): اگر پوست اطراف سفید، نازک، با خارش یا تغییرات مزمن باشد، باید توسط متخصص پوست یا گینکولوژیست بررسی شود؛ این بیماری نیاز به درمان متفاوت و پیگیری طولانی دارد.
عوارض احتمالی درمان و نکات ایمنی
- استروژن موضعی: توصیف‌شده عوارض شامل تحریک موضعی، رشد موقت پستانی یا خفیف شدن پوستی و بسیار نادراً علائم سیستمیک می‌باشد؛ به همین دلیل دوره‌ها کوتاه و دوز محدود انتخاب می‌شود.
- کورتیکواستروئید موضعی: در استفاده بلندمدت می‌تواند باعث نازک شدن پوست شود؛ لذا باید زیر نظر پزشک و برای دوره مشخص استفاده شود.
چه کار باید الآن انجام دهید (پیشنهاد عملی)
1 اگر کودک علامت ندارد و چسبندگی ناقص و بدون مشکل است: می‌توانید با پزشک کودک درباره ادامه مراقبت محافظه‌کارانه صحبت کنید (وازلین روزانه، درمان یبوست، پرهیز از تحریک).
2 اگر قبلاً کرم استروژن را دوره‌ای و کوتاه مصرف کرده‌اید و بازگشت داشته: یک دوره منظم 2–4 هفته‌ای با روش ذکرشده (مقدار کم، روزی 1–2 بار) و سپس نگهداری با و ازلین را تحت نظر پزشک انجام دهید.
اگر پس از این بازهم برگردد، از پزشک بخواهید گزینه کرم کورتیکواستروئید موضعی یا ارجاع برای جداسازی در صورت لزوم را بررسی کند.
3 در صورت وجود علائم هشدار (درد شدید، اختلال در ادرار، تکرار عفونت ادراری، خونریزی یا تغییرات پوستی مشکوک) فوراً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
نتیجه‌گیری
چسبندگی واژن در دختران خردسال اغلب قابل درمان است و با روش‌های موضعی (استروژن یا در صورت لزوم کورتیکواستروئید) و مراقبت‌های نگهدارنده می‌توان به نتایج خوب رسید.
در موارد عود مکرر یا نشانه‌های هشدار نیاز به بررسی‌های بیشتر و احتمالاً جداکردن با بی‌هوشی و ارجاع به متخصص وجود دارد.
بهتر است پلن درمانی و انتخاب دارو تحت نظارت پزشک کودک یا گینکولوژیست اطفال تنظیم شود.
اگر مایل باشید می‌توانم یک متن پیشنهادی که برای پزشک کودک یا متخصص ببرید (شامل شرح حال کوتاه، سابقه دوره‌های قبلی کرم استروژن، زمان و نحوه مصرف قبلی و دفعات عود) تهیه کنم تا در ویزیت حضوری ارائه کنید.