کودکم چند ثانیه به جایی خیره میشه آیا پسرم تشنج میکند؟

با توضیحاتی که داده‌اید، دو احتمال اصلی وجود دارد:
۱ یک رفتار طبیعیِ «خیره شدن و در فکر رفتن» که در خیلی از بچه‌ها دیده می‌شود.
۲ یک نوع تشنج به نام «تشنج غیبت» (Absence seizure) که خود را به صورت خیره شدن‌های چند ثانیه‌ای نشان می‌دهد.
برای اینکه بتوانید فرق این دو حالت را بهتر تشخیص دهید، موارد زیر را با دقت بررسی کنید:
### ۱. خیره شدن طبیعی در کودکان
خیره شدن کوتاه‌مدت در بچه‌ها، به‌خصوص در سن ۲–۳ سالگی، پدیده‌ای شایع و اغلب طبیعی است:
- معمولاً کودک در حال فکر کردن، خیال‌پردازی یا خستگی است.
- اگر او را صدا بزنید، معمولاً با صدای شما، لمس کردن یا تکان ملایم به سرعت متوجه می‌شود و واکنش نشان می‌دهد (برمی‌گردد، نگاه می‌کند، جواب می‌دهد).
- بعد از آن گیجی، خواب‌آلودگی یا تغییر رفتار و اضحی ندارد.
- دفعات آن کم است و معمولاً در شرایط خاص مثل خستگی، قبل از خواب، حین تماشای تلویزیون یا در سکوت اتفاق می‌افتد.
- رشد شناختی، حرکتی و گفتاری کودک در بقیۀ جنبه‌ها طبیعی یا حتی جلوتر از سن است (که شما هم اشاره کرده‌اید).
با توجه به اینکه نوشته‌اید:
- «باهوشه و حرف زدنش خیلی خوبه»
- «روانشناس گفته هفت هشت ماه از برادرش جلوتره»
این موارد به نفع رشد خوب و طبیعی اوست و به‌خودیِ خود، احتمال تشنج شدید یا عقب‌ماندگی رشدی را کم می‌کند.
### ۲. تشنج غیبت (ابسانس) چیست؟
تشنج غیبت نوعی تشنج خفیف ولی مهم است که بیشتر در کودکان دیده می‌شود و معمولاً این‌طور بروز می‌کند:
- خیره شدن ناگهانی کودک برای چند ثانیه (معمولاً ۵–۲۰ ثانیه).
- در این مدت، کودک:
- به صدا زدن پاسخ نمی‌دهد یا پاسخ ضعیف دارد.
- گاهی پلک‌زدن‌های سریع، بالا رفتن چشم‌ها، سفت شدن مختصر لب‌ها یا دهان، جویدن لب، بازی با انگشت‌ها دیده می‌شود.
- ممکن است وسط بازی یا صحبت، یک‌دفعه متوقف شود و بعد از چند ثانیه، دوباره ادامه دهد، انگار چیزی نشده.
- بعد از پایان حمله:
- معمولاً خواب‌آلودگی یا گیجی طولانی ندارد؛ سریع به حالت قبل برمی‌گردد.
- خود کودک از آن اتفاق چیزی به یاد ندارد.
- این حملات ممکن است در روز چندین بار تکرار شوند.
### ۳. سؤالات کلیدی برای شما
برای اینکه بفهمیم خیره شدن‌های پسرتان بیشتر شبیه کدام حالت است، به این سؤالات دقت کنید:
۱ در زمان خیره شدن، اگر چند بار محکم اسمش را صدا بزنید یا بازویش را کمی بگیرید، حتماً به شما واکنش نشان می‌دهد (نگاه می‌کند، جواب می‌دهد یا حرکت می‌کند) یا نه؟
- اگر همیشه با صدا زدن یا لمس کردن، توجهش جلب می‌شود → بیشتر به نفع خیره شدن طبیعی است.
- اگر چند بار محکم صدا می‌زنید و اصلاً واکنش ندارد و انگار «کاملاً قطع شده» → این حالت نیاز به بررسی تخصصی بیشتر برای احتمال تشنج غیبت دارد.
۲ موقعیت‌های تکرار:
- آیا این خیره شدن‌ها در هر شرایطی دیده می‌شود، یا بیشتر هنگام خستگی، تماشای تلویزیون، قبل از خواب و…؟
- در تشنج غیبت، ممکن است هر زمانی حتی وسط بازی فعال هم رخ دهد.
۳ تعداد دفعات در روز:
- اگر به‌ندرت (مثلاً هفته‌ای یکی دو بار) این حالت را می‌بینید، بیشتر به رفتار طبیعی شبیه است.
- اگر روزانه چندین بار (۵–۱۰ بار یا بیشتر) اتفاق می‌افتد، حتماً باید جدی‌تر بررسی شود.
۴ علائم همراه:
در حین یا بعد از خیره شدن، آیا:
- پلک زدن سریع، تکان مختصر لب‌ها، مک زدن، جویدن، بازی خودکار با انگشت‌ها، سر تکان دادن می‌بینید؟
- بعد از آن کمی گیجی کوتاه، مکث در ادامه کار یا «انگار یه لحظه رشته فکرش پاره می‌شه» دارید؟
این‌ها می‌توانند به نفع تشنج خفیف باشند.
### ۴. نقش سابقه ام‌اس شما
- داشتن ام‌اس در مادر به‌طور مستقیم باعث تشنج در کودک نمی‌شود.
