نحوه تعیین زمان تخمک گذاری چیست؟

پاسخ کوتاه:
لکه‌بینی خفیف و درد یک‌طرفه یا دل‌درد در نیمهٔ سیکل می‌تواند نشانهٔ تخمک‌گذاری (mittelschmerz) باشد، اما قطعی نیست.
معمولاً تخمک ظرف حدود 12–24 ساعت پس از انفجار فولیکول زنده است.
بنابراین اگر این علائم را دارید، احتمال و قوع تخمک‌گذاری در همان روز یا در 24 ساعت آینده بالاست، اما برای اطمینان بهتر است از روش‌های تکمیلی استفاده کنید.
چند نکتهٔ کلیدی دربارهٔ زمان‌بندی و علائم تخمک‌گذاری:
- پنجرهٔ باروری: حدوداً 5 روز قبل از تخمک‌گذاری تا 24 ساعت پس از آن.
چون اسپرم می‌تواند تا 5 روز در رحم/لوله‌ها زنده بماند، مقاربت در روز‌های قبل از تخمک‌گذاری هم می‌تواند منجر به بارداری شود.
- زمان تخمک‌گذاری در سیکل‌های منظم: معمولاً حدود 12–16 روز قبل از شروع قاعدگی بعدی (در سیکل 28 روزه، روز
14). اگر سیکل شما طول متفاوتی دارد، باید همان فرمول را برای زمان تقریبی به‌کار ببرید.
- علائم بالینی که می‌توانند همراه باشد:
- لکه‌بینی خفیف یا خونریزی سبک در حوالی تخمک‌گذاری
- درد یک‌طرفهٔ خفیف تا متوسط در ناحیهٔ تحتانی شکم (mittelschmerz)
- تغییر در مخاط دهانه رحم: شفاف، کش‌دار و شبیه سفیدهٔ تخم‌مرغ — علامت بسیار قابل‌اعتماد برای روز‌های بارور
- افزایش میل جنسی یا حساسیت سینه‌ها
- افزایش دمای پایه بدن (BBT) که معمولاً بعد از تخمک‌گذاری رخ می‌دهد و برای تشخیص پسین مفید است
روش‌های قطعی‌تر یا دقیق‌تر برای تعیین زمان تخمک‌گذاری:
- تست پیش‌بینی تخمک‌گذاری (OPK/LH): این تست‌ها افزایش LH را نشان می‌دهند؛ افزایش LH معمولاً 12–36 ساعت قبل از تخمک‌گذاری رخ می‌دهد.
مثبت شدن OPK نشان می‌دهد که احتمالاً ظرف یک تا دو روز آینده تخمک آزاد خواهد شد.
- اندازه‌گیری دمای پایه بدن (BBT): افزایش کوچک دما (حدود
0.3–0.5 درجه سانتی‌گراد) پس از تخمک‌گذاری رخ می‌دهد؛ اما این روش تشخیصی نیست، بلکه پسین است (یعنی وقتی افزایش را دیدید، می‌فهمید که تخمک‌گذاری رخ داده است).
- بررسی مخاط دهانه رحم روزانه و ثبت آن: مخاط «سفیده‌ای و کشدار» علامت باروری است و اغلب در روز‌های قبل و نزدیک به تخمک‌گذاری دیده می‌شود.
- سونوگرافی فولیکولی واژینال: دقیق‌ترین روش غیرتهاجمی برای تعیین زمان آزاد شدن تخمک (در مراکز درمانی و به‌ویژه در شرایط ناباروری یا درمان‌های کمک باروری).
- سطح پروژسترون سرم: اندازه‌گیری پروژسترون در روز حدود 7 روز بعد از تخمک‌گذاری مشکوک می‌تواند آزاد شدن تخمک را تأیید کند (سطوح بالاتر از حد آستانه—بسته به آزمایشگاه—نشان‌دهندهٔ لوتئال بودن چرخه است).
پیشنهاد عملی برای شما که می‌خواهید باردار شوید:
- اگر امروز لکه‌بینی و درد دارید، شانس خوبی وجود دارد که نزدیک به تخمک‌گذاری باشید؛ بهتر است طی 48 ساعت آینده مقاربت داشته باشید (یا هر 1–2 روز در روز‌های منتهی به و روز تخمک‌گذاری).
- هم‌زمان از تست LH خانگی استفاده کنید تا افزایش هورمون را رصد کنید؛ وقتی تست مثبت شد، هر 12–36 ساعت یکبار رابطه داشته باشید تا شانس لقاح بالا برود.
- هر روز مخاط سرویکال را چک کنید: اگر «سفیده‌ای و کشدار» شده، روز‌های بارور هستند.
- اگر سیکل‌ها نامنظم دارید یا می‌خواهید دقت بیشتری، با پزشک یا کلینیک ناباروری برای سونوگرافی یا راهنمایی دقیق‌تر هماهنگ کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید، خونریزی سنگین، تب یا علائم نگران‌کننده — سریعاً مراجعه کنید.
- اگر زیر 35 سال هستید و پس از 12 ماه تلاش باردار نشدید، یا اگر بالای 35 سال هستید و پس از 6 ماه تلاش باردار نشدید، بهتر است به متخصص ناباروری مراجعه کنید.
- اگر سیکل‌های شما خیلی نامنظم یا قطع و وصل است یا سابقه مشکلاتی مثل اندومتریوز، کیست‌های تخمدان یا سابقهٔ جراحی لگن دارید، مشاوره زودتر لازم است.
هشدار‌های کوتاه:
- لکه‌بینی هنگام تخمک‌گذاری معمولاً خفیف و کوتاه است؛ خونریزی شدید یا طولانی را ارزشیابی کنید.
- اگر تست حاملگی مثبت شد اما درد شدید و خونریزی هم دارید، باید برای رد حاملگی خارج رحمی یا عوارض دیگر به پزشک مراجعه کنید.
خلاصهٔ عملی: لکه‌بینی و درد میان سیکل احتمالاً علامت تخمک‌گذاری است و احتمال آزاد شدن تخمک در همان روز یا طی 24 ساعت آینده وجود دارد؛ برای بالاتر بردن قطعیت از تست LH و پیگیری مخاط دهانه رحم استفاده کنید و طی 48 ساعت آینده رابطه داشته باشید.
در صورت عدم اطمینان یا شرایط غیرطبیعی، با پزشک مشورت کنید.