خون در مدفوع نشانه سرطان است؟

ابتدا باید گفت: دیدن خون در مدفوع لزوماً به معنی سرطان نیست — مخصوصاً در افراد جوان مثل خواهر شما (18 سال) سرطان روده نادر است.
با این حال خون در مدفوع علامت مهمی است و نیازمند بررسی پزشکی است، به‌خصوص که علائم دیگری مثل سرگیجه و رنگ‌پریدگی نشان‌دهنده کم‌خونی یا از دست دادن خون قابل‌توجه است.
1 نوع خون و مبدأ آن
- خون تازه و قرمز روشن در مدفوع (hematochezia): معمولاً مبدأ خون‌ریزی از بخش‌های پایینی دستگاه گوارش است (مقعد، راست‌روده یا کولون نزدیک انت‌هایی). علل شایع در جوانان: بواسیر (هموروئید)، شقاق مقعد (fissure)، کولیت عفونی، بیماری التهابی روده (کرون یا کولیت اولسراتیو)، پولیپ‌ها یا نادرتر، سرطان.
- مدفوع سیاه و قیری (melena) یا استفراغ مانند قهوه‌ای (coffee-ground): معمولاً نشانه خون‌ریزی از قسمت‌های فوقانی دستگاه گوارش (معده، اثنی‌عشر). التهاب معده (گاستریت) می‌تواند باعث این نوع خون‌ریزی شود، اما معمولاً باعث خون قرمز تازه در مدفوع نمی‌شود مگر خون‌ریزی شدید و پراکنده باشد.
2 آیا التهاب معده (گاستریت) می‌تواند باعث خون در مدفوع قرمز شود؟
- به طور معمول نه.
گاستریت بیشتر باعث خون قیری یا استفراغ خونی می‌شود تا خون قرمز روشن در مدفوع.
بنابراین اگر خون قرمز روشن می‌بینید، احتمالاً مبدأ خون پایین‌ترین بخش‌های دستگاه گوارش است.
3 آیا رژیم گیاهخواری می‌تواند عامل باشد؟
- رژیم گیاهخواری به خودی خود عامل خونریزی نیست.
برخی مواد غذایی (مثل چغندر/لبو، غذا‌های رنگی) می‌توانند رنگ مدفوع را قرمز یا تیره کنند و باعث اشتباه گرفتن با خون شوند.
اگر شک دارید، یک نمونه مدفوع را با دستکش دیده، بررسی رنگ و وجود لخته کنید؛ ولی خون واقعی معمولاً قرمز روشن یا مخلوط با مدفوع است و با گذشت زمان پاک نمی‌شود.
4 اهمیت سرگیجه و رنگ‌پریدگی
- این علائم می‌توانند نشانه کم‌خونی ناشی از از دست دادن خون یا کاهش هموگلوبین باشند.
این وضعیت نیاز به ارزیابی سریع دارد (معاینه، اندازه‌گیری فشار خون و آزمایش هموگلوبین). اگر سرگیجه شدید، ضعف زیاد، تپش قلب یا غش وجود دارد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
5 چه کار‌هایی الان انجام دهید (اولویت‌بندی):
- اگر خونریزی زیاد، سرگیجه شدید، افت فشار، تنگی نفس یا غش وجود دارد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر خون کم و پایدار است ولی حال عمومی خوب است: به پزشک عمومی یا متخصص گوارش مراجعه کنید.
- تا زمان مراجعه:
- از مصرف دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن یا آسپرین خودداری کنید مگر تحت نظر پزشک، چون می‌توانند خونریزی را تشدید کنند.
- مایعات کافی بنوشید و از یبوست/اسهال شدید جلوگیری کنید.
- اگر امکان دارد، از یک نمونه از مدفوع عکس بگیرید یا آن را نگه دارید تا پزشک ببیند.
6 آزمایش‌ها و بررسی‌های احتمالی
- آزمایش خون کامل (CBC) برای بررسی هموگلوبین و اندازه‌گیری شدت کم‌خونی.
- تست خون مخفی در مدفوع (fob/guaiac) یا آزمایش‌های مدرن‌تر برای خون پنهان.
- آزمایش مدفوع برای عفونت (کشت، آنتی‌ژن‌های باکتریال یا انگل) در صورت اسهال یا تب.
- در معاینه، پزشک ممکن است معاینه مقعدی و آنوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی انجام دهد.
بر اساس یافته‌ها یا ادامه خونریزی ممکن است کولونوسکوپی کامل لازم شود.
- اگر مشکوک به خون‌ریزی فوقانی باشد (مدفوع قیری یا علائم استفراغ خونی)، آندوسکوپی فوقانی لازم است.
7 درمان بالقوه (بسته به علت)
- بواسیر یا شقاق: درمان‌های خانگی (افزایش فیبر، ملین‌های نرم‌کننده مدفوع، نشستن گرم)، پماد‌های موضعی، و در موارد مقاوم درمان‌های تخصصی یا جراحی سبک.
- عفونت باکتریایی: آنتی‌بیوتیک بر اساس نتایج آزمایش.
- بیماری التهابی روده: درمان دارویی طولانی‌مدت تحت نظر متخصص گوارش (کورتیکواستروئید‌ها، ایمونو مدولاتور‌ها، بیولوژیک‌ها بسته به شدت).
- پولیپ یا ضایعه مخاطی: برداشتن یا اقدامات تخصصی بعد از کولونوسکوپی.
8 نکات پایانی و دلگرم‌کننده
- در سن 18 سال، شایع‌ترین علل خون قرمز در مدفوع معمولا بواسیر یا شقاق و عفونت‌ها یا التهاب است تا سرطان.
اما به‌خاطر علائم کم‌خونی (سرگیجه، رنگ‌پریدگی)، پیگیری سریع ضروری است.
- اگر سابقه خانوادگی سرطان روده یا پولیپ‌های متعدد دارید، لازم است ارزیابی سریع‌تر و جامع‌تری انجام شود.
خلاصه: خون در مدفوع لزوماً نشانه سرطان نیست و در جوانان علل خوش‌خیم متعددی دارد، اما علائم همراه (سرگیجه، رنگ‌پریدگی) هشداردهنده هستند.
بهتر است فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید تا معاینه و آزمایش‌های اولیه (CBC، تست مدفوع، معاینه مقعدی و در صورت نیاز اندوسکوپی) انجام شود.
نگه داشتن نتایج آزمایش و توضیح دقیق درباره مقدار و رنگ خون به پزشک کمک می‌کند.
در صورت نیاز می‌توانم یک متن کوتاه به پزشک یا نکاتی برای زمان مراجعه بنویسم.