درمان چال شدن صورت بعد برداشتن خال سطحی؟

خلاصه اولیه
- اگر دو سال از برداشتن خال گذشته و جای آن‌ها به صورت گود (atrophic/depressed scar) مانده، به‌احتمال زیاد زخم «بالغ» شده و خودبه‌خود به‌طور کامل برنمی‌گردد.
اما درمان‌های مختلفی وجود دارد که می‌تواند ظاهر را بهتر کند — هرکدام با مزایا، محدودیت و مدت ماندگاری متفاوت.
چرا گود می‌شود؟
- برداشتن با پانچ معمولاً مقداری بافت درم و حتی چربی زیرپوستی را از بین می‌برد.
اگر جایگزینی بافت (از طریق تولید کلاژن یا پیوند) کافی نباشد، محل گود می‌ماند.
اگر پوست به پایه (fascial) چسبیده باشد یا کمبود حجم عمقی باشد، گود بودن پایدارتر خواهد بود.
گزینه‌های درمانی با مزایا/معایب
1 لیزر CO2 (به‌ویژه فرکشنال CO
2)
- کاری که می‌کند: تبخیر لایه‌های سطحی پوست و تحریک کلاژن‌سازی در درم.
برای بهبود بافت، رنگ و خطوط موثر است.
- محدودیت: برای چاله‌های عمیق و جای پانچ‌خورده عمیق، معمولاً به‌تن‌هایی کافی نیست تا گودی را کامل پر کند.
ممکن است عمق را کاهش دهد ولی پر کردن حجم (filling) اغلب لازم است.
- عوارض: قرمزی طولانی، تیرگی یا روشن‌شدن پوست، نیاز به چند جلسه.
2 پرکننده‌های پوستی (فیلر هیالورونیک اسید)
- کاری که می‌کند: پر کردن فوری گودی؛ نتیجه سریع و کم‌تهاجمی است.
- محدودیت: موقتی (معمولاً 6–18 ماه بسته به فیلر) و برای گودی‌های خیلی عمیق ممکن است نیاز به مقدار زیاد یا تکرار باشد.
- مناسب برای: کسانی که می‌خواهند اصلاح سریع با کمترین تهاجم داشته باشند یا قبل از درمان‌های دیگر تست نتیجه.
3 پیوند چربی (Fat Grafting / Lipofilling)
- کاری که می‌کند: از چربی خود فرد برداشته و به ناحیه گود تزریق می‌شود؛ می‌تواند حجم را بلندمدت افزایش دهد.
- مزایا: ماندگاری بهتر نسبت به فیلر‌های موقتی (بخشی از چربی پیوندی ماندگار می‌ماند) و نتیجه طبیعی.
- محدودیت/خطرات: نیاز به عمل کوچک (ناحیه اهداکننده)، احتمال جذب جزئی چربی، نیاز به جلسات تکراری در برخی موارد.
4 پیوند بافت کامل (punch graft یا full-thickness graft)
- کاری که می‌کند: گود عمیق را با پیوند پوستی کوچک از ناحیه دیگر (مثلاً پشت گوش یا ناحیه گردن) پر می‌کنند.
- مناسب برای: گودی‌های دایره‌ای و عمیق که ناشی از برداشتن با پانچ هستند.
- محدودیت: جای اهداکننده، تفاوت رنگ/بافت، نیاز به تجربه جراح پلاستیک/درماتولوژیست.
5 Subcision (قطع چسبندگی زیرین)
- کاری که می‌کند: با قاعده و روش خاص، چسبندگی بافت زیر زخم که پوست را به عمق می‌کشد آزاد می‌شود و ممکن است با تزریق فیلر یا پیوند همراه شود.
- مناسب وقتی که گودی ناشی از چسبندگی به بافت عمیق باشد.
6 میکرونیدلینگ، رادیوفرکانس یا ترکیب با PRP
- کاری که می‌کند: تحریک کلاژن‌سازی و بهبود بافت؛ برای گودی‌های سطحی تا متوسط خوب است.
