رابطهتان با بدنتان — نه اینکه چه شکلی است، اینکه چطور با آن تا میکنید
در حال آمادهسازی…
با نامهای دیگر: مقیاس قدردانی از بدن · تست تصویر بدن · پرسشنامه رضایت از بدن · BAS-2
BAS-2 ده جمله است و به هر کدام از «هرگز» تا «همیشه» جواب میدهید. خروجی یک میانگین بین ۱ تا ۵ است؛ نه جمع؛ و بخشِ جداگانهای ندارد، چون تحلیلهای آماری در بیش از بیست کشور نشان دادهاند هر ده جمله یک چیزِ واحد را میسنجند.
یک چیز در این ده سؤال نیست و نبودنش کلِ نکتهی این ابزار است: شکل و وزن و اندازه. هیچکجا نمیپرسد از کدام قسمتِ بدنتان راضی هستید یا دلتان میخواهد چه چیزی فرق داشته باشد. سؤالها از جای دیگری میآیند؛ احترام، راحتی، توجه به چیزهایی که بدنتان لازم دارد.
در نسخهی قبلیاش دو فرمِ جداگانه برای زن و مرد بود، چون بعضی جملهها جنسیتدار بودند. در بازنگریِ ۲۰۱۵ آنها بازنویسی شدند تا برای همه یکی باشند، و هر جملهای که از زاویهی نارضایتی نوشته شده بود هم عوض شد. نتیجهاش این است که هیچ سؤالِ وارونهای در این آزمون نیست.
این آزمون هیچ اختلالی را غربال نمیکند و مرزِ بالینی هم ندارد؛ نه برای اختلالهای خوردن، نه برای بدشکلانگاری. نمرهی پایین یعنی این رابطه این روزها سرد است، نه اینکه چیزی در شما مشکل دارد. ضمناً رضایت از اندام را نمیسنجد؛ این دو در پژوهشها یکی نیستند و میشود کسی از ظاهرش راضی نباشد و باز هوای بدنش را داشته باشد.
در این حوزه تقریباً هر چیزی که اندازه گرفته میشود نارضایتی است: چقدر از بدنتان بدتان میآید، چقدر دلتان میخواهد فرق داشته باشد. ولی نبودِ نارضایتی خودش چیزی نیست؛ مثلِ اینکه بگوییم کسی که مریض نیست حالش خوب است. این ابزار برای همین ساخته شد که سمتِ دیگر را هم بشود دید.
و آن سمت اثرِ مستقلِ خودش را دارد: کسانی که این عدد را بالا دارند در پژوهشها در برابرِ تصویرهای غیرواقعیِ رسانهای کمتر تکان میخورند و رابطهی سالمتری با خوردن و ورزش نگه میدارند؛ و این جدا از میزانِ رضایتشان از ظاهرشان است. یعنی چیزی که اینجا سنجیده میشود قابلِ ساختن است، بی اینکه لازم باشد بدنی عوض شود.
| نمره | تفسیر |
|---|---|
| ۱–۲٫۹۹ | قدردانیِ کمرنگ |
| ۳–۴ | قدردانیِ نسبی |
| ۴٫۰۱–۵ | قدردانیِ پررنگ |
این ابزار مرزِ بالینی ندارد و نباید هم داشته باشد. پس هر دو مرز را از دو جای مستقل ساختهایم: ۳ هم لنگرِ «گاهی» است و هم تقریباً یک انحرافِ استاندارد زیرِ میانگینِ نمونهی ایرانی؛ ۴ هم لنگرِ «اغلب» است و هم تقریباً خودِ همان میانگین (۳٫۹۳ از ۵). یعنی این بازهها جای تقریبیِ شما را روی طیف نشان میدهند، نه مرزی پزشکی.
این بازهها تفسیر رسمی ابزارند؛ و برای سنجشاند، نه تشخیص.
ساختهی Tracy Tylka و Nichole Wood-Barcalow (۲۰۱۵، Body Image) و پرکاربردترین ابزارِ «تصویرِ بدنِ مثبت» در پژوهشِ امروز؛ در بیش از بیست کشور و به زبانهای مختلف همان ساختارِ یکعاملی را نشان داده. نسخهی فارسیاش دو بار روی نمونههای ایرانی آزموده شده — یکبار محمد عطاری (۲۰۱۶، همان مجله) روی دانشجویانِ زن و مرد، و یکبار مطالعهای در ارومیه روی ۴۰۰ نفر که میانگینِ نمونهی ایرانی را هم گزارش کرده است.
بیشترِ ابزارهای این حوزه نارضایتی را میسنجند: چقدر از شکمتان بدتان میآید، چقدر دلتان میخواهد لاغرتر باشید. این یکی از سمتِ دیگر میآید و چیزِ دیگری میپرسد — نه نبودِ نارضایتی، بلکه بودنِ احترام و توجه. در پژوهشها این دو یکی نیستند: میشود کسی از اندامش کاملاً راضی نباشد و باز به بدنش احترام بگذارد و هوایش را داشته باشد.
عمدی است. سازندگان در بازنگریِ ۲۰۱۵ هر جملهای که به شکل و اندازه بند بود بیرون گذاشتند، چون چیزی که میخواستند بسنجند نگاهِ آدم به بدنش بود، نه خودِ بدن. در پژوهشها هم نمرهی این آزمون با شاخصِ تودهٔ بدنی رابطهی ضعیفی دارد — یعنی این عدد از اندامتان پیشبینی نمیشود.
نه، و این ابزار اصلاً چنین کاری نمیکند. هیچ مرزِ بالینی ندارد و برای غربالگریِ هیچ اختلالی ساخته نشده؛ بازههایی که اینجا میبینید از کلماتِ خودِ گزینهها و میانگینِ نمونهی ایرانی آمدهاند، نه از مرزِ بیماری. نمرهی پایین یعنی این روزها این رابطه سرد است — چیزی که در پژوهشها با تمرین جابهجا میشود.
بله. نسخهی قبلیِ این ابزار دو فرمِ جداگانه برای زن و مرد داشت و همین یکی از چیزهایی بود که در بازنگریِ ۲۰۱۵ درست شد: جملهها بازنویسی شدند تا برای همه یکی باشند، و همین ساختارِ واحد در نمونههای زن و مرد تأیید شده. در نمونهی ایرانی نمرهی مردان کمی بالاتر بود، ولی فاصلهشان کوچک است.
بله، و همین نکتهی اصلیِ این حوزه است. قدردانی از بدن در پژوهشها یک ویژگیِ ثابت نیست؛ با چیزهایی جابهجا میشود که در دستِ خودِ آدماند — از جمله اینکه چه محتوایی میبینید و چقدر بدنتان را بر اساسِ کارهایی که میکند میسنجید، نه شکلی که دارد. سهماهیکبار فاصلهی معقولی برای دیدنِ تغییر است.
نامِ رسمیاش «مقیاس قدردانی از بدن» است و در منابعِ انگلیسی BAS-2 نوشته میشود. اگر با عبارتِ «تست تصویر بدن» یا «پرسشنامه رضایت از بدن» به اینجا رسیدهاید، این نزدیکترین ابزارِ ماست؛ با یک تفاوتِ مهم که ارزشِ دانستن دارد: آنها معمولاً نارضایتی از ظاهر را میسنجند و این یکی رابطهتان با بدنتان را.
در حال آمادهسازی…