لوپوس در بارداری برجنین تاثیردارد؟

سلام
— نگرانی شما طبیعی و قابل‌فهم است.
در ادامه پاسخ کامل و علمی اما ساده به سؤال شما می‌آورم:
اصول کلی
- لوپوس سیستمی (SLE) می‌تواند در بارداری با خطراتی برای مادر و جنین همراه باشد، اما همه مبتلایان لزوماً عوارض جدی برای جنین ندارند.
بسیاری از کودکان مادران مبتلا سالم متولد می‌شوند.
عوارض ممکن برای جنین/نوزاد
- سقط خودبه‌خودی، زایمان زودرس و محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) در بارداری‌های همراه با SLE افزایش می‌یابد، به‌خصوص زمانی که بیماری فعال باشد یا عوارض کلیوی/عروقی وجود داشته باشد.
- لوپوس نوزادی (neonatal lupus): به‌خاطر عبور آنتی‌بادی‌های مادری (خصوصاً anti‑Ro/SSA و anti‑La/SSB) از جفت ایجاد می‌شود.
علامت شایع آن ضایعه پوستی گذرا، کاهش موقتی سلول‌های خونی یا افزایش آنزیم‌های کبدی است که معمولاً با پاک‌شدن آنتی‌بادی‌های مادری تا حدود 6 ماهگی ناپدید می‌شود.
- خطر اصلی و جدی‌تر، بلوک قلبی مادرزادی (congenital heart block) است که می‌تواند دائمی باشد و در بعضی موارد نیاز به پیس‌میکر نوزادی داشته باشد.
در مادرانی که آنتی‑Ro مثبت هستند، ریسک بروز بلوک قلبی در جنین حدود 1–2٪ گزارش شده است، اما اگر مادر قبلاً کودکی با بلوک قلبی داشته، ریسک در بارداری‌های بعدی به حدود 10–20٪ افزایش می‌یابد.
چگونه می‌توان خطر را کمتر کرد و چه کاری الان می‌توانید انجام دهید
- اگر در بارداری قبلی تست‌های آنتی‌بادی انجام نشده، اکنون (اگر قصد بارداری دوباره دارید) یا پیش از هر بارداری آینده، پزشک شما باید آزمایش anti‑Ro/SSA و anti‑La/SSB را بررسی کند.
- هیدروکسی‌کلروکین (Hydroxychloroquine): مطالعات نشان می‌دهند که ادامه هیدروکسی‌کلروکین در دوران بارداری با کاهش فعالیت بیماری مادر و کاهش برخی خطرات جنینی (از جمله کاهش احتمال بلوک قلبی جنینی در مادران آنتی‑Ro مثبت) همراه است.
لذا معمولاً توصیه می‌شود مادری که قبلاً این دارو را مصرف کرده ادامه دهد (فقط با هماهنگی پزشک).
- پایش جنین: در مادران مثبت برای anti‑Ro/SSA (به‌خصوص در بارداری‌های با سابقه کودک مبتلا)، سونوگرافی قلب جنین (fetal echocardiography) از حدود هفته 16–18 تا 26 بارداری به‌صورت منظم (مثلاً هفتگی یا هر 1–2 هفته) برای تشخیص زودرس اختلال هدایت قلبی توصیه می‌شود.
- کنترل بیماری قبل از بارداری: بهتر است قبل از هر بارداری بیماری مادر در فاز کنترل/غیرفعال باشد.
دارو‌های تراتوژنیک مثل مایکو‌فنو‌لات (mycophenolate) باید پیش از حاملگی قطع و جایگزین شوند (با زمان‌بندی و سرپرستی پزشک).
- مراقبت‌های بارداری: همکاری بین روماتولوژیست و فوق‌تخصص زایمان پرخطر (MFM) مهم است.
پروتکل‌های پیشگیری از پره‌اکلامپسی و پایش رشد جنین نیز ممکن است لازم باشد.