- یعنی ام‌اس شما دلیل قطعی برای تشنج پسر شما نیست، اما:
- سابقه برخی بیماری‌های مغزی در خانواده می‌تواند حساسیت والدین و پزشک را بیشتر کند تا کودک با دقت بیشتری بررسی شود.
### ۵. چه زمانی مراجعه به متخصص مغز و اعصاب کودکان ضروری است؟
بهتر است حتماً به متخصص مغز و اعصاب کودکان (نورولوژیست اطفال) مراجعه کنید اگر:
- خیره شدن‌ها روزانه چند بار رخ می‌دهند.
- در طول خیره شدن:
- به صدا و لمس واقعاً واکنش نشان نمی‌دهد.
- گاهی پلک‌زدن سریع، حرکت جزئی لب‌ها یا حرکات تکراری کوچک می‌بینید.
- بعد از آن، چند ثانیه گیج یا مکث‌دار به‌نظر می‌رسد.
- در خانواده سابقه صرع، تشنج، یا مشکلات عصبی دیگر وجود دارد.
با توجه به نگرانی شما، حتی اگر حملات کم هم باشند، یک بار ویزیت از طرف فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان کاملاً منطقی و آرامش‌بخش است.
### ۶. چه آزمایشی ممکن است لازم شود؟
اگر متخصص به تشنج غیبت شک کند، معمولاً این موارد را درخواست می‌کند:
1 نوار مغز (EEG)
- روی سر کودک، الکترود‌های کوچک می‌گذارند و فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می‌کنند.
- در تشنج غیبت، معمولاً الگوی مشخصی در نوار مغز دیده می‌شود (به نام ۳ هرتز اسپایک وِیو).
- این تست درد ندارد، فقط ممکن است برای کودک کمی خسته‌کننده باشد.
2 گاهی MRI مغز
- اگر تشنج‌ها غیرمعمول باشند یا علائم دیگری مثل تأخیر رشد، ضعف حرکتی و… وجود داشته باشد، برای اطمینان از ساختار مغز، MRI درخواست می‌شود.
- در غیبت ساده، بسیاری مواقع MRI طبیعی است و فقط برای اطمینان انجام می‌شود.
### ۷. اگر تشنج غیبت باشد، درمان و آینده چگونه است؟
- تشنج غیبت معمولاً با دارو‌های ضدتشنج خوراکی (مثل اتوسوکسیماید یا والپروات سدیم؛ انتخاب دارو با متخصص است) خیلی خوب کنترل می‌شود.
- بسیاری از کودکان با درمان مناسب:
- حملاتشان کاملاً از بین می‌رود یا بسیار کم می‌شود.
- می‌توانند زندگی، یادگیری و رشد کاملاً طبیعی داشته باشند.
- درمان معمولاً چند سال ادامه می‌یابد و بعد با نظر پزشک، ممکن است دارو کم و نهایتاً قطع شود.
### ۸. کار‌هایی که شما الان می‌توانید انجام دهید
۱ فیلم بگیرید:
- اگر دوباره آن حالت خیره شدن را دیدید، سعی کنید با موبایل از صورت و تمام بدنش فیلم و اضح بگیرید (حداقل ۲۰–۳۰ ثانیه قبل و بعد از خیره شدن).
- این فیلم برای متخصص مغز و اعصاب کودکان فوق‌العاده کمک‌کننده است.
2 توجه به واکنش:
- در زمان خیره شدن، چند بار محکم اسمش را صدا بزنید، دستش را لمس کنید، شانه‌اش را به آرامی تکان دهید و ببینید آیا سریع واکنش نشان می‌دهد یا نه.
- این مشاهدات را روی کاغذ یا در گوشی یادداشت کنید: تاریخ، ساعت، مدت زمان، چه کار می‌کرد، چه‌طور شروع شد، چه‌طور تمام شد.
3 ثبت تعداد دفعات:
- برای چند روز، هر بار که خیره شدن را می‌بینید، ثبت کنید: روزانه چند بار و در چه شرایطی.
4 مراجعه به متخصص:
- با این اطلاعات و فیلم، به فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه کنید تا بر اساس معاینه و نوار مغز، تشخیص قطعی بدهد.
### ۹. جمع‌بندی برای وضعیت فرزند شما
- رشد خوب، هوش بالا و جلو بودن نسبت به برادر دوقلو، نکات خیلی امیدوارکننده هستند.
- خود ام‌اس شما، به‌تن‌هایی دلیل تشنج فرزندتان نیست.
- اما اینکه او «چند ثانیه به جایی خیره می‌شود و انگار چیزی متوجه نمی‌شود»، به‌خصوص اگر در آن لحظه صدایش می‌زنید و جواب نمی‌دهد، نیاز به بررسی توسط متخصص مغز و اعصاب کودکان دارد تا احتمال تشنج غیبت رد یا تأیید شود.
- اگر تشنج غیبت باشد، با درمان مناسب، در بیشتر موارد آینده کودک خوب و قابل‌قبول است.
اگر مایل باشید، می‌توانید در یک پیام بعدی، دقیق‌تر توضیح دهید:
- حدوداً در روز چند بار این حالت را می‌بینید؟
- وقتی در آن حالت است، آیا به صدا زدن یا لمس شما پاسخ می‌دهد یا نه؟
- آیا تا به حال بعد از آن، کمی گیج، بی‌حوصله یا خواب‌آلوده شده؟
تا بتوانم دقیق‌تر راهنمایی‌تان کنم؛ اما در هر صورت، یک ویزیت حضوری نزد متخصص مغز و اعصاب کودکان را حتماً در برنامه بگذارید.