توده کیست هتروژنی سالید به ابعاد 9در5 سانتی متر، سرطان است؟

خلاصه کوتاه
نمی‌توان صرفاً با عبارت «کیست هتروژنی سالید 9×5 سانتی‌متر» گفت حتما سرطان است یا خیر.
در زن 26 ساله احتمال اینکه توده خوش‌خیم باشد بیشتر است، اما وجود اجزای جامد، اندازه نسبتاً بزرگ و مشخصات تصویری می‌تواند نیاز به بررسی دقیق‌تر و گاهی جراحی تشخیصی-درمانی داشته باشد.
سابقه آپلاستیک آنمیا اهمیت بالینی دارد و بر نحوه بررسی و مدیریت تأثیر می‌گذارد.
دیفرانسیل تشخیصی (شایع تا کمتر شایع)
- ضایعات خوش‌خیم: کیست‌های پیچ‌خورده یا خونریزی‌دهنده، آندومتریوما (اندومتریوز)، تومور درمیویید (درموئید/تراتوم)، کیستادنوما، فیبروم با دژنراسیون.
- تومور‌های غیراپیتلیال جوانان: تومور‌های سلول جنینی یا دیگر تومور‌های گُرم‌سلول (در سنین جوان‌تر ممکن).
- ضایعات التهابی: آبسه لوله‌ای-تخمدانی (در موارد عفونی).
- تومور‌های بدخیم یا مرزی: اپیتلیال تخمدان (شایع‌تر در سنین بالاتر)، تومور‌های استرومال یا متاستاز.
عوامل تصویری که احتمال بدخیمی را افزایش می‌دهند
- وجود بخش جامد با تقویت (enhancement) پس از کنتراست در MRI
- پروژکشن‌های پاپیلاری یا برجستگی‌های داخل کیست
- جداسازی ضخیم و غیرنرمال
- رگه‌های عروقی غیرطبیعی (در سونوگرافی داپلر)
- مایع آزاد داخل شکم (آسیت) یا ضایعات چندگانه/دوجانبه
اما توجه: در زنان جوان توده‌های با بخش جامد اغلب نیز خوش‌خیم‌اند (مثلاً درموئید یا کیست‌های خونریزی‌دهنده).
آزمایش‌ها و اقدامات توصیه‌شده (ترتیب پیشنهادی)
1 مراجعه فوری به متخصص زنان یا جراحی زنان و در صورت امکان، تیم آنکولوژی زنان.
2 آزمایش‌های خون: CBC، بررسی پلاکت و عملکرد انعقادی (به‌خاطر آپلاستیک آنمیا)، و مارکر‌های توموری مناسب سن و تصویر: CA-125 و HE4 (برای اپیتلیال)، AFP، β‑hCG، LDH (برای تومور‌های گُرم‌سلول) و Inhibin اگر مشکوک به تومور استروما باشد.
3 سونوگرافی ترانس‌واژینال دقیق با داپلر (نیاز به گزارش مشخص درباره اجزای جامد، ضخامت سپتوم، جریان خون). اگر قبلاً انجام شده، تصاویر و گزارش را همراه ببرید.
4 MRI با کنتراست (در صورت نیاز و اگر صورت نگرفته): برای تفکیک بافتی بهتر و ارزیابی اجزای جامد/کیستیک و الگوی تقویت.
5 مشاوره با هماتولوژیست قبل از هر اقدام تهاجمی یا جراحی: بررسی نیاز به انتقال خون (گلبول قرمز/پلاکت)، مدیریت ریسک عفونت و خونریزی.
نکات مهم در ارتباط با آپلاستیک آنمیا
- خطر خونریزی و عفونت در صورت ترومای جراحی یا بیوپسی افزایش دارد؛ نیازمند بهینه‌سازی پیش از عمل است (ترانسفوزیون سلول قرمز یا پلاکت طبق دستور هماتولوژیست).
- بیوپسی سوزنی پری‌پروسیجر برای توده‌های تخمدان معمولاً توصیه نمی‌شود (خطر پخش سلولی و تشخیص نادرست). بسیاری از اوقات تشخیص قطعی پس از برداشت جراحی است.
- تصمیم‌گیری درمانی باید بین جراح زنان، آنکولوژیست زنان و هماتولوژیست هماهنگ شود.
چه زمانی این وضعیت فوری است؟
مراجعه اورژانسی لازم است اگر:
- درد شدید ناگهانی در ناحیه شکم (ممکن است نشان‌دهنده پیچ‌خوردگی تخمدان ـ torsion باشد)
- تب و علائم عفونت
- ضعف، سبکی سر یا خونریزی غیرعادی
چه انتظاری از تشخیص و درمان باید داشته باشید؟
- اگر بررسی‌ها نشان‌دهنده علامت‌های خطر کم باشند، ممکن است تصمیم به پیگیری تصویری کوتاه‌مدت یا جراحی برنامه‌ریزی‌شده و حفظ باروری گرفته شود.
- اگر شک به بدخیمی وجود داشته باشد، عمل جراحی با دید آنکولوژیک (برداشت توده و در صورت نیاز نمونه‌برداری/استیجینگ) انجام می‌شود.
- در تمامی مراحل به دلیل آپلاستیک آنمیا، آماده‌سازی جهت کنترل خونریزی و درمان عفونت و هماهنگی با هماتولوژی لازم است.
جمع‌بندی و توصیه عملی
- این توده را جدی بگیرید اما نگران اضطراری «سرطان قطعی» نباشید؛ در زنان زیر 40 سال غالب توده‌ها خوش‌خیم‌اند اما اجزای جامد و اندازه بزرگ نیاز به بررسی دارند.
- سریعاً: مراجعه به متخصص زنان/آنکولوژی زنان، ارائه تصاویر سونوگرافی/MRI و انجام آزمایش‌های گفته‌شده.
- پیش از هر اقدام تهاجمی حتماً هماتولوژیست را در جریان بگذارید تا وضعیت خونی شما بهینه شود.
اگر مایلید می‌توانم متن خلاصه‌ای از سؤالات و اطلاعاتی که هنگام مراجعه باید همراه داشته باشید (لیست آزمایش‌ها و تصاویر) برای ارائه به پزشک تهیه کنم.