اگر کودک شما الان 4 ساله و سالم است
- بیشتر احتمال این است که بچه شما گرفتار لوپوس یا لوپوس نوزادی جدی نشده باشد، خصوصاً اگر در دوران نوزادی مشکلاتی مثل ضایعه پوستی یا نیاز به درمان قلبی وجود نداشته.
- لوپوس یک بیماری با زمینه ژنتیکی و محیطی است؛ فرزندان افراد مبتلا ریسک بالاتر نسبت به جمعیت عمومی دارند، اما در عمل احتمال ابتلای کودک همچنان پایین است.
به‌عبارت دیگر ریسک نسبی بالاتر است اما ریسک مطلق کم است.
- اگر دخترتان علامت مشخصی ندارد (ضایعه پوستی حساس به آفتاب، درد مفاصل مکرر، تب بی‌دلیل، خستگی شدید یا مشکلات خون/کبد/کلیه)، نیاز به آزمایش روتین آنی برای لوپوس نیست.
اگر شما نگرانید می‌توانید با یک پزشک کودکان یا روماتولوژیست مشورت کنید؛ در صورت لزوم آزمایش‌های پایه مثل CBC، آنزیم‌های کبدی، ANA و در موارد خاص anti‑Ro/La گرفته می‌شود، اما تفسیر باید توسط متخصص انجام شود.
چه کاری الان پیشنهاد می‌کنم انجام دهید
1 اگر در پرونده پزشکی‌تان تست آنتی‑Ro/SSA و anti‑La/SSB ندارید یا مطمئن نیستید، این تست‌ها را برای روشن‌شدن ریسک برای حاملگی‌های بعدی انجام دهید.
2 اگر قصد بارداری دوباره دارید، قبل از اقدام با روماتولوژیست و پزشک زنان/زایمان پرخطر مشورت کنید تا برنامه درمانی و پایش (مثلاً ادامه هیدروکسی‌کلروکین، توقف دارو‌های نامناسب، برنامه سونو و اکوی جنینی) تنظیم شود.
3 اگر دخترتان سالم است، فعلاً نیاز به آزمایش فوری نیست؛ اما در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، به پزشک کودکان مراجعه کنید.
4 اگر در گذشته نوزاد شما علائم لوپوس نوزادی یا بلوک قلبی داشته، این موضوع را حتماً در پرونده‌تان یادداشت کنید و در بارداری بعدی اطلاع دهید (زیرا ریسک تکرار بالاتر می‌شود و پایش دقیق‌تر لازم است).
خلاصه و آرامش‌بخشی
- اکثر کودکان مادران مبتلا به لوپوس سالم متولد می‌شوند.
- وجود آنتی‑Ro/SSA یا anti‑La/SSB در مادر مهم است چون با لوپوس نوزادی و گاهی بلوک قلبی مرتبط است؛ اما حتی در وجود این آنتی‌بادی‌ها هم احتمال بلوک قلبی نسبتا پایین است (حدود 1–2٪، و در صورت سابقه قبلی افزایش تا حدود 10–20٪).
- پیشگیری و پایش (از جمله ادامه هیدروکسی‌کلروکین و اکو قلب جنینی در زمان مناسب) می‌تواند خطر را کاهش دهد.
اگر مایل باشید می‌توانم:
- پیشنهادی مشخص برای آزمایش‌ها و پیگیری برای شما و/یا کودکتان آماده کنم (با توجه به سابقه دقیق پزشکی شما)،
- اطلاعات کوتاه برای ارائه به پزشک زنان/روماتولوژیست آماده کنم.
اگر تمایل دارید، بگویید آیا در آن دوران آزمایش آنتی‑Ro/La انجام شده بود و آیا نوزادتان در دوران نوزادی علامتی داشت؟ این جزئیات کمک می‌کند پاسخ و راهنمایی عملی‌تری بدهم.