اقدام لازم بعد از ریختن روغن در چشم چیست؟

با توجه به توضیحی که دادید، روغن داغ هنگام سرخ کردن به چشم مادرتان پاشیده و الان چشمشان قرمز شده است.
این وضعیت می‌تواند از یک تحریک سطحی ساده تا سوختگی سطحی یا عمیق قرنیه و ملتحمه (سطح بیرونی چشم و پشت پلک‌ها) باشد، بنابراین اقدام سریع و درست مهم است.
### 1. اقدامات فوری در خانه (در همان لحظات اول)
اگر هنوز از زمان حادثه خیلی نگذشته:
1 اولین و مهم‌ترین کار: شست‌وشوی طولانی‌مدت چشم با آب خنک و لرم
- فوراً چشم را زیر جریان آرام آب خنک (نه خیلی سرد) نگه دارید.
- پلک‌ها را به آرامی با انگشت تمیز باز نگه دارید تا آب داخل چشم هم برسد.
- مدت شست‌وشو حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه باشد.
- اگر امکان دوش دستی یا شیر آب نیست، از سرنگ تمیز، لیوان یک‌بارمصرف یا بطری آب معدنی برای ریختن مرتب آب روی چشم استفاده کنید.
- این کار کمک می‌کند گرما و هر ذره باقیمانده روغن از چشم خارج شود و عمق سوختگی کمتر شود.
2 اگر لنز تماسی دارد، در صورت امکان بعد از شروع شستشو خارج شود
- اگر مادرتان لنز دارد، بعد از چند دقیقه شستشو با آب، سعی کنید لنز را آرام خارج کنید.
- اگر لنز گیر کرده یا بیرون نمی‌آید، به‌هیچ‌وجه زور نزنید و این کار را به چشم‌پزشک بسپارید.
3 از مالیدن چشم جداً خودداری کنید
- مالیدن چشم می‌تواند باعث خراش قرنیه و شدیدتر شدن آسیب شود.
4 از هیچ نوع قطره، پماد، چای، گلاب، شیر و ... بدون نظر پزشک استفاده نکنید
- مخصوصاً قطره‌های کورتونی (مثل بتامتازون، دگزامتازون) اگر خودسر استفاده شوند می‌توانند وضعیت را بدتر کنند.
- فقط در صورت دسترسی و بعد از شست‌وشوی کامل، قطره اشک مصنوعی ساده (بدون ماده نگهدارنده، در و یال یک‌بار مصرف) می‌تواند تا زمان مراجعه کمک‌کننده باشد؛ ولی جای ویزیت پزشک را نمی‌گیرد.
---
### 2. چه موقع حتماً باید فوراً به اورژانس یا چشم‌پزشک مراجعه کنید؟
در مورد مادرتان، چون روغن داغ بوده (سوختگی حرارتی) و الان قرمزی چشم وجود دارد، به‌طورکلی توصیه این است که حتماً توسط چشم‌پزشک معاینه شوند، به‌خصوص اگر:
- درد متوسط تا شدید در چشم یا دور چشم دارند.
- تاری دید پیدا کرده‌اند (حتی خفیف).
- احساس می‌کنند چیزی در چشمشان مانده یا چشمشان زبر شده است.
- اشک‌ریزش شدید، سوزش، یا ناتوانی در باز نگه داشتن چشم دارند.
- حساسیت شدید به نور (نور اذیتشان می‌کند).
- روی سفیدی چشم نقطه سفید، خاکستری، یا لکه‌دار شده است.
- پلک‌ها تاول زده یا سوخته‌اند.
- درد و قرمزی تا چند ساعت بعد از واقعه بهتر نشده یا بدتر شده است.
نکته مهم:
- در سوختگی‌های چشمی (با روغن داغ، بخار داغ، مواد شیمیایی و...) حتی اگر ظاهر چشم خیلی بد به نظر نرسد، ممکن است قرنیه آسیب جدی دیده باشد که فقط با معاینه با چراغ شکاف (slit lamp) در مطب یا اورژانس قابل تشخیص است.
- بنابراین بهتر است در اولین فرصت (در همان روز حادثه یا حداکثر ظرف 24 ساعت) مادرتان توسط چشم‌پزشک ویزیت شود.
---
### 3. در مطب یا اورژانس چه کار‌هایی انجام می‌دهند؟
پزشک معمولاً اقدامات زیر را انجام می‌دهد:
1 معاینه کامل چشم و پلک‌ها
- بررسی شدت قرمزی، وجود تاول یا سوختگی روی پلک و سفیدی چشم.
- بررسی واکنش مردمک و میزان بینایی هر چشم.
2 رنگ‌آمیزی قرنیه با ماده فلورسئین
- قطره زردرنگی روی چشم زده می‌شود و زیر نور آبی معاینه می‌گردد.
- اگر سطح قرنیه خراشیده یا سوخته باشد، نواحی آسیب‌دیده مشخص می‌شود.
