آیا آبله نزدیک به چشم خطرناک است؟

سلام
— توضیحات و راهنمای عملی:
خطر کلی
- آبله مرغان (varicella) معمولاً بیماری خودمحدودی است، اما وقتی ضایعه ویروسی درست نزدیک چشم یا روی پلک تشکیل شود، امکان درگیری چشم (ملتحمه، قرنیه یا عفونت ثانویه باکتریال) وجود دارد که می‌تواند جدی باشد و نیاز به بررسی پزشک چشم داشته باشد.
چه زمانی فوری است و باید سریع به چشم‌پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- کاهش دید یا تارشدنِ ناگهانیِ دید
- درد شدید چشم یا احساس جسم خارجی شدید
- حساسیت به نور (فتوفوبیا)، ترشح چرکی از چشم، قرمزی زیاد یا ورم قابل توجه پلک
- ضایعه‌ای که روی لبه پلک یا داخل لبه پلک (نزدیک مژگان/ملتحمه) قرار دارد
- ضایعاتی که به سرعت بزرگ می‌شوند یا کاملاً نزدیک چشم هستند
- فرد دریافت‌کننده سرکوب ایمنی (مثلاً دارو‌های تضعیف‌کننده ایمنی، سرطان) یا باردار بودن مادر
در این موارد مراجعه فوری لازم است، چون عوارضی مثل کراتیت (درگیری قرنیه) یا زخم قرنیه ممکن است بینایی را تهدید کند.
اگر فقط یک دانه کوچک روی پلک و هیچ علامت چشمی ندارید
- خطر فوری کمتر است اما همچنان نیاز به مراقبت و پیگیری دارد.
بهتر است طی 24–48 ساعت توسط پزشک عمومی یا چشم‌پزشک معاینه شوید.
آیا از قطره چشمی استفاده کنم؟
- از قطره یا پماد چشمی بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
قطره‌های تصادفی ممکن است مناسب نباشند یا به جای کمک، مشکل ایجاد کنند.
- اگر چشم فقط کمی اشک‌ریزی یا سوزش خفیف دارد، قطره‌های اشک مصنوعی فاقد نگهدارنده (preservative-free) گه‌گاه ممکن است کمک‌کننده باشند، اما بهتر است قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید.
- در صورت درگیری ویروسی/باکتریال چشمی، پزشک ممکن است قطره ضدباکتری یا درمان ضدویروسی را تجویز کند.
استروئید‌های چشمی بدون نظر چشم‌پزشک به‌هیچ‌وجه مصرف نشوند (ممکن است عفونت را تشدید کنند).
درمان پزشکی که ممکن است پیشنهاد شود
- در مواردی که ضایعات و سعت دارند یا بیمار بالای 12 سال یا در معرض خطر است، پزشک ممکن است ضدویروس خوراکی (مثلاً آسیکلوویر) را تجویز کند — اثربخشی بیشتر وقتی ظرف 24–72 ساعت از شروع جوش‌ها شروع شود.
دوز و مدت باید توسط پزشک تعیین شود.
- اگر ظن عفونت باکتریال وجود داشته باشد، ممکن است آنتی‌بیوتیک موضعی یا خوراکی تجویز شود.
- در صورت درگیری چشم (کراتیت یا ملتحمه) مراجعه به چشم‌پزشک و درمان خاص چشم لازم است.
مراقبت‌های خانگی تا زمان مراجعه
- از لمس یا خاراندن ضایعات خودداری کنید؛ دست‌ها را مرتب بشویید.
- از حوله یا روبالشتی مشترک استفاده نکنید؛ بیمار تا زمانی که ضایعات تر و تازه‌اند باید در تماس محدود با دیگران باشد (آبله مرغان و اگیردار است تا زمانی که همه دانه‌ها خشک و پوسته‌پوسته شوند).
- کمپرس سرد و تمیز برای کاهش خارش/تورم پلک می‌تواند کمک کند.
- از لنز تماسی استفاده نکنید تا زمانی که چشم و پلک کاملاً بهبود یابند.
چه ارتباطی با چشم وجود دارد؟
- ضایعه روی پلک می‌تواند به ملتحمه یا قرنیه سرایت کند یا به‌خاطر خارش و انتقال ویروس/باکتری باعث عفونت ثانویه شود.
به‌ویژه اگر ضایعه نزدیک لبه پلک یا داخل پلک باشد احتمال تماس با سطح چشم بیشتر است.
خلاصه و توصیه نهایی
- یک دانه خیلی ریز روی پلک: اگر هیچ علامت چشمی (درد، کاهش دید، قرمزی زیاد، ترشح) ندارید، واکنش اورژانسی کمتر است اما معاینه پزشک ظرف 24–48 ساعت توصیه می‌شود.
- اگر ضایعه روی لبه پلک، داخل پلک یا هر علامت چشمی وجود دارد: فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
- از استفاده خودسر قطره یا پماد بدون تجویز خودداری کنید؛ در صورت نیاز پزشک داروی مناسب را تجویز می‌کند.
در صورت تمایل بگویید که:
- آیا ضایعه دقیقاً روی لبه پلک یا در نزدیکی چشم است؟
- آیا درد چشم، قرمزی یا تغییر دید دارید؟
با این اطلاعات می‌توانم راهنمایی دقیق‌تری ارائه دهم، اما در موارد شک یا هر علامت چشمی سریعاً به پزشک یا اورژانس چشم مراجعه کنید.