علت رفلاکس نوراد بعد از مصرف شیرخشک نوزاد چیست؟

سلام؛
توضیحات شما شایع و مهم هستند و نکات زیر به تشخیص و مدیریت کمک می‌کنند.
1 چه چیز‌هایی می‌تواند باعث این حالت شود؟
- رفلاکس فیزیولوژیک (شایع): نوزادان شیرخوار به‌خصوص در ۰–۴ ماهگی اغلب پس از شیر خوردن آروغ یا مقداری شیر بیرون می‌ریزند.
اغلب درد جدی ایجاد نمی‌کند و وزن‌گیری طبیعی است.
- رفلاکس پاتولوژیک (GERD): در صورت استفراغ شدید، وزن‌گیری ناکافی، خون در استفراغ یا مدفوع، یا آروغ و بی‌قراری شدید شبانه احتمال دارد GERD باشد.
- حساسیت به پروتئین شیر (CMPA): می‌تواند با استفراغ، بی‌قراری، پیچ‌خوردگی، خون یا مخاط در مدفوع و گاهی اسهال یا خارش همراه باشد.
- کولیک/گاز روده‌ای: گریه طولانی، زور زدن و پیچ خوردن ممکن است ناشی از کولیک یا نفخ باشد.
- سایر علل نادر: انسداد، پیلوریک استنوزیس (اغلب چند هفته بعد بروز می‌کند و همراه با استفراغ پرتابی و کاهش وزن است) و بیماری‌های متابولیک یا عفونی.
2 چرا با وجود مصرف اسومپرازول و قطره کولیک هنوز زور می‌زند؟
- مهارکننده‌های پمپ پروتون (مثل اسومپرازول) برای رفلاکس فیزیولوژیک معمولا مفید نیستند؛ این دارو‌ها اسید را کم می‌کنند ولی در بسیاری از شیرخواران علائم (به‌ویژه غیر اسیدی یا ریفلکس ساده) بهبود نمی‌یابد.
- اگر علت حساسیت به پروتئین شیر باشد، PPI تاثیری روی علت ندارد.
- قطره‌های کولیک (مثل سیمتیکون) ممکن است به کاهش نفخ کمک کنند ولی شواهد قوی برای همه موارد وجود ندارد.
- زور زدن ممکن است ناشی از درد ریفلاکس (حتی غیر اسیدی)، نفخ یا کولیک باشد؛ بنابراین عدم پاسخ‌دهی به PPI دلیل قطعاً رد نمی‌کند که مشکل دیگری هست.
3 نکات عملی که همین امروز می‌توانید انجام دهید
- نحوه تغذیه: از پرکردن بیش از حد شیشه خودداری کنید؛ حجم‌های کمتر و دفعات بیشتر بخورانید.
- موقعیت تغذیه و بعد از تغذیه: هنگام و بلافاصله بعد تغذیه نوزاد را به صورت نیمه‌نشسته نگه دارید (۲۰–۳۰ دقیقه). بلافاصله نگذارید به پهلو یا خواب برود.
- آروغ گرفتن منظم: بعد از هر نیمه شیر یا هر تغذیه او را آروغ بگیرید تا هوا خارج شود.
- جریان سرشیشه: از سرشیشه‌ای با جریان مناسب استفاده کنید (خیلی سریع موجب بلع هوا و ریفلاکس می‌شود).
- تغذیه با شیرمادر: اگر امکان دارد، ادامه شیردهی مهم است؛ در صورت شک به حساسیت مادر می‌تواند با پزشک درباره حذف لبنیات از رژیم خود مشورت کند.
- در صورت توصیه پزشک: استفاده از شیرخشک‌های ضدرفلاکس (AR) یا غلیظ‌شده و/یا شیر‌های هیدرولیزه (در صورت احتمال حساسیت پروتئین شیر) ممکن است کمک کند.
قبل از تغییر نوع شیر با پزشک یا متخصص اطفال مشورت کنید.
4 درباره انتخاب «بهترین مارک شیرخشک» چه باید دانست؟
- به‌جای مارک، نوع شیر اهمیت دارد:
- شیرغذا‌های پایه گاوی استاندارد برای بیشتر نوزادان مناسب‌اند.
- اگر شک به حساسیت به پروتئین شیر باشد: شیر‌های "هیدرولیزه کامل (extensively hydrolyzed)" یا در موارد شدید "فرمولولای پایه آمینو اسید (Amino acid–based)" توصیه می‌شوند (تحت نظر پزشک).
- فرمول‌های ضدرفلاکس (AR) که غلظت کمی دارند یا با غلیظ‌کننده ساخته شده‌اند می‌توانند مقدار برگشت را کاهش دهند اما علت را درمان نمی‌کنند.
- پیش از تغییر مارک یا نوع، با پزشک مشورت کنید تا بر اساس وزن‌گیری و علائم، مناسب‌ترین را تجویز کند.
من از آوردن برند خاص خودداری می‌کنم چرا که انتخاب بستگی به تشخیص و دسترسی محلی دارد.
5 چه زمانی باید سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
- استفراغ پرتابی (projectile) یا خیلی زیاد
- کاهش وزن یا عدم افزایش وزن مناسب مطابق کارت رشد
- علائم کم‌آبی: کاهش ادرار، خشکی لب‌ها، خواب آلودگی یا افت فعالیت
- خون در استفراغ یا مدفوع، تب بالا، تنفس دشوار
در این موارد نیاز به ویزیت فوری و احتمالا اقدامات تشخیصی است.
6 پیشنهاد پیگیری تشخیصی و درمانی
- بررسی وزن‌گیری و معاینه توسط پزشک اطفال
- در صورت مشکوک بودن به CMPA: آزمون درمانی حذف شیر گاوی یا شروع فرمول هیدرولیزه به مدت 2–4 هفته و اندازه‌گیری پاسخ
- در موارد مشکوک به GERD پاتولوژیک: ارزیابی دقیق و تصمیم درباره ادامه یا قطع PPI (معمولاً PPI باید با تشخیص و نشان بالینی تجویز شود)
- در صورت تردید یا علائم هشدار سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
خلاصه: در نوزاد 24 روزه، مقدار کمی رفلاکس و چند بار دفع در روز معمولاً طبیعی است.
زور زدن و پیچ‌خوردن می‌تواند ناشی از رفلاکس، کولیک یا حساسیت به شیر باشد.
اسومپرازول همیشه موثر نیست و بهتر است تحت نظر پزشک درباره ادامه آن تصمیم‌گیری شود.
بهترین راه، ارزیابی وزن‌گیری و وضعیت عمومی نوزاد توسط پزشک و در صورت نیاز آزمون مدیریتی (تغییر نوع شیر یا فرمول هیدرولیزه) است.
اگر مایل باشید می‌توانم یک لیست سؤالات کوتاه برای گفتن به پزشک یا یک برنامه غذایی/تغذیه‌ای پیشنهادی تهیه کنم تا در ویزیت همراه داشته باشید.