3 شست‌وشوی کامل در صورت لزوم
- اگر هنوز بقایای ماده تحریک‌کننده در چشم باشد، شست‌وشوی حرفه‌ای‌تر با سرم نمکی انجام می‌شود.
4 تجویز دارو (بسته به شدت آسیب):
- قطره یا پماد آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری از عفونت.
- قطره اشک مصنوعی.
- در برخی موارد، قطره ضدالتهاب ملایم یا ضددرد مناسب.
- اگر پلک‌ها هم سوخته باشند، پماد مخصوص پوست پلک.
- در سوختگی‌های جدی، ممکن است نیاز به قطره‌های مخصوص قرنیه، دارو‌های خوراکی، یا حتی پانسمان (پَچ) چشم باشد.
5 پیگیری منظم
- معمولاً بسته به شدت آسیب، ویزیت مجدد بعد از 24–48 ساعت برای بررسی بهبود و پیشگیری از عوارض (مثل زخم قرنیه، عفونت، کاهش دید) توصیه می‌شود.
---
### 4. در حال حاضر در خانه چه کار می‌توانید بکنید؟
با فرض اینکه حادثه تازه اتفاق افتاده یا چند ساعت بیشتر نگذشته، این اقدامات را انجام دهید:
1 اگر هنوز انجام نشده:
- چشم را حداقل ۱۵–۲۰ دقیقه با آب خنک به‌طور مداوم شست‌وشو دهید.
2 بعد از شست‌وشو:
- به مادرتان بگویید چشم را نمالد.
- اگر تحمل نور سخت است، می‌تواند در اتاق کم‌نور استراحت کند.
- از مصرف خودسر هر قطره چشمی (به‌خصوص قطره‌های سفیدکننده یا کورتونی) پرهیز کنید.
3 در اولین فرصت (در همان روز) او را به اورژانس چشم یا چشم‌پزشک برسانید، به‌خصوص اگر:
- بیش از چند دقیقه درد و سوزش ادامه دارد.
- قرمزی و اضح و ماندگار است.
- تاری دید، لکه، یا هاله دور چراغ‌ها احساس می‌کند.
---
### 5. چه کار‌هایی را حتماً انجام ندهید؟
- روغن دیگری (مثل روغن زیتون، روغن بادام، کره، و ازلین، و...) روی چشم نریزید. این کار می‌تواند آسیب را تشدید کند.
- از چای کیسه‌ای، بابونه، گلاب، عسل، شیر، خمیردندان، الکل، سرکه و هرگونه ماده خانگی دیگر روی چشم استفاده نکنید.
- هیچ جسم نوک‌تیز (گوش‌پاک‌کن، دستمال کاغذی داخل چشم، سنجاق و...) برای تمیز کردن داخل چشم استفاده نکنید.
- اگر دیدشان تار است یا چشم درد دارد، رانندگی نکند.
---
### 6. علائم هشدار که نیاز به مراجعه فوری (حتی نیمه‌شب) دارند
اگر هرکدام از موارد زیر را دیدید، بدون معطلی به اورژانس بروید:
- درد شدید چشم که با مسکن ساده هم کم نمی‌شود.
- کاهش محسوس دید (مثلاً قبلاً نوشته‌ها را می‌دیده، الان تار یا دوبینی دارد).
- لکه سفید/خاکستری روی قرنیه (وسط چشم سیاه‌رنگ، روی بخش شفاف جلو).
- تورم شدید پلک‌ها یا بسته شدن کامل چشم به دلیل درد.
- خروج ترشحات چرکی یا غلیظ از چشم.
- سردرد شدید همراه با تهوع و استفراغ و درد چشم (به‌خصوص اگر با نور تشدید می‌شود).
---
### 7. جمع‌بندی برای وضعیت مادرتان
با توجه به اینکه:
- ماده آسیب‌رسان روغن داغ بوده (حرارت بالا) و
- الان قرمزی چشم وجود دارد،
اقدام پیشنهادی این است:
1 اگر هنوز انجام نشده، چشم را حداقل ۱۵–۲۰ دقیقه با آب خنک بشویید.
2 از مالیدن چشم و استفاده خودسر از قطره‌ها یا مواد خانگی خودداری کنید.
3 در اولین فرصت (ترجیحاً همان امروز) مادرتان را برای معاینه توسط چشم‌پزشک یا اورژانس چشم ببرید تا:
- سطح قرنیه بررسی شود.
- در صورت آسیب، درمان مناسب (قطره، پماد، پانسمان، پیگیری) شروع شود.
اگر مایل باشید، می‌توانید دقیق‌تر بنویسید:
- چند ساعت از زمان پاشیدن روغن گذشته است؟
- آیا مادرتان تاری دید یا مشکل در نگاه کردن دارد یا فقط قرمزی و سوزش است؟
- درد چقدر شدید است (کم، متوسط، خیلی زیاد)؟
با این اطلاعات می‌توانم دقیق‌تر بگویم وضعیت چقدر اورژانسی است، اما به‌طور کلی هر نوع سوختگی با روغن داغ در چشم، ارزش معاینه تخصصی همان روز را دارد.