آیا پماد بتامتازون تاثیری در بهبود التهابات روزاسه صورت دارد؟

خلاصه کوتاه: بتامتازون (یک کورتیکواستروئید قوی موضعی) ممکن است به‌طور موقت قرمزی و التهاب را کاهش دهد، اما برای روزاسه توصیه نمی‌شود و می‌تواند بیماری را بدتر کند یا منجر به «روزاسه ناشی از استروئید» یا عوارض پوستی دیگر شود.
چرا استفاده از بتامتازون برای روزاسه مشکل‌ساز است:
- قدرت زیاد: بتامتازون یک کورتیکواستروئید قوی است و پوست صورت نازک و حساس است؛ استفاده مکرر باعث نازک شدن پوست (آتروفی)، گشادی مویرگ‌ها (تله‌کتازی)، و حساس‌تر شدن پوست می‌شود.
- بازگشت و تشدید التهاب: پس از توقف کورتیکواستروئید‌ها اغلب «ریفاند» یا تشدید التهاب رخ می‌دهد که می‌تواند قرمزی، التهاب و جوش‌ها را بدتر کند (استروئید ایندوسد روزاسه یا استروئید ریباند).
- تغییر در ایمنی محلی و میکروبیوم پوست: کورتون‌ها دفاع موضعی پوست را ضعیف می‌کنند که می‌تواند عفونت‌های ثانویه و نمای بالینی پیچیده‌تری ایجاد کند.
درمان‌های توصیه‌شده برای روزاسه (گزینه‌های اثبات‌شده و ایمن‌تر):
- موضعی:
- مترونیدازول موضعی (gel/cream): کاهش التهاب و ضایعات پاپولوپوسچولار.
- آزلائیک اسید (15% ژل یا 20% کرم): مؤثر برای التهاب و هیپرپیگمانتاسیون پس از التهاب.
- ایورمکتین موضعی: مؤثر روی ضایعات التهابی و کاهش پارازیت دمودکس که در برخی بیماران نقش دارد.
- برومونیدین/اکسیملونایدین: برای قرمزی اریتم پیوسته (اثر کاهندهٔ سریع عروق)
- خوراکی:
- داکسی‌سایکلین دوز پایین (مثلاً 40 میلی‌گرم روزانه، فرمولاسیون ضدالتهابی) برای کنترل التهاب بدون اثرات آنتی‌بیوتیکی کامل.
- در موارد شدید یا مقاوم ممکن است داکسی‌سایکلین 100 میلی‌گرم یا ایزوتریتینوئین تحت نظر متخصص پوست استفاده شود.
- اقدامات مراقبتی:
- پاک‌کننده‌های ملایم، مرطوب‌کننده غیرتحریک‌کننده، و استفاده روزانه از ضدآفتاب فیزیکی یا شیمیایی مناسب برای پوست حساس.
- پرهیز از محرک‌های شناخته‌شده (الکل موضعی، گرما، الکل خوراکی، غذا‌های تند، نور شدید).
اگر قبلاً از بتامتازون یا سایر استروئید‌های موضعی روی صورت استفاده کرده‌اید:
- در اکثر موارد توصیه می‌شود مصرف را متوقف کنید، اما بهتر است این کار تحت نظر متخصص پوست انجام شود چون قطع ناگهانی در بعضی بیماران باعث تشدید شدید می‌شود.
متخصص ممکن است:
- یک برنامه قطع تدریجی یا تغییر به درمان‌های ضدالتهابی مثل داکسی‌سایکلین تجویز کند.
- از دارو‌های جایگزین مانند کلسینورین بلوکر‌های موضعی (تاکرولیموس یا پیمکرولیموس) موقتی برای کمک به کاهش التهاب ناشی از قطع استروئید استفاده کند.
- درمان حمایتی برای کنترل علائم و جلوگیری از عوارض (مرطوب‌کننده‌ها، ضدآفتاب، درمان‌های ضدمیروبی در صورت عفونت ثانویه) را شروع کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید:
- اگر استوئید موضعی برای روزاسه استفاده شده و علائم بدتر شده یا گسترده شده‌اند.
- در صورت وجود جوش‌های چرکی، خونریزی، درد، یا درگیری چشمی (احساس شن، قرمزی چشم، تاری دید) که ممکن است نشانهٔ روزاسه چشمی باشد.
- اگر نیاز به شروع یا تغییر درمان پزشکی دارید یا در بارداری/شیردهی هستید.
نتیجه‌گیری کوتاه و توصیه عملی:
- بتامتازون ممکن است موقتا التهاب را کاهش دهد ولی ریسک‌های قابل‌توجه و احتمال بدتر شدن طولانی‌مدت روزاسه باعث می‌شود که استفاده از آن روی صورت عموماً توصیه نشود.
- بهتر است استفاده از پماد بتامتازون را متوقف کرده و برای جایگزین‌های اثبات‌شده (مترونیدازول موضعی، آزلائیک اسید، ایورمکتین موضعی، داکسی‌سایکلین خوراکی برای موارد التهابی) با یک متخصص پوست مشورت کنید.
در صورت تمایل می‌توانم راهبرد درمانی متناسب با شدت و نوع روزاسه شما (اریتم خالص، پاپولوپوسچولار، فیالاتیس، یا چشم‌درگیر) را به‌طور اختصاصی‌تر توضیح دهم؛ همچنین اگر در حال حاضر دقیقا چه محصول یا مدت زمان استفاده از بتامتازون را بگویید، راهنمایی دقیق‌تری برای توقف و درمان جایگزین ارائه می‌دهم.