چه چیزی باعث کیست پشت زانوی راست بچه شده است؟

توضیح کلی
کیست پشت زانو که در منابع پزشکی اغلب «کیست بیکِر» (Baker’s cyst) نامیده می‌شود، تجمع مایع سینوویال یا کیستی است که در فضای پشت مفصل زانو (ناحیه پوپلیتئال) ایجاد می‌شود.
در کودکان این کیست‌ها نسبت به بالغین تفاوت‌هایی دارند: اغلب منشأ مستقیم مفصل یا سینوویوم دارند و بسیاری موارد در کودک بدون درمان جراحی بهبود می‌یابند.
علت‌های شایع در کودکان
- کیست اولیه/مادرزادی: برخی کودکان کیست‌های ساده‌ای دارند که ارتباطی با بیماری مفصلی ندارند.
این موارد گاهی از بدو تولد یا اوایل کودکی دیده می‌شوند.
- افزایش مایع مفصلی یا ارتباط سینوویال: گاهی ارتباطی بین مفصل زانو و فضای پشت زانو وجود دارد که منجر به تجمع مایع می‌شود.
- آرتریت التهابی (مثل آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان): در صورت وجود التهاب مفصلی، تولید مایع بیشتر و تشکیل یا تداوم کیست شایع‌تر است.
- ضربه یا آسیب قبلی به زانو: ممکن است باعث تحریک سینوویوم و افزایش مایع شود.
- علل نادر: توده‌های دیگر (هماتوم، آنوریسم شریانی نادر، تومور‌های بافت نرم) که باید با روش‌های تصویربرداری تفکیک شوند.
نشانه‌ها و زمانی که والدین متوجه می‌شوند
- برجستگی یا توده‌ای در پشت زانو که ممکن است بدون درد یا با درد باشد.
- محدودیت در باز و بسته کردن زانو یا احساس کشش هنگام بازکردن کامل زانو.
- قرمزی، تب یا درد شدید شبیه عفونت: اگر وجود داشته باشد، نیاز به ارزیابی فوری دارد.
چطور تشخیص داده می‌شود؟ (قدم‌های معمول)
1 معاینه بالینی توسط پزشک عمومی یا پزشک اطفال/ارتوپدی
2 سونوگرافی ساده (اولین و بهترین گام در کودکان): تشخیص کیست و تفکیک از ساختار‌های عروقی یا توده‌های جامد.
Doppler برای بررسی عروق در صورت شک
3 در صورتی که بیماری مفصلی داخلی یا تومور مشکوک باشد: MRI زانو برای ارزیابی کامل مفصل و بافت‌های اطراف
4 آزمایش‌های خونی در صورت شک به آرتریت التهابی (در صورت علائم سیستمیک یا سِرولوژی مشکوک)
گزینه‌های درمانی
- مشاهده و پی‌گیری: در کودکان سالم با کیست کوچک و بدون علامت، درمان اولیه اغلب فقط «صبر و پیگیری» است. بسیاری از کیست‌های کودکان به‌تدریج کوچک شده و برطرف می‌شوند.
- درمان علامتی: استراحت، محدود کردن فعالیتی که درد ایجاد می‌کند، کمپرس گرم یا سرد و دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مطابق دستور پزشک برای کاهش درد و التهاب (دوز و نوع دارو حتماً باید توسط پزشک کودک تعیین شود).
- فیزیوتراپی: در صورت محدودیت حرکت یا ضعف عضلات اطراف زانو می‌تواند مفید باشد.
- آسپیراسیون (تخلیه با سوزن): در کودکان به ندرت به عنوان راهکار دائم توصیه می‌شود چون احتمال بازگشت کیست بالاست و ریسک عفونت وجود دارد.
گاهی برای تخفیف درد کوتاه‌مدت انجام می‌شود.
- درمان اختصاصی علت زمینه‌ای: اگر آرتریت یا التهاب مفصلی وجود داشته باشد، درمان بیماری زمینه‌ای (مثلاً تحت نظر روماتولوژیست اطفال) ضروری است؛ این کار می‌تواند از عود کیست جلوگیری کند.
- جراحی (برداشت کیست): اگر کیست بزرگ، دردناک، مانع عملکرد روزمره باشد، یا بعد از درمان‌های دیگر عود کند، جراحی توسط جراح ارتوپد کودکان و بررسی و بستن ارتباط با مفصل می‌تواند انجام شود.
پیش از تصمیم جراحی معمولا تصویربرداری کامل و بررسی علت زمینه‌ای لازم است.
چه زمانی باید فوراً مراجعه کرد؟ (علائم هشدار)
- افزایش سریع حجم کیست یا درد شدید
- تب، قرمزی یا گرمی پوستی در ناحیه زانو (مشکلات عفونی ممکن است)
- بی‌حسی، گزگز یا ضعف پا (فشار عصبی)
- اختلال در راه رفتن یا عدم توانایی بارگذاری وزن بر روی پای مبتلا
در این موارد به سرعت به اورژانس یا مرکز تخصصی مراجعه یا با پزشک تماس بگیرید.
پیش‌آگهی
بیشتر کیست‌های پشت زانو در کودکان وضعیت خوش‌بینانه‌ای دارند و بسیاری بدون مداخله جراحی اصلاح می‌شوند.
تشخیص علت زمینه‌ای و پیگیری مناسب سبب کاهش عود و انتخاب درمان مناسب خواهد شد.
چه کار عملی باید والدین انجام دهند؟ (خلاصه اقدامات)
1 مراجعه به پزشک خانواده یا اطفال برای معاینه اولیه
2 انجام سونوگرافی زانو برای تایید تشخیص
3 در صورت وجود درد یا اختلال کارکرد، پیگیری نزد ارتوپد کودکان یا روماتولوژیست اطفال بسته به یافته‌ها
4 در صورت علائم هشدار (تب، درد شدید، بی‌حسی، رشد سریع توده) مراجعه فوری
اگر مایل باشید می‌توانم: راهنمای تهیه لیست سوال برای پزشک، عبارتی برای شرح وضعیت هنگام رزرو نوبت یا توضیح اینکه چه آزمایش‌هایی احتمالاً لازم است را برایتان آماده کنم.