فزرندم تب کرده و بدنش دانه های قرمز از بدنش ریخته بیرون علت چیست؟

خلاصه سریع:
تب همراه با دانه‌های قرمز در کودکان می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد — از عفونت‌های ویروسی شایع گرفته تا عفونت‌های باکتریایی جدی یا واکنش‌های حساسیتی.
اطلاعات زیر به شما کمک می‌کند تفاوت‌ها را بشناسید و بدانید چه زمانی باید فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.
دلایل شایع (فهرستی و نشانه‌های مشخص هر کدام):
- اگزانتم‌های ویروسی (مثلاً سرماخوردگی، انتروویروس‌ها، سرخچه، سرخک، رزئولا):
- معمولاً تب همراه با علائم تنفسی یا گوارشی؛ راش اغلب پس از یا همزمان با تب ظاهر می‌شود؛ راش معمولاً قرمز و «فشرده‌شونده» (با فشار ناپدید می‌شود ـ blanching).
- سرخک: سرفه، آب‌ریزش، قرمزی چشم، لکه‌های کوچکتر در دهان (نقطه‌های کوپلیک) و راش از صورت به تنه.
- رزئولا: تب خیلی بالا چند روز قبل از ظاهر شدن راش ملایم.
- مخملک (Scarlet fever):
- همراه گلودرد، تب، زبان توت‌فرنگی و راش «بافت‌دار/سندبسپرس» که غالباً تنه را می‌پوشاند.
- دست‌پا-دهان و و ریش‌های ویروسی دیگر (HFMD، آبله‌مرغان):
- ضایعات تاولی یا کورکی روی دست، پا، دهان یا ضایعات پوستی با مراحل متفاوت (آبله‌مرغان).
- واکنش حساسیتی یا کهیر/دارویی:
- راش قرمز برجسته و خارش‌دار که ممکن است سریع منتشر شود؛ معمولاً سابقه تماس با داروی جدید یا غذایی وجود دارد.
- مننژوکوکسمی/سپسیس (اورژانس پزشکی):
- تب ناگهانی + ضایعات قرمز کوچک شبیه نقطه یا کبودی (petechiae/purpura) که با فشار پاک نمی‌شود (non-blanching)؛ همراه ضعف شدید، خواب‌آلودگی، تنفس سریع یا سخت، استفراغ پی‌درپی یا درد گردن و حساسیت به نور.
- کاهش پلاکت (ترومبوسیتوپنی) یا دیگر علل خون‌ریزی‌دهنده:
- petechiae یا کبودی بدون علت مشخص، خون‌ریزی لثه یا ادرار قرمز ـ نیاز به ارزیابی فوری.
چه کار‌های فوری و خانگی می‌توانید انجام دهید:
1 تب را با تب‌سنج اندازه بگیرید و عدد را ثبت کنید.
اگر تب بالای 38°C (100.4°F) است، تب واقعاً وجود دارد.
2 کودک را خیلی گرم نپوشانید؛ لباس سبک و محیط خنک نگه دارید.
3 مایعات کافی بدهید تا از کم‌آبی جلوگیری شود (آب، شیر، محلول‌های ORS در صورت استفراغ).
4 دارو‌های تب‌بر مناسب برای کودکان:
- استامینوفن (پاراستامول): 10–15 mg/kg به‌ازای هر دوز، هر 4–6 ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر حدود 60 mg/kg در 24 ساعت (مطابق دستورالعمل‌های محلی/برچسب محصول).
- ایبوپروفن: 5–10 mg/kg به‌ازای هر دوز، هر 6–8 ساعت در صورت نیاز؛ برای کودکان بالای 6 ماه؛ حداکثر حدود 40 mg/kg در 24 ساعت.
- به کودک آسپرین ندهید (خطر سندرم ری).
- همیشه دوز را بر اساس وزن کودک محاسبه کنید و در صورت شک یا وجود بیماری‌های زمینه‌ای با پزشک یا داروساز توافق کنید.
5 عکس از راش بگیرید (از زوایای مختلف و در نور مناسب) و زمان ظهور آن را یادداشت کنید.
6 اگر مشکوک به حساسیت شدید (تنفس سخت، تورم صورت/لب، کهیر گسترده)، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
علائمی که نیازمند مراجعه اورژانسی‌اند (بلافاصله به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید):
- راشی که با فشار پاک نمی‌شود (non-blanching) یا شبیه نقاط کبود/خونریزی (petechiae/purpura).
- سفتی یا درد گردن، خواب‌آلودگی زیاد، گیجی، تشنج یا کاهش پاسخ‌دهی.
- تنفس سریع یا دشوار، رنگ‌پریدگی یا آبی شدن لب‌ها.
- ناتوانی در خوردن یا نوشیدن، تب خیلی بالا که با تب‌بر پایین نمی‌آید یا استفراغ مکرر و عدم دفع ادرار (نشانه کم‌آبی).
چه زمانی در خانه صبر کنیم و چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم:
- اگر کودک خوش‌حال است، خوب می‌نوشد، راش فشرده‌شونده دارد و علامت خطر فوق را ندارد — اغلب می‌توان 24–48 ساعت تحت نظر ماند و با پزشک عمومی یا اطفال تماس گرفت.
- اگر علائم تشدید شدند یا راش پراکنده‌تر شد/به شکل نقاط کبود درآمد، فوراً مراجعه کنید.
آزمایش‌ها و درمان‌های ممکن توسط پزشک:
- معاینه کامل و بررسی تاریخچه واکسیناسیون و تماس‌ها.
- تست‌های احتمالی: شمارش کامل خون (CBC)، کشت خون/آزمایش‌های ویروسی (PCR)، تست سریع استرپتوکوک (در صورت گلودرد)، نمونه‌برداری از ضایعات یا تست‌های دیگر براساس شک بالینی.
- در موارد باکتریال (مثلاً مخملک یا عفونت استرپتوکوکی) آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود؛ در موارد ویروسی درمان حمایتی است.
پیشگیری و نکات تکمیلی:
- رعایت بهداشت دست، عدم تماس نزدیک با کودکان بیمار و واکسیناسیون (MMR برای سرخک/سرخچه/اوریون، واکسیناسیون آبله‌مرغان و غیره) می‌تواند بسیاری از موارد را کاهش دهد.
- اگر اخیراً داروی جدید یا غذایی داده‌اید، واکنش دارویی یا حساسیت را بررسی کنید.
جمع‌بندی و توصیه عملی:
- راش‌های قرمز همراه تب می‌توانند بی‌خطر (ویروسی) یا جدی (مانند مننژوکوک) باشند. نشانه‌های خطر مثل راش غیرقابل‌فشار (petechiae)، خواب‌آلودگی شدید، تنفس مشکل‌دار یا ناتوانی در نوشیدن را نادیده نگیرید.
- همین حالا دما را اندازه بگیرید، مایعات بدهید، در صورت نیاز استامینوفن یا ایبوپروفن مطابق وزن بدهید و در صورت وجود هر علامت خطر، اورژانس را خبر کنید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
اگر مایلید، وزن فرزندتان و عدد تب را بگویید تا دوز مناسب تب‌بر را دقیق‌تر برایتان محاسبه کنم و راهنمایی مرحله‌به‌مرحله بدهم.