کم کاری تیروئید باعث التهاب لثه میشه؟

خلاصه کوتاه
- بله، کم‌کاری تیروئید معمولاً به‌طور مستقیم عامل اصلی التهاب لثه نیست، اما می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم باعث تشدید مشکلات لثه و دهان شود.
چرا کم‌کاری تیروئید ممکن است التهاب لثه را تشدید کند؟ (مکانیسم‌ها)
1 اختلال در سیستم ایمنی و التهابی: کم‌کاری تیروئید می‌تواند پاسخ‌های ایمنی و التهابی را تغییر دهد و احتمال عفونت‌های باکتریایی یا التهابات مزمن را افزایش دهد.
2 خشکی دهان (هیپوپلِیا یا کاهش بزاق): کاهش ترشح بزاق باعث می‌شود میکروب‌ها راحت‌تر رشد کنند و پلاک تشکیل شود که عامل مهم التهاب لثه است.
3 کندی ترمیم بافتی: در کم‌کاری تیروئید روند ترمیم زخم کندتر است، بنابراین تاجایه‌گیری و بهبود پس از التهاب یا جراحی دندانی ممکن است طولانی‌تر شود.
4 تغییرات بافتی و عضوی: در کم‌کاری شدید، ممکن است مخاط دهان و زبان دچار تغییراتی مانند ورم یا بزرگ‌شدگی (ماکروگلوسیا) شوند که به ناراحتی و تخریب بهداشت دهانی کمک می‌کنند.
5 عوامل همراه: کم‌کاری تیروئید ممکن است با بیماری‌های دیگر (مثلاً دیابت، کم‌تحرکی، یا کمبود ویتامین‌ها) همراه شود که همگی می‌توانند خطر بیماری لثه را بالا ببرند.
چه شواهدی وجود دارد؟
- مطالعات علمی متنوع و نتایج نسبتاً متفاوتی گزارش کرده‌اند؛ همگرایی روی این است که ارتباط مستقیم قوی و مستقل بین کم‌کاری تیروئید و پریودنتیت ثابت نشده، اما عوامل غیرمستقیم و هم‌وقوع (خشکی دهان، کندی ترمیم، اختلال ایمنی) می‌توانند ریسک را افزایش دهند.
توضیح درباره وضعیت شما (۴ ماه دارو را مصرف نکرده‌اید و TSH بالا رفته)
- اگر ۴ ماه داروی تیروئید را قطع کرده‌اید و TSH بالا رفته، یعنی تیروئید شما اکنون کم‌کارتر از حالت درمان‌شده است.
این وضعیت می‌تواند علائمی از جمله خستگی، سردی، افزایش وزن، یبوست، خشکی پوست و همین‌طور مشکلات دهانی مانند خشکی دهان و کاهش ترمیم را تشدید کند.
بنابراین احتمال افزایش خطر التهاب لثه و بدتر شدن بهداشت دهان وجود دارد.
چه کاری باید انجام دهید؟ (اقدامات فوری و بلندمدت)
1 هر چه سریع‌تر به اندوکرینولوژیست یا پزشک عمومی مراجعه کنید تا درمان با لووتیروکسین از سر گرفته یا دُز تنظیم شود.
عدم درمان طولانی‌مدت تبعات سیستمیک دارد.
2 آزمایش‌های پیشنهادی: TSH، FT4 و در صورت ضرورت anti-TPO (آنتی‌بادی ضد تیروئید). این‌ها به پزشک کمک می‌کنند دز مناسب را تعیین کند.
3 به دندان‌پزشک مراجعه کنید برای معاینه پریودنتال (معاینه لثه، عمق پاکت‌ها، جرم‌گیری در صورت نیاز).
4 بهداشت دهانی قوی: مسواک زدن دو بار در روز با مسواک ملایم و خمیر دندان فلوراید، روزی یک بار نخ دندان، استفاده از دهان‌شویه ضد میکروب (برای دوره کوتاه می‌توان از کلرهگزیدین تحت نظر دندانپزشک استفاده کرد).
5 مقابله با خشکی دهان: آب مکرر، آدامس بدون قند یا قرص‌های تحریکی بزاق، اجتناب از الکل و تنباکو، استفاده از جایگزین‌های بزاق (در صورت لزوم و تجویز پزشک).
6 کنترل عوامل همراه: در صورت دیابت، کنترل قند خون بسیار مهم است چون قند بالا ریسک پریودنتال را افزایش می‌دهد.
مصرف کافی ویتامین‌ها (D، C) و ذخایر تغذیه‌ای را بررسی کنید.
7 دارو‌ها و تداخلات: اگر هم‌زمان دارو‌های دیگر (مثل دارو‌های حاوی کلسیم، آهن، دارو‌های ضدافسردگی که خشکی دهان می‌دهند) مصرف می‌کنید، با پزشک درباره تداخل‌ها و زمان‌بندی مصرف لووتیروکسین صحبت کنید (لووتیروکسین را معمولاً ناشتا و با فاصله از کلسیم/آهن مصرف می‌کنند).
8 اگر التهاب لثه شدید، دردناک یا همراه با ورم و تب است، ممکن است نیاز به درمان فوری یا آنتی‌بیوتیک تحت نظر پزشک/دندانپزشک باشد.
چه انتظاری از بهبود دارید؟
- با بازگشت به درمان مناسب تیروئید و رعایت بهداشت دهان، بخشی از مشکلات دهانی مانند خشکی و کندی ترمیم معمولاً بهبود می‌یابند، اما اگر آسیب لثه مزمن شده باشد (پریودنتیت)، نیاز به درمان حرفه‌ای دندانپزشکی (جرم‌گیری عمیق، درمان‌های جراحی لثه در موارد پیشرفته) وجود دارد.
چه زمانی فوراً مراجعه کنید؟
- تب، درد شدید، تورم منتشر صورت یا فک، خونریزی شدید لثه که کنترل‌نشده است، یا علائم شدید کم‌کاری تیروئید (بی‌حالی شدید، افت فشار، گیجی) — در این موارد به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.
نکات پایانی کوتاه
- کم‌کاری تیروئید می‌تواند به‌طور غیرمستقیم التهاب لثه را تشدید کند، اما معمولاً تنها عامل نیست.
از آنجا که شما ۴ ماه دارو را قطع کرده‌اید و TSH بالا رفته، بهتر است هرچه زودتر درمان تیروئید را از سر بگیرید و هم‌زمان معاینه و پاک‌سازی لثه را انجام دهید.
اگر مایلید می‌توانم یک متن آماده برای گفت‌وگو با اندوکرینولوژیست و دندان‌پزشک بنویسم یا راهنمایی کنم چه آزمایشاتی دقیقاً لازم است تهیه کنید.