گل‌مژه — پماد استریل اریترومایسین را کجا بزنیم و چگونه استفاده کنیم؟

خلاصه سریع:
- پماد استریل اریترومایسین مخصوص چشم معمولاً روی لبهٔ پلک (مرز بین مژه و ملتحمه/قرنیه) زده می‌شود، یعنی «روی» لبه پلک و نه تزریق داخل چشم.
در صورت دستور پزشک می‌توان مقدار بسیار کمی داخل کیسهٔ زیر پلک پایین (conjunctival sac) گذاشت، ولی اگر پماد برای استفادهٔ پوستی است از قرار دادن آن روی چشم خودداری کنید.
راهنمای کامل و مرحله‌به‌مرحله:
1 مطمئن شوید پماد «استریل» و «ophthalmic / چشمی» نوشته شده باشد.
اگر پماد برای پوست است (غیرچشمی) یا برچسب واضح ندارد، آن را داخل چشم یا روی لبه پلک استفاده نکنید و از پزشک یا داروساز سوال کنید.
2 دست‌ها را خوب بشویید با آب و صابون قبل از تماس با پماد یا چشم.
3 پاک‌سازی: اگر ترشحات یا دلمه‌های خشک کنار مژه هست، با کمپرس گرم (دستمال تمیز گرم نه داغ) چند دقیقه مرطوب کنید و با پنبه یا گاز استریل نرم پاک کنید (از کشیدن شدید پرهیز کنید).
4 کمپرس گرم: روزی 3–4 بار، هر بار 10–15 دقیقه کمپرس گرم بگذارید تا گل‌مژه نرم و خروج ترشحات تسهیل شود.
5 نحوهٔ مصرف پماد: مقدار کمی (یک نوار بسیار کوتاه، حدود 1 سانتی‌متر یا کمتر بسته به دستور تولیدکننده) از پماد بردارید.
روش رایج:
- پلک پایین را با انگشت اشاره کمی به سمت پایین بکشید و نوار کوچکی از پماد را روی لبهٔ پلک (محل مژه‌ها) بمالید یا داخل کیسه زیر پلک پایین قرار دهید.
بیشتر برای گل‌مژه قرار دادن روی لبهٔ پلک کافی است.
- سر لوله را با چشم یا پلک تماس ندهید تا آلوده نشود.
6 تکرار: معمولاً 3–4 بار در روز یا طبق دستور پزشک برای چند روز تا یک هفته استفاده می‌شود.
اگر پزشک نسخهٔ مشخص داد طبق آن عمل کنید.
7 نکات بهداشتی و احتیاط‌ها:
- پماد را با دیگران به‌اشتراک نگذارید.
- آرایش چشم و لنزهای تماسی را تا بهبودی کامل قطع کنید.
- از فشردن یا تخلیهٔ خودسرانه گل‌مژه با فشار شدید خودداری کنید (ممکن است عفونت پخش شود).
- در صورت حساسیت (خارش شدید، تورم ناگهانی، قرمزی شدید یا بثورات پوستی)، مصرف را قطع و به پزشک مراجعه کنید.
کی باید به چشم‌پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
- اگر ظرف 48–72 ساعت علائم بهتر نشد یا بدتر شد.
- کاهش یا تغییر در بینایی، درد شدید، تب، گسترش قرمزی به صورت یا پلک (سلولیت)، یا اگر فرد دیابتی یا ایمن‌سازی ضعیف دارد.
- اگر گل‌مژه مکرر یا تبدیل به غدهٔ سفت (چالازیون) شده که پاک نشود، ممکن نیاز به بررسی یا تخلیه توسط چشم‌پزشک باشد.
نکته دربارهٔ انواع پمادها: آریترومایسین چشمی (erythromycin ophthalmic) پماد آنتی‌بیوتیک رایجی برای عفونت‌های سطحی پلک و ملتحمه است و برای استفادهٔ چشمی فرموله شده؛ ولی پمادهای آنتی‌بیوتیک پوست (مثلاً برای زخم‌های پوستی) فرمول و نگهدارندهٔ متفاوتی دارند و نباید وارد چشم شوند.
نتیجه‌گیری کوتاه: پماد استریل اریترومایسین را معمولاً روی لبهٔ پلک (محل مژه‌ها) بزنید و نه داخل چشم مگر اینکه روی محصول نوشته شده باشد "برای استفاده داخل چشم" یا پزشک دستور داده باشد.
کمپرس گرم، بهداشت دست و مراجعه به پزشک در صورت عدم بهبود یا علائم شدید ضروری است.