شیرخشک بز در ایران هست؟

خلاصه پاسخ کوتاه
- شیر خشک بز در بازار ایران کم‌یاب است و حتی اگر موجود باشد، برای نوزادی که به شیر گاو حساسیت دارد معمولاً توصیه نمی‌شود.
پروتئین شیر بز بسیار شبیه پروتئین شیر گاو است و «واکنش متقاطع» (cross‑reactivity) زیاد دارد.
توضیح کامل و توصیه‌های پزشکی
1 آیا شیر خشک بز در ایران هست؟
- برند‌های شیر خشک بر پایه شیر بز (مثلاً برند‌های بین‌المللی مثل Kabrita) در دنیا وجود دارند، اما در ایران واردات آنها محدود و در اغلب مناطق کمیاب است.
حتی در صورت دسترسی، این محصولات برای نوزادان با حساسیت به پروتئین شیر گاو مناسب نیست.
2 چرا شیر بز برای نوزاد حساس به شیر گاو مناسب نیست؟
- پروتئین‌های اصلی شیر بز (مثل β‑کازئین) ساختار نزدیکی به پروتئین‌های شیر گاو دارند؛ بنابراین بسیاری از نوزادانی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند نسبت به شیر بز هم واکنش نشان می‌دهند.
در عمل، استفاده از شیر بز می‌تواند علائم حساسیت (جوش، کهیر، استفراغ، اسهال یا خون در مدفوع، مشکلات تنفسی) را تداوم یا تشدید کند.
3 اگر کودک شما به شیر گاو حساسیت دارد، چه شیر خشکی مناسب است؟
- اولین قدم: تعیین نوع و شدت حساسیت (آیا واکنش IgE‑ای فوری مثل کهیر، تنفس دشوار یا آنافیلاکسی بوده یا علائم گوارشی/مزمن؟) با پزشک اطفال/آلرژی. بر اساس شدت:
• فرمول‌های «به‌طور گسترده هیدرولیزه» (Extensively hydrolyzed formula, eHF): این‌ها پروتئین را به قطعات بسیار کوچک خرد می‌کنند و برای بسیاری از نوزادان مبتلا به حساسیت به شیر گاو مناسب‌اند.
برای موارد متوسط تا ملایم اغلب اولین انتخاب هستند.
• فرمول‌های «آمینواسیدی» (Amino acid formulas, AAF): در موارد شدید، واکنش‌های شدید IgE یا در صورتی که کودک به eHF هم پاسخ ندهد، AAF (کاملاً بر پایه اسید‌های آمینه آزاد) توصیه می‌شود.
این فرمول‌ها کمترین احتمال واکنش را دارند.
- نکته مهم: محصولاتی که برچسب HA یا «هیدرولیزه جزئی/نیمه» دارند (مثلاً Aptamil HA) اغلب جزئی یا نیمه‑هیدرولیزه هستند و برای جلوگیری از حساسیت کامل مناسب نیستند؛ در حساسیت حقیقی به شیر گاو ممکن است کافی نباشند.
4 گزینه‌های دیگری مانند سویا یا شیر خشک بز
- شیر مبتنی بر سویا: در برخی کودکان گزینه است، اما در نوزادان زیر 6 ماه یا کودکانی که سابقه واکنش شدید دارند احتیاط لازم است و حدود 10–15٪ کودکان حساس به شیر گاو ممکن است به سویا نیز حساس باشند.
از استفاده از سویا بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
- شیر بز: به‌دلیل واکنش متقاطع بالا معمولاً توصیه نمی‌شود.
5 طعم و پذیرش فرمول جدید
- فرمول‌های eHF یا AAF طعم متفاوت و گاهی نامطبوع‌تری نسبت به فرمول‌های معمول دارند؛ بعضی نوزادان در ابتدا از آن امتناع می‌کنند.
راهکار‌ها: مشورت با پزشک برای امتحان چند برند eHF، تغییر تدریجی یا ارائه با قاشق/لیوان (طبق راهنمایی پزشک) و پیگیری وزن و علائم.
اگر کودک کاملاً نمی‌خورد یا وزن‌گیری مناسب ندارد، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
6 اقدامات فوری و موارد هشدار
- اگر نوزاد شما علائم شدید مثل تنگی نفس، صدا در تنفس، ورم لب/صورت، استفراغ مکرر، خون در مدفوع یا کاهش وزن و عدم وزن‌گیری دارد، فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
7 گام‌های پیشنهادی برای شما (عملی)
- با پزشک اطفال یا آلرژی مشورت کنید و نوع حساسیت را مشخص کنید (آزمون‌های خونی/پوستی در صورت نیاز).
- از پزشک بخواهید برای فرمول eHF یا در موارد لازم AAF نسخه بدهد و برند‌های موجود در ایران را معرفی کند.
- از جایگزینی خانگی با شیر گاو یا شیر بز (یا شیر خانگی) خودداری کنید.
- اگر کودک شما با Aptamil HA علائم حساسیت‌دار یا خوب رشد نمی‌کند، حتماً این موضوع را به پزشک بگویید؛ HA ممکن است کافی نباشد.
- در صورت شیردهی تا حد امکان می‌توانید تحت نظر پزشک رژیم مادر را بدون لبنیات قرار دهید (حداقل 2–4 هفته) و مشاهده پاسخ کودک.
نتیجه‌گیری
- پاسخ کوتاه: شیر خشک بز در ایران کم‌یاب است و برای نوزادان با حساسیت به شیر گاو معمولاً مناسب نیست.
بهترین اقدام: مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق و استفاده از فرمول‌های «گسترده هیدرولیزه» یا در صورت لزوم «آمینواسیدی» تحت نظر پزشک.
در صورت تمایل، می‌توانم کمکتان کنم تا متن سؤال برای پزشک تهیه کنید یا فهرستی از سوالات که هنگام مراجعه مطرح کنید (مثل علائم هشدار، انواع فرمول‌ها، نحوه تغییر فرمول و نشانه‌های بهبود).