- محدودیت: برای چاله‌های بسیار عمیق کافی نیست مگر همراه با پرکننده/پیوند.
7 TCA CROSS
- روش شیمیایی متمرکز مناسب برای «ice pick» scars (سوراخ‌های کوچک و عمیق). برای گودی پانچ بزرگ معمولاً مناسب نیست.
راهبرد پیشنهادی (ترتیب عملی)
1 معاینه حضوری: عمق و پهنای گودی را پزشک بررسی کند (معاوضه تصویر از زوایا کمک می‌کند). مشخص شود آیا چسبندگی زیرین هست یا صرفاً کمبود حجم.
2 اگر گودی خیلی عمیق و دایره‌ای: مشاوره برای پیوند کوچک (punch graft) یا پیوند چربی را جویا شوید.
نیاز به جراح پلاستیک یا متخصص پوست با تجربه دارد.
3 اگر گودی متوسط و بدون چسبندگی عمیق: ترکیب فرکشنال CO2 یا میکرونیدلینگ با PRP و/یا تزریق فیلر موقت می‌تواند نتیجه خوبی بدهد.
4 اگر می‌خواهید نتیجه سریع و غیرجراحی: فیلر HA (با پزشک آگاه) یک راه موقتی و آزمایشی است.
5 برای نتیجه بلندمدت طبیعی: پیوند چربی گزینه مناسبی است اما نیاز به مهارت دارد و ممکن است جلسات تکراری بخواهد.
آیا دکترتان صرفاً دنبال پول است؟
- اگر پزشک گفت «فقط لیزر CO2 حل می‌کند» باید احتیاط کنید: این گفته برای برخی موارد درست است اما برای گودی عمیق ناشی از پانچ معمولاً به‌تن‌هایی کافی نیست.
پیشنهاد منطقی این است که پزشک توضیح دهد چرا CO2 مناسب است، چه نتایجی انتظاری است و آیا نیاز به درمان‌های مکمل وجود دارد.
حق شماست که دومین نظر از پزشک پوست یا جراح پلاستیک دیگر بگیرید.
سوالاتی که هنگام مراجعه بعدی بپرسید
- به نظر شما علت اصلی گودی چیست (کمبود حجم یا چسبندگی)؟
- با توجه به عمق و اندازه، بهترین گزینه‌های درمانی کدام‌اند و چقدر قابل برگشت/پایدارند؟
- چند جلسه و چه فاصله زمانی نیاز است؟ هزینه و دوران نقاهت؟
- عکس before/after بیماران مشابه را نشان دهید.
- اگر فیلر یا پیوند پیشنهاد شد، عوارض و نرخ موفقیت چه‌قدر است؟
نکات ایمنی و زمان‌بندی
- چون دو سال گذشته، زخم بالغ شده است و درمان‌ها را می‌توان انجام داد (بر خلاف زخم‌های تازه که باید صبر کرد). اگر اخیراً ایزوترتینوئین مصرف کرده‌اید، برخی جراحی‌ها یا لیزر‌ها باید تا چند ماه/سال به تعویق بیافتد—این را با پزشک مطرح کنید.
جمع‌بندی
- واقعیت: «کامل برگشتن» به حالت قبل ممکن است در موارد عمیق بعید باشد، اما به‌طور معنی‌دار و قابل‌توجهی می‌توان ظاهر را بهبود داد.
- CO2 می‌تواند بخشی از برنامه درمانی باشد ولی برای گودی عمیق معمولاً کافی نیست به‌تن‌هایی.
گزینه‌های پرکردن (فیلر، چربی، پیوند پوستی) و تکنیک‌هایی مثل subcision یا ترکیب‌های چندگانه اغلب بهتر عمل می‌کنند.
- توصیه نهایی: یک یا دو نظر تخصصی دیگر (درماتولوژیست تخصصی ترمیم اسکار یا جراح پلاستیک با تجربه در بازسازی صورت) بگیرید، تصاویر قبل/بعد بخواهید و سپس با برنامه درمانی ترکیبی و انتظارات واقعی پیش بروید.